ISO 3834-2 บอกว่าต้องคุมอะไร แต่แทบไม่บอกว่าคุมอย่างไร รายละเอียดอยู่ในมาตรฐานประกอบ และ ISO 3834-5 คือสารบัญที่ชี้ว่าข้อใดใช้มาตรฐานใด
ข้อกำหนดหลายข้อใน ISO 3834-2:2021 สั้นมาก ข้อ 7.2 มีประโยคหลักประโยคเดียว คือช่างเชื่อมและผู้ควบคุมเครื่องเชื่อมต้องผ่านการรับรองด้วยการทดสอบที่เหมาะสม แล้วปิดด้วยประโยคที่ชี้ไปยังตารางของ ISO 3834-5 ข้อ 7.3, 8.2, 10.2, 10.3, 13, 14.3, 14.4 และ 16 ปิดด้วยประโยคแบบเดียวกัน ISO 3834-2:2021 ข้อ 4 ทำให้การชี้นี้มีน้ำหนักเป็นข้อกำหนด คือการจะเป็นไปตามข้อกำหนดคุณภาพของมาตรฐาน ต้องทวนสอบความเป็นไปตามเอกสารที่เกี่ยวข้องใน ISO 3834-5
ISO 3834-5:2021 ทำงานอย่างไร
ISO 3834-5:2021 ข้อ 4.2 แบ่งเอกสารเป็นสองแบบ แบบ A คือกระบวนการเชื่อมที่ข้อกำหนดคุณภาพกระจายอยู่ในเอกสารหลายฉบับ จัดไว้ในตาราง 1 ถึง 9 ตารางละหนึ่งเรื่อง แบบ B คือกระบวนการเฉพาะที่ข้อกำหนดทั้งหมดอยู่ในเอกสารฉบับเดียว จัดไว้ในตาราง 10
ตาราง 1 ถึง 9 มีโครงเดียวกัน แถวคือกลุ่มกระบวนการเชื่อมสี่กลุ่ม ได้แก่การเชื่อมอาร์ก การเชื่อมลำอิเล็กตรอน การเชื่อมลำเลเซอร์และเลเซอร์ผสมอาร์ก และการเชื่อมแก๊ส คอลัมน์ระบุเอกสาร ISO ที่ใช้ และข้อย่อยของ ISO 3834-2, -3 และ -4 ที่เรียกตารางนั้น
ข้อย่อยของ ISO 3834-2 ชี้ไปที่ตาราง ตารางชี้ไปที่มาตรฐานประกอบ และข้อ 4.1 ของ ISO 3834-5:2021 เปิดทางให้ใช้เอกสารอื่นได้ภายใต้เงื่อนไข
| ตาราง | เรื่อง | ตัวอย่างมาตรฐานสำหรับการเชื่อมอาร์ก | ข้อใน ISO 3834-2:2021 |
|---|---|---|---|
| 1 | ช่างเชื่อมและผู้ควบคุมเครื่องเชื่อม | ISO 9606-1 ถึง -5 · ISO 14732 | 7.2 |
| 2 | ผู้ประสานงานงานเชื่อม | ISO 14731 | 7.3 |
| 3 | บุคลากร NDT | ISO 9712 | 8.2 |
| 4 | WPS | ISO 15609-1 | 10.2 |
| 5 | การรับรองขั้นตอนการเชื่อม | ISO 15607 · ISO 15610 ถึง 15613 · ISO 15614-1 และส่วนอื่นของชุด | 10.3 |
| 6 | การอบหลังเชื่อม | ISO 17663 | 13 |
| 7 | การตรวจและทดสอบระหว่างเชื่อม | ISO 13916 · ISO/TR 17671-2 · ISO/TR 17844 | 14.3 |
| 8 | การตรวจและทดสอบหลังเชื่อม | ISO 17635 · ISO 17637 · ISO 17638 · ISO 17640 · ISO 17636-1 และ -2 | 14.4 |
| 9 | การสอบเทียบและการยืนยันความใช้ได้ของเครื่องมือวัด ตรวจ และทดสอบ | ISO 17662 | 16 |
| 10 | กระบวนการเชื่อมหลอมละลายอื่น | ISO 14555 สำหรับการเชื่อมสตัด | ทุกข้อที่เกี่ยวข้อง |
สรุปจากตาราง 1 ถึง 10 ของ ISO 3834-5:2021 ซึ่งระบุข้อย่อยของ ISO 3834-3 และ ISO 3834-4 โดยอ้างฉบับปี 2021 ของสองส่วนนั้น
มีรายละเอียดสามเรื่องที่ควรสังเกต เรื่องแรก ในตาราง 1 ถึง 9 สำหรับ ISO 3834-4 มีเพียงตาราง 1 และตาราง 3 ที่ถูกเรียก คือข้อ 7.2 และ 8.2 ตาราง 2 และตาราง 4 ถึง 9 ระบุว่าไม่มีข้อที่เรียก ซึ่งตรงกับเส้นแบ่งของบทที่ 2 ส่วนตาราง 10 ใช้กับทุกระดับเมื่อเกี่ยวข้อง เรื่องที่สอง ตาราง 7 มีเอกสารเฉพาะสำหรับการเชื่อมอาร์ก กลุ่มกระบวนการอื่นระบุว่าไม่มี เรื่องที่สาม ตาราง 10 ระบุว่าการเชื่อมอะลูมิโนเทอร์มิกยังไม่มีเอกสาร ISO ในเวลาที่ตีพิมพ์
ใช้เอกสารอื่นได้หรือไม่
ได้ ISO 3834-5:2021 ข้อ 4.1 ให้ผู้ผลิตอ้างความเป็นไปตาม ISO 3834-2, -3 หรือ -4 ได้ด้วยทางเลือกหนึ่งทางหรือมากกว่า
- ข้อ 4.1 a ใช้เอกสาร ISO ตามรายการในตาราง 1 ถึง 10
- ข้อ 4.1 b ใช้เอกสารอื่นที่ให้เงื่อนไขเทียบเท่าทางเทคนิคกับเอกสาร ISO ในตาราง
- ข้อ 4.1 c ใช้มาตรฐานประกอบชุดอื่น เมื่อมาตรฐานการใช้งานที่ผู้ผลิตใช้กำหนดไว้
ทางเลือก b และ c ทำให้ ISO 3834 ใช้ได้กับโรงงานที่ทำงานตามมาตรฐานของภูมิภาคหรือของอุตสาหกรรมอื่น แต่ภาระการแสดงอยู่กับผู้ผลิต ISO/TR 3834-6:2007 ข้อ 6 ให้แนวทางว่า ผู้ผลิตเป็นผู้รับผิดชอบแสดงความเทียบเท่าทางเทคนิคเมื่อใช้มาตรฐานอื่น และใบรับรองหรือคำประกาศควรระบุเอกสารที่ผู้ผลิตใช้ให้ชัด พร้อมหลักฐานของความเทียบเท่าตามกรณี ข้อเดียวกันระบุด้วยว่า เมื่อผู้ผลิตอิงมาตรฐานผลิตภัณฑ์ ต้องใช้มาตรฐานที่เกี่ยวข้องทั้งชุด ไม่เลือกใช้เป็นบางส่วน
รายการเอกสารของโรงงานมาจากตรงนี้
เมื่อรู้ระดับ กระบวนการเชื่อมที่ใช้ และมาตรฐานผลิตภัณฑ์ของงาน รายการมาตรฐานที่โรงงานต้องมีและต้องทำตามก็ได้มาโดยตรง เริ่มจากข้อย่อยของ ISO 3834-2 ที่ใช้กับงาน เปิดตารางที่ข้อนั้นชี้ อ่านแถวของกระบวนการเชื่อมที่ใช้ แล้วเทียบกับสิ่งที่มาตรฐานผลิตภัณฑ์กำหนด ผลที่ได้คือรายการเดียวกับที่ ISO 3834-5:2021 ข้อ 4.3 กำหนดให้ระบุในใบรับรอง
รายการนี้จึงไม่ใช่รายการที่ผู้ตรวจประเมินกำหนด และไม่ใช่รายการที่คัดลอกจากโรงงานอื่นได้ โรงงานสองแห่งที่เป็นไปตาม ISO 3834-2 เหมือนกัน อาจมีรายการต่างกัน เพราะกระบวนการเชื่อมและมาตรฐานผลิตภัณฑ์ต่างกัน ในหน้าคู่ของภาคถัดไป ช่อง “มาตรฐานที่ใช้ประกอบ” ของแต่ละข้อระบุเลขตารางของ ISO 3834-5:2021 ที่ข้อนั้นเรียก
คำถามท้ายบท
- โรงงานรับรองขั้นตอนการเชื่อมตามมาตรฐานอื่นที่ไม่อยู่ในตาราง 5 ของ ISO 3834-5:2021 โรงงานยังอ้างความเป็นไปตาม ISO 3834-2 ได้หรือไม่ ภายใต้เงื่อนไขใด และใครต้องเป็นผู้แสดง
- ใบรับรอง ISO 3834-2 ของผู้รับจ้างช่วงระบุเพียงเลขมาตรฐานและขอบเขตงาน ไม่มีรายการมาตรฐานประกอบ ใบรับรองนี้ขาดอะไร และข้อใดกำหนดไว้
แนวคำตอบ
- ได้ ตาม ISO 3834-5:2021 ข้อ 4.1 b ถ้าเอกสารนั้นให้เงื่อนไขเทียบเท่าทางเทคนิคกับเอกสาร ISO ในตาราง 5 หรือตามข้อ 4.1 c ถ้ามาตรฐานการใช้งานที่ผู้ผลิตใช้กำหนดมาตรฐานนั้นไว้ ISO/TR 3834-6:2007 ข้อ 6 ให้แนวทางว่าผู้ผลิตเป็นผู้รับผิดชอบแสดงความเทียบเท่า และเอกสารที่ใช้ต้องปรากฏในใบรับรองหรือคำประกาศ
- ขาดรายการมาตรฐานประกอบหรือเอกสารที่ใช้ ISO 3834-5:2021 ข้อ 4.3 กำหนดให้หน่วยรับรองหรือผู้ผลิตที่อ้างความเป็นไปตาม ISO 3834-2, -3 หรือ -4 ระบุรายการนี้ในใบรับรอง เมื่อไม่มี ผู้ว่าจ้างยังไม่รู้ว่าผู้รับจ้างช่วงรับรองช่างเชื่อมและขั้นตอนการเชื่อมตามมาตรฐานใด จึงควรขอรายการนี้ก่อนใช้ใบรับรองเป็นหลักฐานตาม ISO 3834-2:2021 ข้อ 6