มองแล้วรู้
ข้อ 8.4.3 เปิดด้วยหลักเดียวกันทั้งสองระดับ: ชนิดรอยต่อที่รับรองคือชนิดที่ใช้ในการทดสอบ ภายใต้ข้อจำกัดของข้ออื่น เช่นความหนา แล้วเพิ่มรายการเฉพาะ Level 1 มีเก้ารายการ a) ถึง i) Level 2 มีสิบสองรายการ a) ถึง l) ตัวอักษรของสองระดับไม่ตรงกัน จึงต้องอ้างรายการพร้อมระดับเสมอ
รายการแบ่งได้สามเรื่อง คือชนิดรอยเชื่อม (รอยเชื่อมชน รอยเชื่อมฉาก ท่อแยก) ด้านที่เชื่อมกับแผ่นรองและการเซาะราก และจำนวนเที่ยว ชิ้นทดสอบรอยเชื่อมชนซึมลึกเต็ม (full penetration) ให้ช่วงกว้างที่สุด ส่วนรอยเชื่อมฉากรับรองเฉพาะรอยเชื่อมฉาก
ทดสอบด้านเดียวไม่มีแผ่นรองให้ช่วงกว้างที่สุด และ Level 2 ไม่ให้การทดสอบแบบมีแผ่นรองครอบคลุมแบบไม่มีแผ่นรอง
ช่วงที่รับรอง
| ทดสอบด้วย | Level 1 | Level 2 |
|---|---|---|
| รอยเชื่อมชนซึมลึกเต็ม บนแผ่น | รอยเชื่อมชนซึมลึกเต็มและซึมลึกบางส่วน และรอยเชื่อมฉาก ในรอยต่อทุกชนิด · ท่อแยกทุกแบบ | รอยเชื่อมชนซึมลึกเต็มและซึมลึกบางส่วน และรอยเชื่อมฉาก ในรอยต่อทุกชนิด · เล่มนี้อ่านว่าไม่รวมท่อแยก (การตีความจากรายการ c) และข้อ 8.3.4) |
| รอยเชื่อมชนซึมลึกเต็ม บนท่อ | เหมือนแถวแรก | เพิ่มท่อแยกที่มุม 60° ขึ้นไป (การใช้แทนชิ้นทดสอบท่อแยกเป็นการตีความ) |
| รอยเชื่อมชนซึมลึกเต็ม ในรอยต่อตัวที | ไม่มีรายการเฉพาะ ใช้รายการ a) เหมือนแถวแรก | รอยเชื่อมชนซึมลึกเต็มและซึมลึกบางส่วนในรอยต่อตัวที และรอยเชื่อมฉาก แต่ไม่กลับกัน |
| รอยเชื่อมฉาก | รอยเชื่อมฉากเท่านั้น | รอยเชื่อมฉากเท่านั้น |
| รอยเชื่อมชน ด้านเดียว มีแผ่นรอง | รอยเชื่อมสองด้าน และรอยเชื่อมไม่มีแผ่นรอง | รอยเชื่อมสองด้านเท่านั้น |
ISO 15614-1:2017 ข้อ 8.4.3 ซึ่งพิมพ์สองคอลัมน์ แถวที่หนึ่งถึงสี่ใช้ Level 1 รายการ a) ถึง c) และ Level 2 รายการ b) ถึง e) แถวที่ห้าใช้ Level 1 รายการ e) และ Level 2 รายการ g) ทุกแถวยังต้องอยู่ในช่วงของความหนา (หน้า P10) และเส้นผ่านศูนย์กลาง (หน้า P11)
ทำไมจึงสำคัญ
การรับรองขั้นตอนการเชื่อมต้องการชิ้นทดสอบที่ตัดชิ้นทดสอบย่อยสำหรับการทดสอบแรงดึง การทดสอบดัด และการทดสอบแรงกระแทกได้ ซึ่งรอยเชื่อมชนให้ได้ครบ ส่วนรอยเชื่อมฉากตัดชิ้นทดสอบย่อยเหล่านั้นไม่ได้ รอยเชื่อมชนจึงครอบคลุมรอยเชื่อมฉาก แต่ไม่กลับกัน แผ่นรองและการเชื่อมสองด้านเปลี่ยนการซึมลึกและอัตราการเย็นตัวของราก และการเปลี่ยนจากหลายเที่ยวเป็นเที่ยวเดียวเปลี่ยน heat input ต่อเที่ยว ซึ่งกระทบแรงกระแทกและความแข็ง
WPS ต้องระบุอะไร
ISO 15609-1:2004 ให้ WPS ของการเชื่อมอาร์กระบุเรื่องต่อไปนี้
- ภาพร่างของแบบรอยต่อ รูปร่าง และขนาด หรืออ้างมาตรฐานที่ให้ข้อมูลนั้น และลำดับเที่ยวเชื่อมบนภาพร่าง ถ้ามีผลต่อสมบัติของรอยเชื่อม (ข้อ 4.4.2)
- แผ่นรอง: วิธีและชนิด วัสดุ และขนาด (ข้อ 4.4.7)
- การเซาะราก: วิธี ความลึก และรูปร่าง (ข้อ 4.4.6)
ตัวอย่างอ่านค่า
WPQR Level 2 ทดสอบรอยเชื่อมชนซึมลึกเต็มบนแผ่นหนา t = 12 mm เชื่อมหลายเที่ยวจากด้านเดียว มีแผ่นรองเหล็กถาวร
งาน ก รอยเชื่อมฉากหลายเที่ยวของรอยต่อตัวที แผ่นหนา 10 mm ซึ่งเป็นงานส่วนน้อยของโครงการ: อยู่ในช่วงตามรายการ b) และ 10 mm อยู่ในช่วง 3 mm ถึง 2t = 2 × 12 = 24 mm ของตาราง 8 (หน้า P10)
งาน ข งานเดียวกัน แต่รอยเชื่อมฉากของรอยต่อตัวที เป็นรูปแบบหลักของงานผลิต: รายการ a) ให้ทดสอบชิ้นทดสอบรอยเชื่อมฉากเพิ่ม
งาน ค รอยเชื่อมชนด้านเดียว รากเปิด ไม่มีแผ่นรอง: ไม่อยู่ในช่วง รายการ g) ให้เฉพาะรอยเชื่อมสองด้าน ถ้า WPQR เป็น Level 1 รายการ e) ครอบคลุม
งาน ง ท่อแยกตั้งฉากแบบซึมลึกเต็ม: เล่มนี้อ่านว่าไม่อยู่ในช่วง ซึ่งเป็นการตีความ เพราะรายการ b) ไม่ได้เขียนว่าไม่รวมท่อแยก ชิ้นทดสอบบนแผ่นไม่เข้าทั้งรายการ c) ซึ่งต้องเป็นรอยต่อชนบนท่อ และข้อ 8.3.4 ซึ่งต้องเป็นชิ้นทดสอบท่อแยก ถ้า WPQR เป็น Level 1 รายการ b) ครอบคลุม
ตัวอย่างสมมติ แต่งขึ้นเพื่ออธิบายวิธีอ่าน
อ่านแล้วเข้าใจ
มาตรฐานกำหนดอะไร: ชนิดรอยเชื่อม
- ทั้งสองระดับ: รอยเชื่อมชนซึมลึกเต็มรับรองรอยเชื่อมชนซึมลึกเต็มและซึมลึกบางส่วน (partial penetration) และรอยเชื่อมฉาก ในรอยต่อทุกชนิด รอยเชื่อมฉากรับรองเฉพาะรอยเชื่อมฉาก และการเชื่อมพอก (build-up) รับรองด้วยชิ้นทดสอบรอยเชื่อมชน
- Level 1 รายการ b): รอยต่อชน (butt joint) รับรองท่อแยก (branch connection) ทุกแบบ ข้อ 6.1 เขียนว่าชิ้นทดสอบรอยต่อชนใดก็รับรองรอยต่อทุกรูปแบบ และข้อ 6.2.5 ไม่กำหนดชิ้นทดสอบเฉพาะของท่อแยก
- Level 2 รายการ a): ต้องมีชิ้นทดสอบรอยเชื่อมฉาก เมื่อรอยต่อตัวที ที่เชื่อมด้วยรอยเชื่อมฉากหรือรอยเชื่อมชนซึมลึกบางส่วน เป็นรูปแบบหลักของงานตามแบบและงานผลิต
- Level 2 รายการ c) และ d): รอยต่อชนบนท่อรับรองท่อแยกที่มุม 60° ขึ้นไป รอยเชื่อมชนซึมลึกเต็มในรอยต่อตัวที รับรองรอยเชื่อมชนซึมลึกเต็มและซึมลึกบางส่วนในรอยต่อตัวที และรอยเชื่อมฉาก แต่ไม่กลับกัน
- Level 2 รายการ l): การเชื่อมรองพื้น (buttering) ต้องทดสอบด้วยชิ้นทดสอบแยก ร่วมกับรอยเชื่อมชน
สองจุดที่ตัวบทของ Level 2 ไม่บอกลำดับ: ข้อ 8.3.4 และ 6.2.5 ให้ทดสอบท่อแยกด้วยชิ้นทดสอบท่อแยกตามรูป 4 ขณะที่รายการ c) ให้รอยต่อชนบนท่อรับรองท่อแยกที่มุม 60° ขึ้นไป การอ่านว่าสองข้อนี้เป็นสองทางเลือกเป็นการตีความ ควรตกลงกับผู้ตรวจสอบหรือหน่วยตรวจสอบก่อน (ดูหน้า P11) และรายการ b) ให้รอยเชื่อมชนซึมลึกเต็มรับรองรอยต่อทุกชนิด ส่วนรายการ d) ให้ชิ้นทดสอบรอยต่อตัวที รับรองเฉพาะรอยต่อตัวที และรอยเชื่อมฉาก เล่มนี้อ่านรายการ d) เป็นข้อเฉพาะของชิ้นทดสอบรอยต่อตัวที ซึ่งเป็นการตีความในทางที่ระวังกว่า
มาตรฐานกำหนดอะไร: ด้านที่เชื่อม แผ่นรอง และจำนวนเที่ยว
- ด้านเดียวไม่มีแผ่นรอง: ครอบคลุมรอยเชื่อมสองด้านและรอยเชื่อมมีแผ่นรอง ทั้งสองระดับ (Level 1 d และ Level 2 f)
- มีแผ่นรอง: Level 1 ครอบคลุมรอยเชื่อมสองด้านและรอยเชื่อมไม่มีแผ่นรอง (e) ส่วน Level 2 ครอบคลุมเฉพาะรอยเชื่อมสองด้าน (g)
- สองด้านไม่เซาะราก: Level 1 ครอบคลุมสองด้านแบบเซาะราก (f) Level 2 เขียนว่าครอบคลุมสองด้านแบบเอารากออก ยกเว้นการเซาะด้วยความร้อน (h)
- สองด้าน เซาะรากหรือไม่ก็ตาม: ครอบคลุมรอยเชื่อมด้านเดียวมีแผ่นรอง ทั้งสองระดับ (Level 1 g และ Level 2 i)
- หลายเที่ยวกับเที่ยวเดียว: เมื่อมีข้อกำหนดแรงกระแทกหรือความแข็ง ไม่อนุญาตให้เปลี่ยนจากหลายเที่ยวเป็นเที่ยวเดียว (หรือเที่ยวเดียวต่อด้าน) หรือกลับกัน สำหรับกระบวนการหนึ่ง ทั้งสองระดับ (Level 1 h และ Level 2 j)
ข้อ 8.4.3 ไม่มีรายการเฉพาะสำหรับชิ้นแทรกหลอมละลายและฟลักซ์รองราก แผ่นรองถาวรให้ถือเป็นโลหะชิ้นงานในกลุ่มหรือกลุ่มย่อยที่รับรอง (ข้อ 8.3.1.1 หน้า P9) แก๊สรองรากอยู่ในข้อ 8.5.6 (หน้า P17) และสำหรับ Level 2 ข้อ 6.1 ให้ใช้ ISO 15613 เมื่อข้อกำหนดของรอยต่อหรือขนาดของชิ้นทดสอบไม่อยู่ในชิ้นทดสอบมาตรฐาน
จุดที่อ่านผิดบ่อย
- อ้างตัวอักษรรายการของ Level 1 กับ WPQR Level 2 เช่นอ้างรายการ e) ว่ามีแผ่นรองครอบคลุมไม่มีแผ่นรอง ทั้งที่รายการ e) ของ Level 2 เป็นเรื่องรอยเชื่อมฉาก
- ใช้ WPQR รอยเชื่อมชนกับงานที่เกือบทั้งหมดเป็นรอยเชื่อมฉากของรอยต่อตัวที โดยไม่อ่านรายการ a) ของ Level 2
- เซาะรากด้วยอาร์กคาร์บอน ซึ่งเป็นวิธีใช้ความร้อน ภายใต้ WPQR Level 2 ที่ทดสอบสองด้านโดยไม่เอารากออก ทั้งที่รายการ h) ยกเว้นการเซาะด้วยความร้อน
คิดต่อ
ถ้าหลุดซ้ำ ให้สงสัยระบบ
- การทบทวนทางเทคนิคไม่ได้นับว่ารอยเชื่อมของโครงการเป็นชนิดใดเป็นหลัก จึงไม่มีใครรู้ว่าต้องมีชิ้นทดสอบรอยเชื่อมฉากหรือไม่
- WPS ไม่ระบุว่ารอยต่อมีแผ่นรองหรือไม่ และไม่ระบุวิธีเซาะราก หน้างานจึงเลือกเอง
- แบบเปลี่ยนจากรอยเชื่อมสองด้านเป็นด้านเดียว เพราะเข้าถึงด้านหลังไม่ได้ โดยไม่มีใครเทียบกับ WPQR
โยงไปหน้าอื่นและเล่มอื่น
| หน้า P10 | ความหนา ตาราง 7 และ 8 รวมความหนาคอของรอยเชื่อมฉากเที่ยวเดียว |
| หน้า P11 | เส้นผ่านศูนย์กลาง มุมท่อแยก และชนิดผลิตภัณฑ์ |
| หน้า W3 และ W7 | ช่างเชื่อมนับชนิดรอยเชื่อมและรายละเอียดรอยเชื่อมด้วยกติกาอีกชุดหนึ่ง ห้ามใช้แทนกัน |
คำถามท้ายหน้า
- WPQR Level 2 ทดสอบด้วยชิ้นทดสอบรอยเชื่อมฉาก งานใหม่เป็นรอยเชื่อมชนซึมลึกบางส่วนในรอยต่อตัวที WPQR ครอบคลุมหรือไม่ และควรทดสอบชิ้นทดสอบแบบใด
- WPQR Level 2 ทดสอบรอยเชื่อมชนสองด้านโดยไม่เอารากออก งานผลิตต้องการเซาะรากด้วยอาร์กคาร์บอนก่อนเชื่อมด้านหลัง WPQR ครอบคลุมหรือไม่ และคำตอบเปลี่ยนหรือไม่ถ้าเป็น Level 1
แนวคำตอบ
- ไม่ครอบคลุม ISO 15614-1:2017 ข้อ 8.4.3 รายการ e) ของ Level 2 ให้รอยเชื่อมฉากรับรองเฉพาะรอยเชื่อมฉาก ควรทดสอบชิ้นทดสอบรอยเชื่อมชนซึมลึกเต็ม ซึ่งรายการ b) ให้ครอบคลุมรอยเชื่อมชนซึมลึกเต็มและซึมลึกบางส่วนและรอยเชื่อมฉากในรอยต่อทุกชนิด หรือทดสอบรอยเชื่อมชนซึมลึกเต็มในรอยต่อตัวที ซึ่งรายการ d) ให้ครอบคลุมรอยเชื่อมชนซึมลึกเต็มและซึมลึกบางส่วนในรอยต่อตัวที และรอยเชื่อมฉาก และให้ดูรายการ a) ด้วยว่ารอยต่อตัวที แบบนี้เป็นรูปแบบหลักของงานหรือไม่ ถ้าใช่ ต้องมีชิ้นทดสอบรอยเชื่อมฉากด้วย
- ไม่ครอบคลุมตามตัวบท ISO 15614-1:2017 ข้อ 8.4.3 รายการ h) ของ Level 2 ให้รอยเชื่อมสองด้านที่ไม่เอารากออก ครอบคลุมรอยเชื่อมสองด้านที่เอารากออก ยกเว้นการเซาะด้วยความร้อน ซึ่งการเซาะด้วยอาร์กคาร์บอนเป็นวิธีใช้ความร้อน การเอารากออกด้วยวิธีกล เช่นการเจีย อยู่ในช่วง คำตอบเปลี่ยนสำหรับ Level 1 เพราะรายการ f) ให้รอยเชื่อมสองด้านไม่เซาะรากครอบคลุมสองด้านแบบเซาะราก โดยไม่มีข้อยกเว้นเรื่องวิธี