มองแล้วรู้
ความหนาคอจริงของรอยเชื่อมฉากมากกว่าค่าที่กำหนด แนวใหญ่กว่าที่ออกแบบ ไม่ลดกำลังของรอยต่อ แต่มีต้นทุนและผลข้างเคียง
ภาพตัดขวางรอยต่อตัวที h คือความหนาคอส่วนที่เกินจากค่าที่กำหนด
ทำไมมาตรฐานจึงจำกัดของที่แข็งแรงเกิน
ปริมาตรรอยเชื่อมฉากเพิ่มตามกำลังสองของขนาด แนวที่ใหญ่ขึ้นร้อยละยี่สิบห้าใช้เนื้อเชื่อมเพิ่มกว่าร้อยละห้าสิบ พร้อมกับความร้อน การหดตัว และการบิดตัวที่เพิ่มตาม ในแผ่นบาง ความร้อนส่วนเกินทำให้ชิ้นงานโก่งและโครงสร้างจุลภาคเปลี่ยน ระดับ D ซึ่งเน้นต้นทุนต่ำจึงปล่อย แต่ระดับ C และ B จำกัด
อ่านแล้วเข้าใจ
กลไกการเกิด
เนื้อเชื่อมที่เติมต่อความยาวมากกว่าที่ขนาดแนวต้องการ ส่วนใหญ่เป็นการตัดสินใจ ไม่ใช่ความผิดพลาดทางเทคนิค คือช่างหรือหัวหน้างานเผื่อขนาดเพื่อความมั่นใจ
สาเหตุที่พบบ่อย
| การเผื่อ | เผื่อซ้ำหลายชั้น ผู้ออกแบบเผื่อ แบบปัดขึ้น ช่างเผื่ออีก |
| ความเร็ว | เดินช้ากว่าที่ขนาดแนวต้องการ |
| การวัด | ไม่มีเกจ หรือไม่มีขีดจำกัดบนในเกณฑ์ตรวจ |
| จำนวนแนว | เชื่อมหลายแนวกับขนาดที่แนวเดียวพอ |
| การสื่อสาร | แบบระบุ z แต่ช่างเข้าใจเป็น a ซึ่งทำให้แนวใหญ่กว่าที่ต้องการราวร้อยละสี่สิบ |
ตรวจเจอด้วยวิธีใด
| วิธี | โอกาสพบ | เงื่อนไข |
|---|---|---|
| VT ระหว่างงาน | — ไม่ใช้ | ประเมินที่แนวเสร็จ |
| VT เมื่อเสร็จ | ●●● สูง | วัดด้วยเกจวัดรูปทรงแนวเชื่อม |
| PT | — ไม่ใช้ | ไม่ใช้วิธีนี้กับ imperfection ชนิดนี้ |
| MT | — ไม่ใช้ | ไม่ใช้วิธีนี้กับ imperfection ชนิดนี้ |
| RT | — ไม่ใช้ | ไม่ใช้วิธีนี้กับ imperfection ชนิดนี้ |
| UT | — ไม่ใช้ | ไม่ใช้วิธีนี้กับ imperfection ชนิดนี้ |
| วิธีเสริมและยืนยัน | บทบาท | ใช้เมื่อ |
|---|---|---|
| การวัดปริมาณลวด | เสริม | เทียบน้ำหนักลวดที่ใช้จริงกับที่คำนวณจากแบบ เป็นตัวชี้วัดระดับโรงงาน |
เกณฑ์ยอมรับตาม ISO 5817:2023 ข้อ 1.21
| รายการ (ข้อ) | D | C | B |
|---|---|---|---|
| t ≥ 0.5 mm | ยอมรับ | h ≤ 1 mm + 0.2 a สูงสุด 4 mm |
h ≤ 1 mm + 0.15 a สูงสุด 3 mm |
เกณฑ์ถอดจาก ISO 5817:2023
คิดต่อ
ถ้าเจอซ้ำ ให้สงสัยระบบ
- เกณฑ์ตรวจของบริษัทมีแต่ขนาดขั้นต่ำ
- ต้นทุนงานเชื่อมถูกคิดเป็นชั่วโมงรวม ไม่มีใครเห็นว่าเนื้อเชื่อมส่วนเกินคิดเป็นเงินเท่าใด
- ปัญหาการบิดตัวถูกแก้ด้วยการดัดกลับหลังเชื่อม โดยไม่มีใครโยงกลับไปที่ขนาดแนว
- ช่างเคยถูกตำหนิเรื่องแนวเล็ก แต่ไม่เคยถูกทักเรื่องแนวใหญ่
แก้ไขและป้องกัน
แก้ไข: โดยทั่วไปไม่เจียออก เพราะเพิ่มต้นทุนซ้ำ ถ้าเกินเกณฑ์ ให้ประเมินผลต่อการบิดตัวและรูปทรงขอบแนวร่วมกับผู้ออกแบบ
ป้องกัน: กำหนดทั้งขนาดต่ำสุดและสูงสุด ให้เกจกับช่าง ตั้งความเร็วตามขนาดแนว และรายงานปริมาณลวดต่อตันเป็นตัวชี้วัด
คำถามท้ายหน้า
- แบบกำหนด a = 4 mm วัดได้ a = 6 mm ผ่านระดับ C หรือไม่ และใช้เนื้อเชื่อมมากกว่าที่ออกแบบกี่เท่าโดยประมาณ
- ทำไมระดับ D ยอมรับความหนาคอเกินโดยไม่จำกัด แต่ไม่ยอมรับความหนาคอไม่พอที่เกินเกณฑ์
แนวคำตอบ
1. แบบกำหนด a = 4 mm วัดได้ a = 6 mm ผ่านระดับ C หรือไม่ และใช้เนื้อเชื่อมมากกว่าที่ออกแบบกี่เท่าโดยประมาณ
h = 6 − 4 = 2 mm ระดับ C ยอม h ≤ 1 + 0.2 × 4 = 1.8 mm จึงไม่ผ่าน ปริมาณเนื้อเชื่อมแปรตามกำลังสอง (6/4)² = 2.25 เท่าของที่ออกแบบ
2. ทำไมระดับ D ยอมรับความหนาคอเกินโดยไม่จำกัด แต่ไม่ยอมรับความหนาคอไม่พอที่เกินเกณฑ์
ความหนาคอเกินไม่ลดกำลัง ผลเสียคือต้นทุนและการบิดตัว ซึ่งระดับ D ปล่อยให้ผู้ผลิตรับเอง ส่วนความหนาคอไม่พอลดกำลังของรอยต่อ จึงมีขีดจำกัดทุกระดับ