มองแล้วรู้
โพรงแก๊สที่ไม่กลม โพรงยาว (2015) ทอดตัวตามแกนแนวเชื่อม ส่วนรูหนอน (2016) เป็นท่อที่เอียงตามทิศที่ผลึกโต มักเกิดเป็นชุดและเห็นบนฟิล์มเป็นลายก้างปลา
รูปร่างและทิศทางของรูหนอนถูกกำหนดโดยการแข็งตัวและแหล่งแก๊ส ขนาดวาดให้ใหญ่กว่าจริง
ทำไมจึงสำคัญ
รูหนอนเป็นหลักฐานว่ามีแก๊สปริมาณมากและเกิดต่อเนื่อง ไม่ใช่เหตุชั่วขณะ รูที่ยาวลดหน้าตัดมากกว่ารูกลมขนาดเท่ากัน และรูหนอนที่ทะลุถึงผิวทำให้รอยต่อรั่วได้ ซึ่งสำคัญกับงานถังและท่อ
อ่านแล้วเข้าใจ
กลไกการเกิด
เมื่อแหล่งแก๊สปล่อยแก๊สต่อเนื่อง ฟองที่ติดอยู่หน้าแนวแข็งตัวไม่หลุดออก แต่โตตามแนวแข็งตัวที่เคลื่อนไป จึงยืดเป็นท่อในทิศที่ผลึกโต โพรงยาวตามแกนเกิดเมื่อแก๊สถูกขังไว้ใต้แนวรากหรือระหว่างชั้นตลอดความยาว
สาเหตุที่พบบ่อย
| ซอกรอยต่อ | ช่องว่างของรอยเชื่อมฉากหรือรอยต่อเกยที่มี primer สังกะสี น้ำมัน หรือความชื้น แก๊สถูกดันเข้าบ่อหลอมจากด้านล่าง |
| สิ่งสกปรกหนัก | สนิมหนา สเกล หรือสีที่ไม่ได้ขจัดตลอดแนว |
| พารามิเตอร์ | เดินเร็วจนแก๊สออกไม่ทัน แรงดันสูง |
| ตามกระบวนการ | 136 แรงดันสูงหรือระยะยื่นลวดสั้นเกินไป เชื่อมทับ primer · 135 รอยเชื่อมฉากบนแผ่นชุบสังกะสี · 111 โพรงยาวในแนวรากของงานท่อเมื่อกระแสและความเร็วสูง · 121 flux ชื้นมาก |
ตรวจเจอด้วยวิธีใด
| วิธี | โอกาสพบ | เงื่อนไข |
|---|---|---|
| VT ระหว่างงาน | ●●○ กลาง | รูหนอนที่ทะลุผิวชั้นเห็นได้ก่อนเชื่อมทับ |
| VT เมื่อเสร็จ | ●●○ กลาง | รูหรือร่องบนผิวแนว |
| PT | ●○○ ต่ำ | เฉพาะรูที่เปิดถึงผิว |
| MT | ●○○ ต่ำ | เฉพาะรูที่เปิดถึงผิว |
| RT | ●●● สูง | รูหนอนเป็นลายก้างปลา โพรงยาวเป็นเส้นมืดตามแกน |
| UT | ●●○ กลาง | พบได้ แต่แยกจาก slag ยาวและ imperfection แบบระนาบยาก |
| วิธีเสริมและยืนยัน | บทบาท | ใช้เมื่อ |
|---|---|---|
| Leak test | เสริม | งานที่ต้องกันรั่ว ใช้ยืนยันว่ารูทะลุหรือไม่ |
เกณฑ์ยอมรับตาม ISO 5817:2023
| รายการ (ข้อ) | D | C | B |
|---|---|---|---|
| ต่อชน (2.6) | h ≤ 0.4 s, สูงสุด 4 mm l ≤ s, สูงสุด 75 mm |
h ≤ 0.3 s, สูงสุด 3 mm l ≤ s, สูงสุด 50 mm |
h ≤ 0.2 s, สูงสุด 2 mm l ≤ s, สูงสุด 25 mm |
| รอยเชื่อมฉาก (2.6) | h ≤ 0.4 a, สูงสุด 4 mm l ≤ a, สูงสุด 75 mm |
h ≤ 0.3 a, สูงสุด 3 mm l ≤ a, สูงสุด 50 mm |
h ≤ 0.2 a, สูงสุด 2 mm l ≤ a, สูงสุด 25 mm |
งานรับแรงล้าตาม Annex B: ระดับ C63 ใช้ค่าของระดับ C ระดับ B125 ใช้ค่าของระดับ B ส่วนระดับ B90 จำกัด h ≤ 0.2 s หรือ 0.2 a สูงสุด 2 mm และ l สูงสุด 2.5 mm ตามสภาพเชื่อม หรือ l ≤ 20 mm เมื่ออบคลายความเค้น เกณฑ์ถอดจาก ISO 5817:2023
คิดต่อ
ถ้าเจอซ้ำ ให้สงสัยระบบ
- แบบกำหนดให้เชื่อมทับ primer แต่ WPS ทดสอบบนแผ่นเปลือย
- ชิ้นส่วนชุบสังกะสีถูกเชื่อมโดยไม่ขจัดสังกะสีตรงแนวเชื่อม เพราะไม่มีใครกำหนด
- ความเร็วเชื่อมของรอยเชื่อมฉากถูกเพิ่มเพื่อผลผลิต
- งานถังผ่าน RT แบบสุ่ม แต่ไม่มีการทดสอบรั่ว
แก้ไขและป้องกัน
แก้ไข: เซาะตลอดช่วงที่พบ เพราะรูหนอนมักต่อเนื่องเกินช่วงที่เห็น ขจัดต้นเหตุในซอกรอยต่อก่อนเชื่อมซ่อม ไม่เช่นนั้นแนวซ่อมจะเป็นซ้ำ
ป้องกัน: ขจัดสารเคลือบตรงแนวเชื่อมหรือเลือกลวดและพารามิเตอร์ที่ทดสอบแล้วกับ primer ชนิดนั้น ลดความเร็ว ปิดช่องว่างของรอยต่อให้แนบ และคุมระยะยื่นลวดของ 136
คำถามท้ายหน้า
- ทำไมรูหนอนจึงเอียงเป็นลายก้างปลา ไม่ตั้งตรงหรือนอนราบ
- รอยเชื่อมฉากบนแผ่นทา primer มีรูหนอนทุกชิ้น การอบลวดเชื่อมจะแก้ปัญหาได้หรือไม่ เพราะอะไร
แนวคำตอบ
1. ทำไมรูหนอนจึงเอียงเป็นลายก้างปลา ไม่ตั้งตรงหรือนอนราบ
ฟองแก๊สยืดตัวตามทิศที่ผลึกโต ซึ่งตั้งฉากกับแนวแข็งตัว แนวแข็งตัวของบ่อหลอมที่เคลื่อนที่โค้งเอียงจากสองข้างเข้าหาแกนกลางและไปทางทิศเชื่อม รูหนอนสองข้างจึงเอียงเข้าหากันเป็นลายก้างปลา
2. รอยเชื่อมฉากบนแผ่นทา primer มีรูหนอนทุกชิ้น การอบลวดเชื่อมจะแก้ปัญหาได้หรือไม่ เพราะอะไร
ไม่ได้ แหล่งแก๊สคือ primer ในซอกรอยต่อ ไม่ใช่ความชื้นในลวด ต้องแก้ที่ความหนาหรือการขจัด primer ความเร็ว หรือเลือกลวดที่ทดสอบแล้วกับ primer ชนิดนั้น