บทนำ

โรงงานเชื่อมเก็บเอกสารรับรองไว้สองแฟ้ม แฟ้มหนึ่งคือ WPQR ซึ่งรับรองขั้นตอนการเชื่อม อีกแฟ้มคือใบรับรองช่างเชื่อม สองแฟ้มนี้ใช้คำเดียวกันหลายคำ คือวัสดุ ความหนา ตำแหน่งเชื่อม และกระบวนการ แต่มาจากคนละมาตรฐาน ถามคนละคำถาม และมีกติกาของช่วงที่รับรองคนละชุด

หนังสือเล่มนี้จึงแยกเป็นสองภาคที่ไม่ปนกัน ภาค 2 ว่าด้วยการรับรองขั้นตอนการเชื่อมตาม ISO 15614-1:2017 ภาค 3 ว่าด้วยการรับรองช่างเชื่อมตาม ISO 9606-1:2012 และปิดด้วยหน้า W13 ของผู้ควบคุมเครื่องเชื่อมตาม ISO 14732:2013 แต่ละภาคเรียงหน้าตามเลขข้อของมาตรฐาน ภาค 2 จึงตรงกับลำดับงานจริง คือเตรียมชิ้นทดสอบ เชื่อม ส่งทดสอบ ตัดสินผล ออกช่วงที่รับรอง และออกเอกสาร ส่วนภาค 3 มีช่วงที่รับรองมาก่อนการสอบ ตามลำดับข้อของ ISO 9606-1:2012 ดูบทที่ 4

ทำไมต้องแยก

ในงานจริง วิศวกรงานเชื่อมเปิดใช้ทีละมาตรฐาน เมื่อออก WPQR ก็เปิด ISO 15614-1:2017 เมื่อออกใบรับรองช่างก็เปิด ISO 9606-1:2012 ความผิดพลาดที่มองเห็นยากในงานนี้คือการหยิบกติกาผิดเล่ม เช่นเอาช่วงความหนาของช่างเชื่อมไปเขียนเป็นช่วงของขั้นตอนการเชื่อม เอกสารที่ได้ดูถูกต้องทุกอย่าง แต่รับรองสิ่งที่ไม่ได้ทดสอบ

เล่มนี้จึงถือกติกาข้อหนึ่งตลอดเล่ม คือหนึ่งหน้าคู่พูดถึงมาตรฐานเดียว หน้าของภาค 2 ไม่มีตัวเลขของ ISO 9606-1:2012 และหน้าของภาค 3 ไม่มีตัวเลขของ ISO 15614-1:2017 ตารางเทียบสองการรับรองมีที่เดียว คือบทที่ 5 ซึ่งเทียบเป็นคำพูด ไม่มีตัวเลข และไม่ได้มีไว้ใช้ออกช่วงที่รับรอง ส่วนบทที่ 4 และบทที่ 6 ยกตัวอย่างข้ามสองมาตรฐานเพื่ออธิบายวิธีคิดเท่านั้น

ความสัมพันธ์กับเล่มอื่น

ISO 3834 Atlas บอกว่าระบบคุณภาพต้องมี WPS ที่รับรองแล้วและช่างที่ผ่านการรับรอง (ข้อ 10 และข้อ 7) เล่มนี้ลงรายละเอียดว่าการรับรองสองอย่างนั้นทำอย่างไรและครอบคลุมถึงไหน Weldability Atlas อธิบายว่าทำไมกลุ่มวัสดุ heat input และ preheat จึงมีผลต่อสมบัติของรอยเชื่อม ซึ่งเป็นเหตุผลเบื้องหลังตัวแปรของขั้นตอนการเชื่อม Defect Atlas ว่าด้วยความไม่สมบูรณ์และเกณฑ์ยอมรับ ซึ่งใช้ตัดสินชิ้นทดสอบของทั้งสองการรับรอง

วิธีอ่านหน้าคู่

รหัสหน้าขึ้นต้นด้วย P สำหรับขั้นตอนการเชื่อม และ W สำหรับช่างเชื่อม ส่วนหัวของทุกหน้าบอกมาตรฐานและเลขข้อที่หน้านั้นครอบคลุม หน้าซ้ายใช้มองแล้วรู้ หน้าขวาใช้อ่านแล้วเข้าใจ ช่องใดที่หน้านั้นไม่มีเนื้อหา จะไม่ปรากฏ

ตารางและรูปในเล่มนี้ไม่ได้คัดลอกจากมาตรฐาน ตารางสรุปหลักและยกกรณีที่ใช้บ่อย รูปชิ้นทดสอบวาดใหม่เป็นแผนภาพอย่างง่าย ทุกแห่งบอกเลขตารางหรือเลขรูปของมาตรฐานไว้ ผู้ที่จะออกเอกสารรับรองต้องเปิดตารางและรูปในฉบับของตน

มาตรฐานที่ใช้อ้างอิง

เล่มนี้เขียนจากฉบับที่ระบุในตารางข้างล่าง ซึ่งเป็นฉบับที่ผู้เขียนมี มาตรฐานมีการทบทวนเป็นระยะ ผู้อ่านที่ถือฉบับใหม่กว่าควรใช้เล่มนี้เป็นแผนที่ แล้วเทียบเลขข้อ เลขตาราง และตัวเลขกับฉบับของตนก่อนนำไปใช้

เล่มนี้ครอบคลุมเหล็กและการเชื่อมอาร์กเป็นหลัก ตามขอบเขตของ ISO 15614-1:2017 และ ISO 9606-1:2012 ไม่ครอบคลุมอะลูมิเนียม (ISO 15614-2 และ ISO 9606-2) และไม่ครอบคลุมระบบ ASME Section IX หรือ AWS เล่มนี้ไม่ได้จับคู่เกรดเหล็กกับกลุ่มวัสดุ และไม่ได้นิยามรหัสตำแหน่งเชื่อม เพราะเป็นเนื้อหาของ ISO/TR 15608 และ ISO 6947 ซึ่งต้องเปิดจากฉบับจริง

เมื่อมาตรฐานเขียนไม่ตรงกัน

มาตรฐานแต่ละฉบับเขียนคนละครั้ง โดยคนละคณะ ข้อความของสองข้อในฉบับเดียวกัน หรือของสองคอลัมน์ในข้อเดียวกัน อาจไม่ลงรอยกันทุกจุด และบางเรื่องตัวบทไม่ได้เขียนไว้ เมื่อพบเช่นนั้น เล่มนี้ใช้หลักสามข้อ

ข้อแรก ถือตัวบทของข้อกำหนดเหนือภาคผนวกที่เป็นข้อมูลประกอบ หมายเหตุ และคำนำแห่งชาติ ข้อที่สอง ถามว่าข้อนั้นต้องการให้เกิดผลอะไร แล้วตีความไปทางที่ทำให้ผลนั้นเกิด ข้อที่สาม ใช้หลักปฏิบัติทางวิศวกรรมที่ดีประกอบ

การยึดตัวหนังสือเพียงอย่างเดียวอาจพาไปถึงจุดที่เดินต่อไม่ได้ มาตรฐานที่ดีเขียนเปิดทางให้ผู้ใช้คิดต่อและพัฒนาต่อ ทุกจุดที่เล่มนี้ตีความ จะบอกไว้ว่าเป็นการตีความ บอกว่าตัวบทเขียนว่าอย่างไร และเลือกทางที่ระวังกว่า ในงานจริง การตีความที่มีผลต่อการรับรองต้องตกลงกับผู้ตรวจสอบหรือหน่วยตรวจสอบก่อน เพราะผู้ที่รับรองคือระบบตามมาตรฐาน เช่นหน่วยงานที่ได้รับแจ้ง (notified body) ในงานอุปกรณ์รับความดัน หนังสือเล่มนี้เป็นเครื่องมือช่วยเตรียมและช่วยตรวจทาน

ขอบเขตของเล่ม

เล่มนี้ไม่ได้ใช้แทนมาตรฐาน เนื้อหาทั้งหมดเป็นการสรุปด้วยคำของผู้เขียน ตัวอย่างอ่านค่า กรณีในบทที่ 6 สถานการณ์ในช่องจุดที่อ่านผิดบ่อย ช่องถ้าหลุดซ้ำ ให้สงสัยระบบ และคำถามท้ายหน้า เป็นสถานการณ์สมมติที่แต่งขึ้นเพื่ออธิบาย ไม่ได้มาจากโรงงานใด