มองแล้วรู้
ข้อ 8.3.3 และ 8.3.4 พิมพ์สองคอลัมน์ และสองระดับต่างกันสิ้นเชิง Level 1 ไม่นับเส้นผ่านศูนย์กลางและมุมของท่อแยกเป็นตัวแปรสำคัญ ชนิดผลิตภัณฑ์ใดก็รับรองทุกชนิดผลิตภัณฑ์ Level 2 นับทั้งสองเรื่อง
กติกาของ Level 2 สั้น ชิ้นทดสอบท่อเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอก D รับรองตั้งแต่ 0.5D ขึ้นไป ไม่มีขีดบน ท่อครอบคลุมแผ่น แต่แผ่นครอบคลุมท่อเฉพาะท่อใหญ่หรือท่อในบางตำแหน่งเชื่อม และท่อแยกที่มุมเล็กกว่า 60° ต้องมีชิ้นทดสอบแยก
เส้นแดงคือค่าของชิ้นทดสอบ แถบคือช่วงที่รับรองตามตาราง 9 และข้อ 8.3.4 ของ ISO 15614-1:2017
ช่วงที่รับรอง
| ทดสอบด้วย | Level 1 | Level 2 |
|---|---|---|
| รอยเชื่อมชนบนท่อ D = 60 mm | เส้นผ่านศูนย์กลางไม่เป็นตัวแปรสำคัญ · ทุกชนิดผลิตภัณฑ์ | 30 mm ขึ้นไป · รวมรอยเชื่อมชนบนแผ่น |
| รอยเชื่อมชนบนแผ่น | เหมือนแถวแรก | ท่อใหญ่กว่า 500 mm · ท่อใหญ่กว่า 150 mm ที่เชื่อมในตำแหน่ง PC หรือเชื่อมแบบหมุนท่อในตำแหน่ง PF หรือ PA |
| ท่อแยก มุม 75° | มุมไม่เป็นตัวแปรสำคัญ | 60° ถึง 90° (ตัวบทพิมพ์ α < 90° การรวม 90° เป็นการตีความ) |
| ท่อแยก มุม 45° | มุมไม่เป็นตัวแปรสำคัญ | 45° ถึง 90° |
ISO 15614-1:2017 ข้อ 8.3.3 ตาราง 9 และข้อ 8.3.4 ตาราง 9 เป็นของ Level 2 เท่านั้น และมีแถวเดียว
ทำไมจึงสำคัญ
ท่อเล็กมีความโค้งมาก ความร้อนสะสมเร็ว และรากเข้าถึงได้จากด้านเดียว ท่อแยกมุมแหลมมีด้านที่หัวเชื่อมเข้าไม่ถึงและรอยต่อเปลี่ยนรูปร่างตลอดรอบ สิ่งเหล่านี้เปลี่ยนเงื่อนไขการเชื่อมจริง ซึ่งเข้ากับที่ Level 2 คุมขีดล่างของเส้นผ่านศูนย์กลางและมุม ส่วน Level 1 ไม่คุมเลย ความต่างนี้ทำให้ WPQR Level 1 ที่ทดสอบบนแผ่นใช้กับท่อได้ แต่ WPQR Level 2 แบบเดียวกันใช้ไม่ได้กับท่อส่วนใหญ่
WPS ต้องระบุอะไร
ISO 15609-1:2004 ให้ WPS ของการเชื่อมอาร์กระบุเรื่องต่อไปนี้
- ช่วงเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกสำหรับท่อ (ข้อ 4.3.2)
- ภาพร่างของแบบรอยต่อและขนาด ซึ่งสำหรับท่อแยกคือที่ที่แสดงมุมและชนิดของรอยต่อ (ข้อ 4.4.2)
- ตำแหน่งเชื่อมที่ใช้ได้ ตาม ISO 6947 (ข้อ 4.4.3)
ตัวอย่างอ่านค่า
WPQR Level 2 ทดสอบรอยเชื่อมชนบนท่อเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอก 114.3 mm ขีดล่างคือ 0.5 × 114.3 = 57.15 mm (ตาราง 9) และครอบคลุมรอยเชื่อมชนบนแผ่น
งาน ก ท่อ 60.3 mm: อยู่ในช่วง เพราะ 60.3 มากกว่า 57.15 งาน ข ท่อ 48.3 mm: อยู่นอกช่วง เพราะ 48.3 น้อยกว่า 57.15
สมมติกลับกันว่า WPQR Level 2 ทดสอบบนแผ่น งาน ค ท่อ 323.9 mm ยึดอยู่กับที่ แกนท่อแนวนอน เชื่อมรอบท่อ: อยู่นอกช่วง เพราะ 323.9 ไม่เกิน 500 mm และไม่ใช่ตำแหน่ง PC หรือการเชื่อมแบบหมุนท่อ งาน ง ท่อ 323.9 mm หมุนท่อ เชื่อมในตำแหน่ง PA: อยู่ในช่วง เพราะ 323.9 เกิน 150 mm และเป็น PA แบบหมุนท่อ (ข้อ 8.3.3) ถ้าเป็น WPQR Level 1 ทั้งสี่งานไม่ติดเรื่องเส้นผ่านศูนย์กลาง
ตัวอย่างสมมติ แต่งขึ้นเพื่ออธิบายวิธีอ่าน
อ่านแล้วเข้าใจ
มาตรฐานกำหนดอะไร
Level 1 เส้นผ่านศูนย์กลางไม่เป็นตัวแปรสำคัญ ชนิดผลิตภัณฑ์ใด คือแผ่น ท่อ ชิ้นตีขึ้นรูป หรือชิ้นหล่อ รับรองทุกชนิดผลิตภัณฑ์ (ข้อ 8.3.3) และมุมของท่อแยกไม่เป็นตัวแปรสำคัญ (ข้อ 8.3.4) ข้อ 6.2.5 ไม่กำหนดชิ้นทดสอบเฉพาะสำหรับท่อแยกใน Level 1
Level 2
- เส้นผ่านศูนย์กลาง (ตาราง 9): ชิ้นทดสอบเส้นผ่านศูนย์กลาง D รับรอง 0.5D ขึ้นไป หมายเหตุ 2 ของตารางให้ D เป็นเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกของท่อสำหรับรอยเชื่อมชน และของท่อแยกสำหรับรอยต่อท่อแยก (D2 ในรูป 4) หมายเหตุ 1 ให้ D ของหน้าตัดกลวงที่ไม่กลม เช่นวงรี เป็นด้านที่เล็กกว่า
- แผ่นกับท่อ (ข้อ 8.3.3): การรับรองรอยเชื่อมชนบนท่อครอบคลุมรอยเชื่อมชนบนแผ่น การรับรองบนแผ่นครอบคลุมท่อเมื่อเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกเกิน 500 mm หรือเมื่อเกิน 150 mm และเชื่อมในตำแหน่ง PC หรือเชื่อมแบบหมุนท่อในตำแหน่ง PF หรือ PA
- มุมของท่อแยก (ข้อ 8.3.4): ต้องทดสอบบนท่อแยกที่มุม α ตามรูป 4 ชิ้นทดสอบที่มุมระหว่าง 60° ถึง 90° รับรองมุม 60° ≤ α < 90° ตามที่ตัวบทพิมพ์ มุมน้อยกว่า 60° ต้องมีชิ้นทดสอบแยก ซึ่งรับรองตั้งแต่มุมนั้นถึง 90°
- ชิ้นทดสอบท่อแยก (ข้อ 6.2.5): เตรียมตามรูป 4 โดยมุม α เป็นมุมที่เล็กที่สุดที่ใช้ในงานผลิต ชิ้นทดสอบนี้ใช้กับรอยต่อซึมลึกเต็มแบบ set-on, set-in และ set-through และกับรอยเชื่อมฉาก
จุดที่ตัวบทไม่ลงรอยกัน ประโยคแรกของช่วงมุมพิมพ์เครื่องหมายน้อยกว่า 90° ซึ่งถ้าอ่านตามตัวอักษร ท่อแยกตั้งฉากจะไม่อยู่ในช่วง ขณะที่ประโยคถัดไปให้ชิ้นทดสอบมุมแหลมรับรองถึง 90° เล่มนี้อ่านว่าช่วงรวมมุม 90° ซึ่งเป็นการตีความ อีกจุดหนึ่งคือข้อ 8.4.3 c) ให้รอยต่อชนบนท่อรับรองท่อแยกที่มุม 60° ขึ้นไป ขณะที่ข้อ 8.3.4 เขียนว่าต้องทดสอบบนท่อแยก ตัวบทไม่ได้บอกว่าสองข้อนี้สัมพันธ์กันอย่างไร การอ่านว่าข้อ 8.4.3 c) เป็นอีกทางหนึ่งสำหรับมุม 60° ขึ้นไปเป็นการตีความ ทั้งสองจุดควรตกลงกับผู้ตรวจสอบหรือหน่วยตรวจสอบก่อน
ข้อที่อ่านคู่กัน ข้อ 6.2.1 ให้ความหนาและเส้นผ่านศูนย์กลางของชิ้นทดสอบเท่ากันทั้งสองข้าง ยกเว้นท่อแยกและรอยต่อตัวที หมายเหตุของข้อ 6.2.3 ให้คำว่าท่อหมายรวมถึง pipe, tube และหน้าตัดกลวง ยกเว้นหน้าตัดกลวงสี่เหลี่ยม
จุดที่อ่านผิดบ่อย
- อ่านช่วงของท่อแยกจากเส้นผ่านศูนย์กลางของท่อหลัก ทั้งที่หมายเหตุ 2 ของตาราง 9 ให้ใช้เส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกของท่อแยก
- ใช้ WPQR Level 2 ที่ทดสอบบนแผ่นกับท่อขนาดเล็ก เพราะจำกติกาของ Level 1 ว่าทุกชนิดผลิตภัณฑ์ครอบคลุมกัน
- ใช้ขนาดระบุของท่อ เช่น DN หรือ NPS คูณ 0.5 แทนเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกจริงเป็นมิลลิเมตร
คิดต่อ
ถ้าหลุดซ้ำ ให้สงสัยระบบ
- WPQR บันทึกขนาดท่อเป็นขนาดระบุ โดยไม่มีเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกเป็นมิลลิเมตร
- แผนการผลิตไม่ระบุว่ารอยเชื่อมท่อใดเชื่อมแบบหมุนท่อ และรอยใดเชื่อมแบบท่อยึดอยู่กับที่
- แบบเปลี่ยนมุมของท่อแยกให้เล็กกว่า 60° หลังการรับรอง และไม่มีใครเทียบกับชิ้นทดสอบ
โยงไปหน้าอื่นและเล่มอื่น
| หน้า P2 | ชิ้นทดสอบท่อและท่อแยก รูป 2 และรูป 4 |
| หน้า P13 | ชนิดรอยต่อ และข้อ 8.4.3 c) เรื่องท่อแยก |
| หน้า P12 | ตำแหน่งเชื่อม |
คำถามท้ายหน้า
- WPQR Level 2 ทดสอบรอยเชื่อมชนบนท่อ 60.3 mm งานใหม่เป็นท่อแยกแบบ set-on ตั้งฉาก ท่อแยก 33.7 mm บนท่อหลัก 219.1 mm ในเรื่องเส้นผ่านศูนย์กลางและมุม WPQR ครอบคลุมหรือไม่
- WPQR Level 2 ทดสอบท่อแยกที่มุม 50° ท่อแยกเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอก 88.9 mm งานใหม่มีท่อแยกมุม 45° และมุม 70° ท่อแยก 48.3 mm ทั้งสองจุด จุดใดอยู่ในช่วง
แนวคำตอบ
- เรื่องเส้นผ่านศูนย์กลางครอบคลุม หมายเหตุ 2 ของตาราง 9 ให้ D ของรอยต่อท่อแยกเป็นเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกของท่อแยก ช่วงที่รับรองคือ 0.5 × 60.3 = 30.15 mm ขึ้นไป และ 33.7 มากกว่า 30.15 ท่อหลัก 219.1 mm ไม่ใช่ค่าที่ใช้อ่านตาราง ส่วนเรื่องมุม ข้อ 8.3.4 เขียนว่าต้องทดสอบบนท่อแยก แต่ข้อ 8.4.3 c) ของ Level 2 ให้รอยต่อชนบนท่อรับรองท่อแยกที่มุม 60° ขึ้นไป การถือว่าข้อ 8.4.3 c) ใช้แทนได้เป็นการตีความ จึงควรตกลงกับผู้ตรวจสอบหรือหน่วยตรวจสอบก่อนใช้ WPQR ฉบับนี้
- เรื่องเส้นผ่านศูนย์กลางอยู่ในช่วงทั้งสองจุด เพราะขีดล่างคือ 0.5 × 88.9 = 44.45 mm และ 48.3 มากกว่า 44.45 (ตาราง 9) เรื่องมุม ข้อ 8.3.4 ให้ชิ้นทดสอบที่มุมน้อยกว่า 60° รับรองตั้งแต่มุมนั้นถึง 90° คือ 50° ถึง 90° มุม 70° จึงอยู่ในช่วง ส่วนมุม 45° อยู่นอกช่วง เพราะเล็กกว่ามุมของชิ้นทดสอบ ต้องทดสอบท่อแยกที่มุม 45° หรือเล็กกว่า ซึ่งตรงกับข้อ 6.2.5 ที่ให้ใช้มุมเล็กที่สุดของงานผลิต