มองแล้วรู้
รูพรุนเรียงเป็นแถวขนานกับแกนแนวเชื่อม มักอยู่ที่รากหรือตามแนวหลอมละลาย การเรียงตัวเป็นเส้นบอกว่าแหล่งแก๊สอยู่ตามแนวรอยต่อ ไม่ได้มาจากอากาศรอบบ่อหลอม
มองจากด้านบนแบบภาพรังสี เส้นจุดคือแกนแนวเชื่อม รูวาดให้ใหญ่กว่าจริง
ทำไมจึงสำคัญ
รูที่เรียงชิดกันทำหน้าที่คล้าย imperfection ยาวหนึ่งเส้น มาตรฐานจึงจำกัดทั้งขนาดรู h และความยาวแนวรู l และรูพรุนเรียงแนวที่รากมักเกิดคู่กับหลอมไม่ติดที่รากหรือซึมลึกไม่สมบูรณ์ ซึ่งร้ายแรงกว่าและเห็นบนฟิล์มยากกว่า
อ่านแล้วเข้าใจ
กลไกการเกิด
แก๊สเกิดต่อเนื่องจากสิ่งที่อยู่ตามแนวรอยต่อ เช่นคราบบนผิวหน้าร่อง ความชื้นในช่องว่างราก หรือสารเคลือบที่ถูกเผา ฟองแก๊สจึงเกิดซ้ำที่ตำแหน่งเดิมของหน้าตัดตลอดความยาว และถูกขังไว้เป็นแถว
สาเหตุที่พบบ่อย
| ผิวหน้าร่อง | สนิม สเกล คราบน้ำมันจากการตัดหรือบากร่อง ไม่ได้เจียก่อนเชื่อม |
| ช่องว่างราก | ความชื้นหรือสิ่งสกปรกในช่องว่าง แผ่นรองหลังชื้นหรือสกปรก |
| สารเคลือบ | shop primer หรือสังกะสีบนผิวประกบของรอยเชื่อมฉาก แก๊สออกทางรากตลอดแนว |
| แนวราก | แก๊สปกป้องด้านหลังไม่พอในงานท่อ แนวรากเย็นเร็ว |
| ตามกระบวนการ | 135 และ 136 เชื่อมฉากทับ primer ด้วยความเร็วสูง · 141 แก๊สด้านหลังไม่พอ · 121 flux ตกลงในช่องว่างราก |
ตรวจเจอด้วยวิธีใด
| วิธี | โอกาสพบ | เงื่อนไข |
|---|---|---|
| VT ระหว่างงาน | ●●○ กลาง | ตรวจแนวรากก่อนเชื่อมชั้นถัดไป |
| VT เมื่อเสร็จ | ●○○ ต่ำ | เฉพาะรูที่เปิดถึงผิวหรือที่รากซึ่งมองเห็นได้ |
| PT | ●○○ ต่ำ | เฉพาะรูที่เปิดถึงผิว |
| MT | ●○○ ต่ำ | รูกลมให้รอยบ่งชี้อ่อน |
| RT | ●●● สูง | แถวจุดมืด วัด h และ l ได้ |
| UT | ●●○ กลาง | สัญญาณต่อเนื่องตามแนว ใช้ตรวจหลอมไม่ติดที่อาจอยู่ร่วม |
| วิธีเสริมและยืนยัน | บทบาท | ใช้เมื่อ |
|---|---|---|
| Macro | ยืนยัน | ตัดขวางตรงแถวรู ดูว่ารูอยู่บนแนวหลอมละลายและมีรอยไม่ติดหรือไม่ |
เกณฑ์ยอมรับตาม ISO 5817:2023
| รายการ (ข้อ) | D | C | B |
|---|---|---|---|
| ต่อชน (2.5) | h ≤ 0.4 s, สูงสุด 4 mm l ≤ s, สูงสุด 75 mm |
h ≤ 0.3 s, สูงสุด 3 mm l ≤ s, สูงสุด 50 mm |
h ≤ 0.2 s, สูงสุด 2 mm l ≤ s, สูงสุด 25 mm |
| รอยเชื่อมฉาก (2.5) | h ≤ 0.4 a, สูงสุด 4 mm l ≤ a, สูงสุด 75 mm |
h ≤ 0.3 a, สูงสุด 3 mm l ≤ a, สูงสุด 50 mm |
h ≤ 0.2 a, สูงสุด 2 mm l ≤ a, สูงสุด 25 mm |
| งานรับแรงล้า B125 (Annex B) | — | — | ชั้นเดียว ≤ 1 %, หลายชั้น ≤ 2 % d ≤ 0.1 s, สูงสุด 1 mm |
ความยาวอ้างอิง 100 mm เกณฑ์ถอดจาก ISO 5817:2023
คิดต่อ
ถ้าเจอซ้ำ ให้สงสัยระบบ
- ข้อกำหนดความหนาของ shop primer ไม่มี หรือมีแต่ไม่เคยวัด
- ขั้นตอนเตรียมรอยต่อไม่ระบุการทำความสะอาดผิวหน้าร่องหลังตัด
- ชิ้นงานประกอบค้างคืนกลางแจ้งก่อนเชื่อม ความชื้นจึงเข้าช่องว่างราก
- ผลตรวจถูกบันทึกเป็นรูพรุนและซ่อมเป็นจุด โดยไม่มีใครตรวจว่ามีหลอมไม่ติดที่รากร่วมด้วย
แก้ไขและป้องกัน
แก้ไข: เซาะตลอดความยาวของแนวรูจนถึงเนื้อดี ตรวจร่องด้วย MT หรือ PT แล้วเชื่อมซ่อม ถ้าแนวรูอยู่ที่ราก มักต้องเซาะจากด้านหลัง
ป้องกัน: ทำความสะอาดผิวหน้าร่องและผิวประกบ คุมความหนา primer หรือขจัดออกตรงแนวเชื่อม เชื่อมให้เสร็จในวันที่ประกอบ และคุมแก๊สด้านหลังในงานท่อ
คำถามท้ายหน้า
- รูสองรูขนาด 2 mm และ 1.5 mm ห่างกัน 1 mm ต้องประเมินเป็นขนาดเท่าใด
- ทำไมรูพรุนเรียงแนวที่รากจึงควรทำให้ผู้ตรวจสงสัย imperfection ชนิดอื่น
แนวคำตอบ
1. รูสองรูขนาด 2 mm และ 1.5 mm ห่างกัน 1 mm ต้องประเมินเป็นขนาดเท่าใด
ระยะห่าง 1 mm น้อยกว่ารูที่เล็กกว่า (1.5 mm) จึงนับรวม h = 2 + 1.5 + 1 = 4.5 mm
2. ทำไมรูพรุนเรียงแนวที่รากจึงควรทำให้ผู้ตรวจสงสัย imperfection ชนิดอื่น
เพราะแหล่งแก๊สอยู่ตามแนวรอยต่อ ซึ่งเป็นตำแหน่งเดียวกับที่หลอมไม่ติดที่รากและซึมลึกไม่สมบูรณ์เกิด รูที่เรียงบนแนวหลอมละลายมักเป็นสัญญาณว่าผิวตรงนั้นไม่หลอม