มองแล้วรู้
ผิวหน้าของรอยเชื่อมต่อชนนูนสูงกว่าที่กำหนด เห็นและวัดได้จากภายนอก ขีดจำกัดขึ้นกับความกว้างของแนว b แนวกว้างจึงนูนได้มากกว่าแนวแคบ
ภาพตัดขวางรอยต่อชนร่องวี h วัดจากผิวชิ้นงานถึงยอดแนว b คือความกว้างของผิวแนว
ทำไมเนื้อเชื่อมมากจึงไม่ดีกว่า
ความแข็งแรงของรอยต่อชนมาจากความหนาเต็มของชิ้นงาน ส่วนที่นูนเกินไม่ได้เพิ่มกำลัง แต่ทำให้มุมที่ขอบแนวชันขึ้น ความเค้นจึงรวมที่ขอบแนวมากขึ้นและอายุการล้าสั้นลง นอกจากนั้นยังเพิ่มลวดเชื่อม เวลา ความร้อน และการบิดตัว และรบกวนการตรวจ UT กับการเคลือบผิว
อ่านแล้วเข้าใจ
กลไกการเกิด
ปริมาณเนื้อเชื่อมที่เติมต่อความยาวมากกว่าปริมาตรร่องที่เหลือ หรือเนื้อเชื่อมไม่แผ่ออกด้านข้างเพราะความร้อนไม่พอ จึงกองสูงแทนที่จะเปียกผิว
สาเหตุที่พบบ่อย
| ความเร็ว | เดินช้าเกินไปในชั้นปิดหน้า |
| พารามิเตอร์ | อัตราป้อนลวดสูงเมื่อเทียบกับแรงดัน แนวจึงแคบและสูง |
| การวางแนว | ชั้นปิดหน้ามากเกินจำเป็น ชั้นก่อนหน้าเติมจนเกือบเต็มร่องแล้ว |
| เทคนิค | ส่ายแคบ หยุดกลางแนวนาน |
| ตามกระบวนการ | 135 แรงดันต่ำ แนวเป็นสันกลม · 111 ลวดใหญ่เกินไปสำหรับชั้นปิด · 121 ความเร็วต่ำหรือกระแสสูงเมื่อเทียบกับแรงดัน |
ตรวจเจอด้วยวิธีใด
| วิธี | โอกาสพบ | เงื่อนไข |
|---|---|---|
| VT ระหว่างงาน | ●○○ ต่ำ | ดูระดับของชั้นก่อนปิดหน้า |
| VT เมื่อเสร็จ | ●●● สูง | วัดด้วยเกจวัดรูปทรงแนวเชื่อม |
| PT | — ไม่ใช้ | ไม่ใช้วิธีนี้กับ imperfection ชนิดนี้ |
| MT | — ไม่ใช้ | ไม่ใช้วิธีนี้กับ imperfection ชนิดนี้ |
| RT | — ไม่ใช้ | ไม่ใช้วัด แนวที่นูนมากลดความไวของฟิล์ม |
| UT | — ไม่ใช้ | ไม่ใช้วัด ผิวแนวนูนขวางหัวตรวจ |
เกณฑ์ยอมรับตาม ISO 5817:2023 ข้อ 1.9
| รายการ (ข้อ) | D | C | B |
|---|---|---|---|
| t ≥ 0.5 mm | h ≤ 1 mm + 0.25 b สูงสุด 10 mm |
h ≤ 1 mm + 0.15 b สูงสุด 7 mm |
h ≤ 1 mm + 0.1 b สูงสุด 5 mm |
| งานรับแรงล้า B125 (Annex B) | — | — | h ≤ 0.2 mm + 0.1 b สูงสุด 2 mm |
ต้องเปลี่ยนผิวจากแนวเชื่อมสู่ชิ้นงานอย่างราบเรียบ เกณฑ์ถอดจาก ISO 5817:2023
คิดต่อ
ถ้าเจอซ้ำ ให้สงสัยระบบ
- ช่างและหัวหน้างานเชื่อว่าแนวใหญ่คือแนวแข็งแรง และไม่มีใครอธิบายเหตุผลของขีดจำกัด
- ไม่มีการวัดปริมาณลวดเชื่อมที่ใช้เทียบกับที่ควรใช้ ต้นทุนของการเชื่อมเกินจึงมองไม่เห็น
- WPS ไม่กำหนดจำนวนแนวของชั้นปิดหน้า
- ผู้ตรวจไม่มีเกจ จึงปล่อยผ่านเพราะถือว่าเกินดีกว่าขาด
แก้ไขและป้องกัน
แก้ไข: เจียลดความสูงและแต่งขอบแนวให้ราบเรียบ โดยไม่เจียกินเนื้อชิ้นงาน
ป้องกัน: วางแผนจำนวนชั้นให้ชั้นก่อนปิดหน้าอยู่ต่ำกว่าผิวเล็กน้อย เพิ่มความเร็วหรือแรงดันในชั้นปิด และให้ช่างมีเกจวัดเอง
คำถามท้ายหน้า
- แนวกว้าง 20 mm นูนสูง 3.5 mm ผ่านระดับ B หรือไม่ และผ่านระดับ C หรือไม่
- ทำไมงานรับแรงล้าระดับ B125 จึงจำกัดความนูนเข้มกว่าระดับ B ปกติมาก
แนวคำตอบ
1. แนวกว้าง 20 mm นูนสูง 3.5 mm ผ่านระดับ B หรือไม่ และผ่านระดับ C หรือไม่
ระดับ B: h ≤ 1 + 0.1 × 20 = 3 mm จึงไม่ผ่าน ระดับ C: h ≤ 1 + 0.15 × 20 = 4 mm จึงผ่าน
2. ทำไมงานรับแรงล้าระดับ B125 จึงจำกัดความนูนเข้มกว่าระดับ B ปกติมาก
ความนูนกำหนดมุมที่ขอบแนว ซึ่งเป็นจุดเริ่มของรอยร้าวจากการล้า ชั้นความล้าที่สูงขึ้นต้องการความเค้นรวมที่ขอบแนวต่ำลง จึงต้องจำกัดความนูนให้เกือบเรียบ ซึ่งมักต้องเจียแต่งหลังเชื่อม