บทนำ

คนทำงานเชื่อมทุกคนเคยเห็นรูพรุน รอยกัดขอบ และรอยร้าว แต่เมื่อถามต่อว่าสิ่งที่เห็นเรียกว่าอะไรตามมาตรฐาน ยอมรับได้หรือไม่ในงานนี้ เกิดจากอะไร และควรตรวจด้วยวิธีใด คำตอบมักกระจายอยู่คนละที่ ชื่อและรหัสอยู่ในมาตรฐานฉบับหนึ่ง เกณฑ์ยอมรับอยู่ในอีกฉบับหนึ่ง ส่วนสาเหตุและวิธีตรวจอยู่ในตำรา ในหลักสูตรอบรม และในประสบการณ์ของคนที่ทำงานมานาน

หนังสือเล่มนี้รวมคำตอบทั้งสี่ไว้ในที่เดียว โดยใช้มาตรฐานสองฉบับเป็นโครง ISO 6520-1 ให้ชื่อและรหัสของความไม่สมบูรณ์ในรอยเชื่อมแบบหลอมละลาย ISO 5817 ให้ขีดจำกัดสามระดับคุณภาพ ทั้งสองฉบับตอบได้เพียงว่ามันคืออะไรและยอมได้แค่ไหน หนังสือเล่มนี้เพิ่มสิ่งที่มาตรฐานไม่ได้บอก คือกลไกการเกิด สาเหตุที่พบบ่อย วิธีตรวจที่เหมาะ และคำถามที่ควรถามเมื่อพบซ้ำ

แนวคิดหลักของเล่ม

ความไม่สมบูรณ์ในรอยเชื่อมเป็นอาการ สาเหตุอยู่ในระบบที่ผลิตรอยเชื่อมนั้น การซ่อมทำให้ชิ้นงานผ่าน แต่ไม่ทำให้ชิ้นถัดไปดีขึ้น ถ้าต้องการให้ชิ้นถัดไปดีขึ้น ต้องอ่านให้ออกว่าสิ่งที่พบบอกอะไรเกี่ยวกับวิธีปฏิบัติ การเตรียมรอยต่อ วัสดุสิ้นเปลือง การตรวจ และเป้าหมายที่องค์กรตั้งไว้ ทุกหน้าของภาค Atlas จึงจบด้วยหัวข้อว่าถ้าเจอซ้ำ ให้สงสัยระบบ และภาคสุดท้ายของเล่มให้วิธีไล่จากสิ่งที่พบกลับไปถึงสิ่งที่ต้องเปลี่ยน

โครงสร้างของเล่ม

วิธีอ่านหน้าคู่

หน้าคู่ในภาค Atlas ใช้โครงเดียวกันทุกหน้า และอ่านได้สามระดับตามเวลาที่มี

• มองแล้วรู้: รหัส ชื่อไทยและอังกฤษ รูปตัดขวาง และรหัสย่อย สำหรับการระบุชนิดให้ถูก
• อ่านแล้วเข้าใจ: กลไกการเกิด สาเหตุที่พบบ่อยแยกตามกระบวนการ วิธีตรวจหกวิธีพร้อมระดับโอกาสพบ และเกณฑ์ยอมรับสามระดับ
• คิดต่อ: ข้อสงสัยเชิงระบบเมื่อพบซ้ำ การแก้ไขและป้องกัน และคำถามท้ายหน้า

รหัสกระบวนการเชื่อมในเล่มใช้ตาม ISO 4063 เช่น 111 คือการเชื่อมอาร์กด้วยลวดหุ้มฟลักซ์ 135 คือ MAG 141 คือ TIG และ 121 คือการเชื่อมใต้ฟลักซ์ ชื่อของความไม่สมบูรณ์ให้ไว้ทั้งไทยและอังกฤษ เพราะรายงานการตรวจและมาตรฐานใช้คำอังกฤษ

เล่มนี้เขียนเพื่อใคร

• วิศวกรงานเชื่อมและผู้ประสานงานงานเชื่อม ใช้เลือกระดับคุณภาพ วางแผนการตรวจ และไล่สาเหตุ
• ผู้ตรวจสอบ ใช้ระบุชนิด เทียบเกณฑ์ และเลือกวิธีตรวจให้ตรงกับสิ่งที่คาดว่าจะพบ
• อาจารย์และนักศึกษา ใช้เป็นตำราประกอบ โดยมีคำถามท้ายบทและแนวคำตอบ
• ผู้จัดการและเจ้าของโรงงาน อ่านบทที่ 4 ถึง 7 เพื่อเห็นว่าคุณภาพงานเชื่อมขึ้นกับการตัดสินใจใดของตน

ขอบเขตและข้อจำกัด

เกณฑ์ในเล่มถอดจาก ISO 5817:2023 ซึ่งครอบคลุมรอยเชื่อมแบบหลอมละลายในเหล็ก นิกเกิล ไทเทเนียม และโลหะผสมของโลหะเหล่านี้ ที่ความหนาตั้งแต่ 0.5 mm ไม่รวมการเชื่อมด้วยลำพลังงาน และไม่รวมอะลูมิเนียม รหัสและชื่อใช้ตาม ISO 6520-1:2007

เล่มนี้ไม่ได้ใช้แทนมาตรฐาน ตารางเกณฑ์ในแต่ละหน้าเป็นการสรุปเพื่อความเข้าใจ การตัดสินงานจริงต้องใช้มาตรฐานฉบับที่สัญญาอ้างถึง ส่วนสาเหตุ ระดับโอกาสพบของวิธีตรวจ และข้อสงสัยเชิงระบบ เป็นแนวทางทางวิศวกรรมที่ต้องปรับตามวัสดุ กระบวนการ และเงื่อนไขของแต่ละงาน