มองแล้วรู้
บ่อหลอมยุบตัวจนเกิดรูทะลุในแนวเชื่อม เนื้อเชื่อมบางส่วนตกลงไปด้านราก เห็นได้ทันทีจากทั้งสองด้าน พบมากในแผ่นบางและแนวรากของงานท่อ
บน: ภาพตัดขวางที่ตำแหน่งรู ล่าง: มองจากด้านบน รูอยู่กลางแนวเชื่อม
ทำไมจึงสำคัญ
รูทะลุคือรอยต่อที่ไม่ต่อเนื่อง ไม่รับแรงและรั่ว มาตรฐานจึงไม่ยอมรับทุกระดับ สิ่งที่ต้องระวังคือรูที่ช่างเชื่อมปิดทับเองทันที ผิวหน้าดูสมบูรณ์ แต่ด้านรากมีเนื้อเชื่อมย้อย โพรง และออกไซด์ ซึ่งเป็น imperfection หลายชนิดซ้อนกันในจุดเดียว
อ่านแล้วเข้าใจ
กลไกการเกิด
ความร้อนที่ใส่เข้าไปมากกว่าที่ชิ้นงานบริเวณนั้นรับและถ่ายออกได้ โลหะใต้บ่อหลอมจึงหลอมจนหมดความหนา และแรงตึงผิวพยุงน้ำโลหะไว้ไม่ได้ ช่องว่างรากที่กว้างทำให้เกิดง่ายขึ้นเพราะไม่มีโลหะรองรับ
สาเหตุที่พบบ่อย
| พารามิเตอร์ | กระแสสูงเกินไปสำหรับความหนา เดินช้าหรือหยุดนิ่ง |
| การเตรียมรอยต่อ | root gap กว้าง root face บางหรือไม่มี ช่องว่างไม่สม่ำเสมอ |
| ชิ้นงาน | แผ่นบาง ชิ้นงานร้อนสะสมจากการเชื่อมต่อเนื่อง |
| การเซาะด้านหลัง | เซาะลึกเกินจนเหลือเนื้อบาง แล้วเชื่อมด้วยกระแสปกติ |
| ตามกระบวนการ | 121 ไม่มีแผ่นรองหรือแนวรากบางเกินไปก่อนเชื่อม SAW ทับ · 135 spray transfer กับแผ่นบาง · 141 หยุดนิ่งรอเติมลวด |
ตรวจเจอด้วยวิธีใด
| วิธี | โอกาสพบ | เงื่อนไข |
|---|---|---|
| VT ระหว่างงาน | ●●● สูง | ช่างเชื่อมเห็นทันทีที่เกิด |
| VT เมื่อเสร็จ | ●●● สูง | ตรวจทั้งด้านหน้าและด้านราก จุดที่ถูกปิดทับดูปกติจากด้านหน้า |
| PT | — ไม่ใช้ | ไม่ใช้วิธีนี้กับ imperfection ชนิดนี้ |
| MT | — ไม่ใช้ | ไม่ใช้วิธีนี้กับ imperfection ชนิดนี้ |
| RT | ●●● สูง | รูที่ถูกปิดทับเห็นเป็นบริเวณมืดรูปร่างไม่แน่นอน มีขอบสว่างจากเนื้อเชื่อมที่ย้อย |
| UT | ●○○ ต่ำ | ไม่ใช่วิธีที่เลือกใช้ |
เกณฑ์ยอมรับตาม ISO 5817:2023 ข้อ 1.15
| รายการ (ข้อ) | D | C | B |
|---|---|---|---|
| t ≥ 0.5 mm | ไม่ยอมรับ | ไม่ยอมรับ | ไม่ยอมรับ |
เกณฑ์ถอดจาก ISO 5817:2023
คิดต่อ
ถ้าเจอซ้ำ ให้สงสัยระบบ
- ช่วงความหนาที่ WPS รับรองกว้าง และใช้พารามิเตอร์ชุดเดียวตลอดช่วง
- fit-up ไม่สม่ำเสมอ ช่างต้องปรับตามช่องว่างที่เปลี่ยนไปตลอดแนว
- ไม่มีข้อตกลงว่าต้องทำอย่างไรเมื่อเกิดรูทะลุ ช่างจึงปิดทับและทำงานต่อ
- ความลึกของการเซาะด้านหลังไม่ถูกควบคุม
แก้ไขและป้องกัน
แก้ไข: เจียบริเวณนั้นออกทั้งด้านหน้าและด้านรากจนถึงเนื้อดี แล้วเชื่อมซ่อมด้วยแผ่นรองหรือเทคนิคสำหรับช่องว่างกว้าง การปิดทับโดยไม่เจียไม่ใช่การซ่อม
ป้องกัน: ลดกระแสหรือเพิ่มความเร็ว คุม root gap และ root face ใช้แผ่นรองกับแผ่นบาง และพักให้ชิ้นงานเย็นเมื่อเชื่อมต่อเนื่อง
คำถามท้ายหน้า
- ทำไมรูทะลุที่ช่างปิดทับทันทีจึงเสี่ยงกว่ารูทะลุที่ปล่อยไว้ให้ผู้ตรวจเห็น
- เชื่อมทะลุกับรากซึมลึกเกิน (504) มีสาเหตุร่วมกัน อะไรทำให้ผลออกมาเป็นแบบใดแบบหนึ่ง
แนวคำตอบ
1. ทำไมรูทะลุที่ช่างปิดทับทันทีจึงเสี่ยงกว่ารูทะลุที่ปล่อยไว้ให้ผู้ตรวจเห็น
จุดที่ปิดทับมีเนื้อเชื่อมย้อย โพรง และออกไซด์อยู่ด้านราก แต่ผิวหน้าดูปกติ จึงไม่ถูกตรวจและไม่ถูกซ่อม รูที่ปล่อยไว้ถูกเห็นและถูกซ่อมตามวิธีที่ถูกต้อง
2. เชื่อมทะลุกับรากซึมลึกเกิน (504) มีสาเหตุร่วมกัน อะไรทำให้ผลออกมาเป็นแบบใดแบบหนึ่ง
ทั้งสองมาจากความร้อนมากเกินเทียบกับสิ่งที่รองรับบ่อหลอม ถ้าแรงตึงผิวยังพยุงน้ำโลหะไว้ได้ ผลคือรากยื่นเกิน ถ้าพยุงไม่ได้ น้ำโลหะตกลงไปและเหลือรู ความกว้างของช่องว่างและความหนาของ root face เป็นตัวตัดสิน