มองแล้วรู้
ขาสองข้างของรอยเชื่อมฉากยาวไม่เท่ากันเกินกว่าที่ยอมได้ ในกรณีที่แบบไม่ได้กำหนดให้ขาไม่เท่ากัน มักเห็นเป็นแนวที่ล้มไปทางแผ่นนอน
ภาพตัดขวางรอยต่อตัวที z1 และ z2 คือความยาวขา ค่าที่ประเมินคือผลต่างของขาทั้งสอง
ทำไมจึงสำคัญ
ความหนาคอขึ้นกับขาที่สั้นกว่าเป็นหลัก เนื้อเชื่อมที่เพิ่มในขายาวจึงเพิ่มกำลังได้น้อยมากเมื่อเทียบกับปริมาณที่ใช้ แนวที่ไม่สมมาตรมักซ่อนปัญหาอื่น คือขาสั้นอาจต่ำกว่าขนาดที่กำหนด ขอบแนวด้านขายาวมักเกย และด้านขาสั้นมักมีรอยกัดขอบ
อ่านแล้วเข้าใจ
กลไกการเกิด
น้ำโลหะกระจายไปสองข้างไม่เท่ากัน เพราะ arc ชี้ไปข้างหนึ่งมากกว่า หรือเพราะแรงโน้มถ่วงดึงน้ำโลหะลงไปกองบนแผ่นนอนในท่า PB
สาเหตุที่พบบ่อย
| มุมหัวเชื่อม | ไม่แบ่งครึ่งมุมรอยต่อ ชี้เข้าหาแผ่นนอนมากเกินไป |
| ขนาดแนว | พยายามทำแนวใหญ่ในแนวเดียวในท่า PB น้ำโลหะจึงไหลลง |
| พารามิเตอร์ | กระแสสูง บ่อหลอมเหลวมาก เดินช้า |
| ความหนาต่างกัน | แผ่นหนาดึงความร้อนมากกว่า เนื้อเชื่อมจึงเปียกแผ่นบางได้ไกลกว่า |
| ตามกระบวนการ | 121 แนวใหญ่ชั้นเดียวในท่า PB · 135 และ 136 อัตราเติมสูงโดยไม่ปรับมุม |
ตรวจเจอด้วยวิธีใด
| วิธี | โอกาสพบ | เงื่อนไข |
|---|---|---|
| VT ระหว่างงาน | — ไม่ใช้ | ประเมินที่แนวเสร็จ |
| VT เมื่อเสร็จ | ●●● สูง | วัดขาทั้งสองข้างแยกกันด้วยเกจ |
| PT | — ไม่ใช้ | ไม่ใช้วิธีนี้กับ imperfection ชนิดนี้ |
| MT | — ไม่ใช้ | ไม่ใช้วิธีนี้กับ imperfection ชนิดนี้ |
| RT | — ไม่ใช้ | ไม่ใช้วิธีนี้กับ imperfection ชนิดนี้ |
| UT | — ไม่ใช้ | ไม่ใช้วิธีนี้กับ imperfection ชนิดนี้ |
| วิธีเสริมและยืนยัน | บทบาท | ใช้เมื่อ |
|---|---|---|
| Macro | ยืนยัน | วัดขาและความหนาคอจริง รวมความลึกซึมที่ราก ในการทดสอบ WPS |
ต้องวัดขาทั้งสองข้างแยกกัน การวัดขาเดียวหรือวัดความหนาคอด้วยเกจที่สมมติว่าแนวสมมาตรให้ค่าที่ผิด
เกณฑ์ยอมรับตาม ISO 5817:2023 ข้อ 1.16
| รายการ (ข้อ) | D | C | B |
|---|---|---|---|
| t ≥ 0.5 mm | h ≤ 2 mm + 0.2 aA | h ≤ 2 mm + 0.15 aA | h ≤ 1.5 mm + 0.15 aA |
ใช้เฉพาะกรณีที่แบบไม่ได้กำหนดรอยเชื่อมฉากแบบไม่สมมาตร Annex B ระบุว่าระดับ B125 ไม่ได้กำหนดค่าสำหรับรายการนี้ h คือผลต่างของความยาวขา |z1 − z2| และ aA คือความหนาคอจริงของรอยเชื่อม เกณฑ์ถอดจาก ISO 5817:2023
คิดต่อ
ถ้าเจอซ้ำ ให้สงสัยระบบ
- ขนาดแนวที่แบบกำหนดใหญ่เกินกว่าจะเชื่อมแนวเดียวในท่า PB ได้ดี แต่ WPS ไม่ได้กำหนดให้แบ่งแนว
- การตรวจวัดเฉพาะขาบนแผ่นนอนเพราะวัดง่าย
- ไม่มีอุปกรณ์จัดท่าชิ้นงานให้เชื่อมท่า PA
- แบบระบุขนาดเป็น a แต่หน้างานวัดเป็น z โดยไม่มีตารางแปลงที่ตกลงกัน
แก้ไขและป้องกัน
แก้ไข: ถ้าขาสั้นต่ำกว่าขนาดที่กำหนด ให้เชื่อมเติมด้านขาสั้น ถ้าขนาดพอแต่ไม่สมมาตรเกินเกณฑ์ ให้ประเมินร่วมกับผู้ออกแบบว่าต้องแก้หรือไม่
ป้องกัน: ปรับมุมหัวเชื่อมให้ชี้เข้าหาแผ่นตั้งมากขึ้นในท่า PB แบ่งแนวใหญ่เป็นหลายแนว และจัดชิ้นงานให้เชื่อมท่า PA
คำถามท้ายหน้า
- รอยเชื่อมฉากมีขา 5 mm และ 9 mm ความหนาคอโดยประมาณเป็นเท่าใด และเทียบกับแนวขา 6 mm เท่ากันสองข้างเป็นอย่างไร
- ทำไมการวัดเฉพาะขาบนแผ่นนอนจึงทำให้แนวที่ไม่ผ่านดูเหมือนผ่าน
แนวคำตอบ
1. รอยเชื่อมฉากมีขา 5 mm และ 9 mm ความหนาคอโดยประมาณเป็นเท่าใด และเทียบกับแนวขา 6 mm เท่ากันสองข้างเป็นอย่างไร
สำหรับผิวเรียบและมุมฉาก a = z1 × z2 / √(z1² + z2²) = 45 / 10.3 ≈ 4.4 mm ใกล้เคียงกับแนวขา 6 mm สองข้าง ซึ่งได้ 4.2 mm แต่ใช้เนื้อเชื่อมมากกว่าราวร้อยละ 25 (22.5 เทียบกับ 18 mm²) และผลต่างของขา 4 mm เกินเกณฑ์ความไม่สมมาตรของทุกระดับ
2. ทำไมการวัดเฉพาะขาบนแผ่นนอนจึงทำให้แนวที่ไม่ผ่านดูเหมือนผ่าน
ในท่า PB ขาบนแผ่นนอนมักเป็นขายาว การวัดเฉพาะขานั้นจึงได้ค่าที่มากที่สุด ขาบนแผ่นตั้งที่สั้นกว่าเป็นตัวจำกัดความหนาคอ