ISO 3834 คืออะไร และไม่ใช่อะไร

ISO 3834 คือชุดข้อกำหนดคุณภาพสำหรับการเชื่อมหลอมละลายของวัสดุโลหะ ไม่ใช่มาตรฐานระบบบริหารคุณภาพ และไม่ใช่มาตรฐานผลิตภัณฑ์ บทนี้วางขอบเขตให้ชัดก่อนเปิดอ่านทีละข้อ

หนังสือเล่มนี้อ่าน ISO 3834-2:2021 ทีละข้อกำหนด และเทียบกับ ISO 3834-3:2005 และ ISO 3834-4:2005 ส่วนประกอบที่ใช้คือ ISO 3834-1:2005, ISO 3834-5:2021 และ ISO/TR 3834-6:2007 ก่อนเข้าหน้าคู่ สี่บทของภาคนี้ตอบคำถามพื้นฐานสี่ข้อ คือมาตรฐานนี้เป็นอะไร เลือกระดับอย่างไร ใครเรียกใช้ และรายการมาตรฐานประกอบมาจากไหน

งานเชื่อมเป็นกระบวนการพิเศษ

บทนำของ ISO 3834-1:2005 ให้เหตุผลของมาตรฐานทั้งชุดไว้ในไม่กี่ประโยค คุณภาพของกระบวนการเชื่อมทวนสอบภายหลังได้ไม่ง่าย จึงจัดเป็นกระบวนการพิเศษตามความหมายของ ISO 9000:2000 คุณภาพตรวจเข้าไปในผลิตภัณฑ์ไม่ได้ ต้องสร้างไว้ในตัวงาน และ NDT ที่กว้างขวางและละเอียดที่สุดก็ไม่ทำให้คุณภาพของผลิตภัณฑ์ดีขึ้น

ผลที่ตามมาคือ การควบคุมต้องเริ่มตั้งแต่ขั้นออกแบบ ผ่านการเลือกวัสดุ การผลิต ไปจนถึงการตรวจ บทนำเดียวกันยกตัวอย่างว่าการออกแบบที่ไม่ดีสร้างปัญหาได้ทั้งในโรงงาน ที่หน้างาน และระหว่างใช้งาน และการเลือกวัสดุผิดนำไปสู่ปัญหาอย่างการร้าวในรอยต่อ ISO 3834 จึงเป็นรายการของสิ่งที่ต้องคุมก่อน ระหว่าง และหลังเชื่อม ไม่ใช่เกณฑ์ตัดสินรอยเชื่อมที่เสร็จแล้ว

คืออะไร

ISO 3834-1:2005 ข้อ 4 ระบุว่า ISO 3834 วางข้อกำหนดคุณภาพที่เหมาะกับกระบวนการเชื่อมหลอมละลายของวัสดุโลหะ ครอบคลุมเฉพาะแง่มุมของคุณภาพผลิตภัณฑ์ที่งานเชื่อมมีผล และไม่ผูกกับกลุ่มผลิตภัณฑ์ใด ใช้ได้ทั้งงานในโรงงานและงานติดตั้งที่หน้างาน มาตรฐานจึงเป็นวิธีแสดงว่าผู้ผลิตมีความสามารถผลิตงานเชื่อมให้ได้คุณภาพที่กำหนด และเป็นฐานให้ผู้อื่นประเมินความสามารถนั้น

ISO 3834-1 ใช้เลือกหนึ่งในสามระดับ แต่ละระดับชี้ไปที่ตารางของ ISO 3834-5 ส่วน ISO/TR 3834-6 เป็นรายงานทางเทคนิคที่อธิบายการนำไปใช้

ISO 3834-2:2021 ข้อ 4 กำหนดให้ใช้ ISO 3834-1 เป็นข้อมูลทั่วไปของการใช้ และให้ทวนสอบความเป็นไปตามเอกสารที่ระบุใน ISO 3834-5

ไม่ใช่อะไร

• ไม่ใช่มาตรฐานระบบบริหารคุณภาพ บทนำของ ISO 3834-1:2005 เน้นว่า ISO 3834 ไม่ได้มาแทน ISO 9001 (บทนำอ้างฉบับปี 2000) แต่เป็นเครื่องมือที่ใช้ได้ดีเมื่อผู้ผลิตใช้ ISO 9001 และหมายเหตุ 2 ของข้อ 1 ระบุว่า ISO 3834-2, -3 และ -4 ใช้โดยลำพังหรือใช้ร่วมกับ ISO 9001 ก็ได้ ISO/TR 3834-6:2007 ข้อ 4.4 ให้เหตุผลว่า ISO 9001 ไม่มีข้อกำหนดเฉพาะของงานเชื่อม จึงควรใช้ ISO 3834-2, -3 หรือ -4
• ไม่ครบทุกเรื่องของระบบบริหาร ISO 3834-1:2005 ข้อ 6 ให้รายการองค์ประกอบของระบบบริหารคุณภาพที่ผู้ผลิตควรพิจารณาเสริม เช่นการควบคุมเอกสารและบันทึก ความรับผิดชอบของฝ่ายบริหาร การจัดซื้อ และการตรวจติดตามภายใน
• ไม่ใช่มาตรฐานผลิตภัณฑ์ มาตรฐานไม่มีกฎการออกแบบและไม่มีเกณฑ์ยอมรับรอยเชื่อม ISO 3834-2:2021 ข้อ 5.2 และ 5.3 ถือว่ามาตรฐานผลิตภัณฑ์ ข้อกำหนดคุณภาพ และเกณฑ์ยอมรับของรอยเชื่อม เป็นสิ่งที่ผู้ผลิตต้องรับมาทบทวน และข้อ 14.4 ให้ตรวจหลังเชื่อมเทียบกับเกณฑ์ยอมรับที่เกี่ยวข้อง ตัวเลขเหล่านั้นจึงมาจากมาตรฐานผลิตภัณฑ์ ข้อกำหนดของงาน หรือสัญญา
• ไม่ได้บังคับให้มีใบรับรอง เรื่องนี้อยู่ในบทที่ 3

ISO 3834-2:2021 ข้อ 4 ยังเปิดช่องไว้ว่า ในบางสถานการณ์ เช่นงานผลิตเหมาะกับ ISO 3834-3 หรือ ISO 3834-4 มากกว่า หรือผู้ผลิตไม่ได้ทำกิจกรรมบางอย่าง เช่นการอบ ข้อกำหนดอาจถูกปรับหรือตัดออกเฉพาะส่วนได้ นอกจากกรณีเช่นนั้นต้องใช้ข้อกำหนดเต็มทั้งฉบับ

คำถามท้ายบท

• โรงงานหนึ่งได้รับการรับรอง ISO 9001 แล้ว และลูกค้าขอให้แสดงความสามารถด้านงานเชื่อมตาม ISO 3834-2 ด้วย สองมาตรฐานนี้ซ้ำกันหรือเสริมกัน และข้อความใดของ ISO 3834-1 ใช้ตอบได้
• ผู้ซื้อถามว่า ISO 3834-2 กำหนดขนาดรูพรุนที่ยอมรับได้เท่าใด ควรตอบอย่างไร และตัวเลขนั้นต้องไปหาจากเอกสารประเภทใด