มองแล้วรู้
imperfection ต่างชนิดหลายตัวที่ลดหน้าตัด อยู่ในหน้าตัดขวางเดียวกันของรอยต่อ แต่ละตัวอาจผ่านเกณฑ์ของตัวเอง แต่รวมกันแล้วกินความหนาของรอยต่อมากเกินไป รายการนี้ไม่มีรหัสใน ISO 6520-1 เพราะเป็นกติกาการประเมิน ไม่ใช่ชนิดของ imperfection
ภาพตัดขวางรอยต่อชน ความสูงของแต่ละ imperfection วัดในทิศความหนา แล้วนำมารวมกัน
ทำไมต้องมีกติกานี้
หน้าตารางของ ISO 5817 ประเมินทีละชนิด ถ้าไม่มีกติการวม รอยต่อที่มี imperfection ห้าชนิดซึ่งแต่ละชนิดอยู่ที่ขีดจำกัดพอดีจะผ่านทั้งหมด ทั้งที่หน้าตัดรับแรงเหลือน้อยกว่าที่ผู้ออกแบบคาดไว้มาก กติกานี้จำกัดผลรวมในทิศความหนา
อ่านแล้วเข้าใจ
ลำดับการประเมิน
มาตรฐานกำหนดลำดับไว้ชัด ถ้าข้ามขั้น ผลจะผิด
| ขั้น 1 | ประเมินแต่ละ imperfection ด้วยเกณฑ์ของชนิดนั้น (ข้อ 1.1 ถึง 3.2) ถ้าตัวใดไม่ผ่าน รอยต่อไม่ผ่าน ไม่ต้องไปขั้นต่อไป |
| ขั้น 2 | ตรวจระยะห่าง imperfection สองตัวที่ห่างกันน้อยกว่ามิติหลักของตัวที่เล็กกว่า ให้นับเป็นตัวเดียว แล้วประเมินขนาดรวมด้วยเกณฑ์ของขั้น 1 อีกครั้ง |
| ขั้น 3 | เมื่อทุกตัวผ่านแล้ว จึงรวมความสูงของ imperfection ที่อยู่ในหน้าตัดเดียวกัน เทียบกับขีดจำกัดของข้อ 4.1 |
เกณฑ์ตาม ISO 5817:2023 ข้อ 4.1
| รายการ (ข้อ) | D | C | B |
|---|---|---|---|
| t 0.5–3 mm | ไม่ยอมรับ | ไม่ยอมรับ | ไม่ยอมรับ |
| t > 3 mm | Σh ≤ 0.4 t หรือ ≤ 0.4 a |
Σh ≤ 0.3 t หรือ ≤ 0.3 a |
Σh ≤ 0.2 t หรือ ≤ 0.2 a |
ขีดจำกัดนี้ใช้ได้เฉพาะเมื่อ imperfection แต่ละตัวไม่เกินเกณฑ์ของตัวเอง (ข้อ 5 ของมาตรฐาน) ค่า t ใช้กับรอยต่อชน ค่า a ใช้กับรอยเชื่อมฉาก ข้อนี้นับเฉพาะ imperfection ที่ลดหน้าตัด จึงไม่รวม 502, 503, 504, 505, 506, 512 และ 5214 เกณฑ์ถอดจาก ISO 5817:2023
ตัวอย่างการประเมิน
รอยต่อชน full penetration แผ่นหนา 20 mm (s = t = 20 mm) หน้าตัดหนึ่งมีรูพรุนเดี่ยว 2.5 mm slag สูง 1.5 mm และรากเว้าลึก 0.5 mm ซึ่งเป็น short imperfection
| รายการ | ระดับ C | ระดับ B |
|---|---|---|
| รูพรุน 2.5 mm (2.3) | ขีดจำกัด 4 mm: ผ่าน | ขีดจำกัด 3 mm: ผ่าน |
| slag 1.5 mm (2.9) | ขีดจำกัด 3 mm: ผ่าน | ขีดจำกัด 2 mm: ผ่าน |
| รากเว้า 0.5 mm (1.17) | ขีดจำกัด 1 mm: ผ่าน | ขีดจำกัด 0.5 mm: ผ่าน |
| Σh = 4.5 mm (4.1) | ขีดจำกัด 6 mm: ผ่าน | ขีดจำกัด 4 mm: ไม่ผ่าน |
ทุกตัวผ่านระดับ B เมื่อประเมินแยก แต่รอยต่อไม่ผ่านระดับ B เมื่อรวม
คิดต่อ
ถ้าพบบ่อย ให้สงสัยระบบ
- รายงาน NDT บันทึก imperfection เป็นรายการแยก โดยไม่ระบุว่าอยู่ในหน้าตัดเดียวกันหรือไม่
- ผล VT ผล RT และผล UT อยู่คนละรายงาน ไม่มีใครรวมผลของรอยต่อเดียวกัน
- ผู้ตรวจรู้จักเกณฑ์รายชนิด แต่ไม่เคยใช้ข้อ 4.1 และ 4.2
- หลาย imperfection ในหน้าตัดเดียวมักมีต้นเหตุร่วม เช่นจุดต่อแนว แต่ถูกซ่อมเป็นรายตัว
คำถามท้ายหน้า
- ทำไมแผ่นบางไม่เกิน 3 mm จึงไม่ยอมรับหลาย imperfection ในหน้าตัดเดียวเลยทุกระดับ
- ผล VT พบรอยกัดขอบ และผล RT พบ slag ที่ตำแหน่งเดียวกันของแนวเชื่อม ใครควรเป็นผู้รวมผลสองรายงานนี้
แนวคำตอบ
1. ทำไมแผ่นบางไม่เกิน 3 mm จึงไม่ยอมรับหลาย imperfection ในหน้าตัดเดียวเลยทุกระดับ
ในแผ่นบาง imperfection แต่ละตัวกินสัดส่วนของความหนามากอยู่แล้ว เมื่อซ้อนกัน หน้าตัดที่เหลือรับแรงจะน้อยจนไม่มีขีดจำกัดใดที่ปลอดภัยและวัดได้จริง
2. ผล VT พบรอยกัดขอบ และผล RT พบ slag ที่ตำแหน่งเดียวกันของแนวเชื่อม ใครควรเป็นผู้รวมผลสองรายงานนี้
ผู้ที่รับผิดชอบการยอมรับรอยต่อ ซึ่งโดยทั่วไปคือผู้ประสานงานงานเชื่อมหรือหัวหน้าฝ่ายตรวจ ไม่ใช่ผู้ตรวจแต่ละวิธี แผนตรวจต้องระบุชื่อตำแหน่งนี้ และรายงานทุกวิธีต้องบันทึกตำแหน่งด้วยระบบอ้างอิงเดียวกัน