มองแล้วรู้
ผิวแนวเชื่อมไม่เรียบเฉพาะจุดตรงตำแหน่งที่หยุดแล้วเริ่มเชื่อมใหม่ อาจเป็นหลุม เป็นปุ่ม หรือทั้งสองอย่างติดกัน เกิดได้ทั้งในชั้นปิดหน้าและแนวราก
ภาพตัดตามยาวผ่านแกนแนวเชื่อม แอ่งของแนวแรกไม่ถูกเติมเต็ม และแนวใหม่กองสูงตรงจุดเริ่ม
5171 Poor restart in the capping run: ในชั้นปิดหน้า
5172 Poor restart in the root run: ในแนวราก
ทำไมจึงสำคัญ
ผิวที่ไม่เรียบเองมีผลน้อย แต่จุดต่อแนวเป็นตำแหน่งที่ imperfection หลายชนิดมารวมกัน คือโพรงและรอยร้าวที่แอ่งปลายแนว หลอมไม่ติดตรงจุดเริ่มที่ยังเย็น และกลุ่มรูพรุนจาก arc ที่ยังไม่นิ่ง ผิวที่เห็นจากภายนอกจึงเป็นสัญญาณให้ตรวจข้างใน
อ่านแล้วเข้าใจ
กลไกการเกิด
แนวแรกจบโดยทิ้งแอ่งไว้ แนวใหม่เริ่มบนโลหะที่เย็นแล้ว ถ้าเริ่มหลังแอ่ง จะเหลือหลุม ถ้าเริ่มทับแอ่งโดยไม่เคลื่อนให้เร็วพอ เนื้อเชื่อมจะกองเป็นปุ่ม การต่อแนวที่ดีต้องเริ่มหน้าแอ่งเล็กน้อย ย้อนกลับมาเติมแอ่ง แล้วจึงเดินต่อ
สาเหตุที่พบบ่อย
| เทคนิค | เริ่ม arc ผิดตำแหน่ง ไม่ย้อนกลับเติมแอ่ง |
| การเตรียมจุดต่อ | ไม่เจียแอ่งปลายแนวให้ลาดก่อนต่อ |
| ตำแหน่งจุดต่อ | จุดต่อของแต่ละชั้นซ้อนตรงกัน หรืออยู่ที่มุมและปลายชิ้นงาน |
| ตามกระบวนการ | 111 มีจุดต่อทุกครั้งที่เปลี่ยนลวด จึงพบบ่อยที่สุด · 141 แนวรากของงานท่อ · 135 จุดเริ่มที่ลวดยังเย็น |
ตรวจเจอด้วยวิธีใด
| วิธี | โอกาสพบ | เงื่อนไข |
|---|---|---|
| VT ระหว่างงาน | ●●● สูง | ตรวจทุกจุดต่อของทุกชั้น |
| VT เมื่อเสร็จ | ●●● สูง | จุดต่อของชั้นปิดหน้า |
| PT | — ไม่ใช้ | ไม่ใช้วิธีนี้กับ imperfection ชนิดนี้ |
| MT | — ไม่ใช้ | ไม่ใช้วิธีนี้กับ imperfection ชนิดนี้ |
| RT | — ไม่ใช้ | ไม่ใช้วิธีนี้กับ imperfection ชนิดนี้ |
| UT | — ไม่ใช้ | ไม่ใช้วิธีนี้กับ imperfection ชนิดนี้ |
| วิธีเสริมและยืนยัน | บทบาท | ใช้เมื่อ |
|---|---|---|
| MT หรือ PT | เสริม | หารอยร้าวในแอ่งตรงจุดต่อ |
| RT หรือ UT | เสริม | หาโพรง รูพรุน และหลอมไม่ติดใต้จุดต่อ ในรอยต่อที่ต้องตรวจภายใน |
เกณฑ์ยอมรับตาม ISO 5817:2023 ข้อ 1.19
| รายการ (ข้อ) | D | C | B |
|---|---|---|---|
| t ≥ 0.5 mm | ยอมรับ โดยขีดจำกัดขึ้นกับชนิดของ imperfection ที่เกิดจากการต่อแนว | ไม่ยอมรับ | ไม่ยอมรับ |
ระดับ D จึงต้องประเมิน imperfection แต่ละชนิดที่จุดต่อด้วยเกณฑ์ของชนิดนั้น เกณฑ์ถอดจาก ISO 5817:2023
คิดต่อ
ถ้าเจอซ้ำ ให้สงสัยระบบ
- การฝึกและการทดสอบช่างไม่ได้รวมการต่อแนว ทั้งที่มาตรฐานการรับรองช่างกำหนดให้ชิ้นทดสอบมีจุดหยุดและเริ่ม
- ไม่มีข้อกำหนดให้เจียจุดจบแนวก่อนต่อ
- ความยาวแนวต่อเนื่องถูกจำกัดด้วยการเข้าถึงหรือความยาวสายเชื่อม จำนวนจุดต่อจึงมากเกินจำเป็น
- ไม่มีการกำหนดให้เหลื่อมตำแหน่งจุดต่อระหว่างชั้น
แก้ไขและป้องกัน
แก้ไข: เจียจุดต่อให้เรียบ ตรวจด้วย PT หรือ MT แล้วเชื่อมเติมถ้าเป็นหลุม
ป้องกัน: เจียแอ่งให้ลาดก่อนต่อ เริ่มหน้าแอ่งแล้วย้อนกลับ เหลื่อมจุดต่อระหว่างชั้น และวางแผนให้จุดต่ออยู่นอกบริเวณความเค้นสูง
คำถามท้ายหน้า
- ทำไมระดับ C และ B ไม่ยอมรับจุดต่อแนวไม่ดีเลย ทั้งที่เป็นเพียงผิวไม่เรียบ
- ในงานหลายชั้น ทำไมจุดต่อที่ซ้อนตรงกันทุกชั้นจึงเสี่ยงกว่าจุดต่อจำนวนเท่ากันที่เหลื่อมกัน
แนวคำตอบ
1. ทำไมระดับ C และ B ไม่ยอมรับจุดต่อแนวไม่ดีเลย ทั้งที่เป็นเพียงผิวไม่เรียบ
เพราะจุดต่อที่ผิวไม่เรียบเป็นสัญญาณว่าการเริ่มและจบแนวไม่ถูกวิธี ซึ่งมักมีโพรง รอยร้าว หรือหลอมไม่ติดอยู่ข้างใต้ ระดับ D จึงให้ประเมินตามชนิดที่พบ ส่วนระดับ C และ B ตัดความเสี่ยงนี้ออก
2. ในงานหลายชั้น ทำไมจุดต่อที่ซ้อนตรงกันทุกชั้นจึงเสี่ยงกว่าจุดต่อจำนวนเท่ากันที่เหลื่อมกัน
imperfection ของจุดต่อแต่ละชั้นจะซ้อนกันในหน้าตัดเดียว ความสูงรวมตามข้อ 4.1 จึงมาก และหน้าตัดนั้นอ่อนกว่าส่วนอื่นของแนว