ชนิดผลิตภัณฑ์และชนิดรอยเชื่อม

มองแล้วรู้

ISO 9606-1:2012 ให้สอบบนแผ่น ท่อ หรือรูปแบบผลิตภัณฑ์อื่นที่เหมาะสม ข้อ 5.3 ให้ท่อครอบคลุมแผ่น และแผ่นครอบคลุมท่อ ตามเงื่อนไขของเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกและตำแหน่งเชื่อม

ข้อ 5.4 ให้สอบเป็นรอยเชื่อมชนหรือรอยเชื่อมฉาก สองชนิดนี้ไม่ครอบคลุมกัน ทั้งสองทิศ ช่างที่ถือใบรับรองรอยเชื่อมชนจะเชื่อมรอยเชื่อมฉากได้เมื่อสอบชิ้นทดสอบรอยเชื่อมฉากเสริมอีกหนึ่งชิ้น สอบชิ้นทดสอบรวม หรือสอบรอยเชื่อมฉากแยก ส่วนท่อแยก (branch connection) ที่มุม 60° ขึ้นไป ได้จากรอยเชื่อมชนบนท่อ

รอยเชื่อมชนกับรอยเชื่อมฉากเป็นคนละทักษะ ช่างต้องสอบทั้งสองทาง หรือสอบชิ้นเสริม

ช่วงที่รับรอง

ISO 9606-1:2012 ข้อ 5.3 a) ถึง c) และข้อ 5.4 a) ถึง e) การครอบคลุมท่อจากแผ่นต้องเป็นไปตามตาราง 9 และ 10 ด้วย ทุกแถวยังต้องอยู่ในช่วงของตัวแปรอื่น เช่นขนาด (หน้า W5) และตำแหน่งเชื่อม (หน้า W6)

ทำไมจึงสำคัญ

การคุมรากและการเติมร่องของรอยเชื่อมชน กับการคุมขาและการหลอมที่มุมของรอยเชื่อมฉาก เป็นคนละทักษะ ซึ่งเข้ากับที่มาตรฐานไม่ให้ครอบคลุมกัน งานโครงสร้างส่วนใหญ่เป็นรอยเชื่อมฉาก ขณะที่การสอบที่โรงงานคุ้นเคยมักเป็นรอยเชื่อมชน โรงงานจึงมีช่างที่ถือใบรับรองรอยเชื่อมชนอย่างดี แต่ไม่ได้รับการรับรองสำหรับรอยเชื่อมที่เชื่อมอยู่ทุกวัน เรื่องท่อก็เช่นกัน ผิวโค้งของท่อเล็กเปลี่ยนมุมหัวเชื่อมตลอดแนว การสอบบนแผ่นจึงครอบคลุมได้เฉพาะท่อใหญ่

ตัวอย่างอ่านค่า

ช่างถือใบรับรองรอยเชื่อมชนบนแผ่นหนา 12 mm เชื่อมหลายชั้น ตำแหน่ง PA

งาน ก รอยเชื่อมชนบนท่อหมุน D 168.3 mm ตำแหน่ง PA: เรื่องชนิดผลิตภัณฑ์อยู่ในช่วง เพราะ 168.3 ไม่น้อยกว่า 75 และ PA อยู่ในรายการของข้อ 5.3 c)

งาน ข รอยเชื่อมชนบนท่อยึดอยู่กับที่ D 323.9 mm: อยู่นอกช่วง เพราะ 323.9 น้อยกว่า 500 (ข้อ 5.3 b)) ช่างต้องสอบบนท่อ

งาน ค รอยเชื่อมฉากของรอยต่อตัวที ตำแหน่ง PB: อยู่นอกช่วง เพราะรอยเชื่อมชนไม่รับรองรอยเชื่อมฉาก (ข้อ 5.4 b)) ทางที่สั้นที่สุดคือสอบชิ้นเสริมตามข้อ 5.4 e)

งาน ง ท่อแยกตั้งฉาก: อยู่นอกช่วง ข้อ 5.4 a) ยกเว้นท่อแยก และข้อ 5.4 c) ให้ท่อแยกจากรอยเชื่อมชนบนท่อ เล่มนี้อ่านสองข้อนี้ร่วมกันว่าแผ่นไม่รับรองท่อแยก ซึ่งเป็นการตีความ

ตัวอย่างสมมติ แต่งขึ้นเพื่ออธิบายวิธีอ่าน

อ่านแล้วเข้าใจ

มาตรฐานกำหนดอะไร

ชนิดผลิตภัณฑ์ (ข้อ 5.3): การสอบต้องทำบนแผ่น ท่อ หรือรูปแบบผลิตภัณฑ์อื่นที่เหมาะสม โดยมีเกณฑ์สามข้อ

• a) ชิ้นทดสอบบนท่อที่เส้นผ่านศูนย์กลางภายนอก D เกิน 25 mm ครอบคลุมรอยเชื่อมบนแผ่น
• b) ชิ้นทดสอบบนแผ่นครอบคลุมท่อยึดอยู่กับที่ที่ D ตั้งแต่ 500 mm ตามตาราง 9 และ 10
• c) ชิ้นทดสอบบนแผ่นครอบคลุมท่อหมุนที่ D ตั้งแต่ 75 mm สำหรับตำแหน่ง PA, PB, PC และ PD ตามตาราง 9 และ 10

ชนิดรอยเชื่อม (ข้อ 5.4): การสอบต้องทำเป็นรอยเชื่อมชนหรือรอยเชื่อมฉาก โดยมีเกณฑ์ห้าข้อ

• a) รอยเชื่อมชนครอบคลุมรอยเชื่อมชนในรอยต่อทุกชนิด ยกเว้นท่อแยก
• b) รอยเชื่อมชนไม่รับรองรอยเชื่อมฉาก และไม่กลับกัน แต่ให้สอบรอยเชื่อมฉากร่วมกับรอยเชื่อมชนในชิ้นเดียวได้ เช่นรอยต่อบากข้างเดียวที่มีแผ่นรองถาวร ชิ้นทดสอบต้องหนาอย่างน้อย 10 mm ต้องทดสอบครบทุกรายการ และช่วงที่รับรองอิงเงื่อนไขของการสอบ ภาคผนวก C ซึ่งเป็นข้อมูลประกอบแสดงตัวอย่างชิ้นทดสอบนี้
• c) รอยเชื่อมชนบนท่อรับรองท่อแยกที่มุม 60° ขึ้นไป ด้วยช่วงเดียวกับตาราง 1 ถึง 12 โดยอิงเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกของท่อแยก
• d) งานที่รับรองด้วยรอยเชื่อมชนหรือรอยเชื่อมฉากไม่ได้ หรือท่อแยกที่มุมน้อยกว่า 60° ควรใช้ชิ้นทดสอบเฉพาะ เมื่อมีการกำหนด เช่นโดยมาตรฐานผลิตภัณฑ์
• e) รอยเชื่อมชนรับรองรอยเชื่อมฉากได้ เมื่อเชื่อมชิ้นทดสอบรอยเชื่อมฉากเสริม

ชิ้นทดสอบรอยเชื่อมฉากเสริม (ข้อ 5.4 e))

ชิ้นเสริมต้องเชื่อมด้วยกระบวนการ กลุ่มลวดเชื่อม และชนิดสารหุ้มหรือไส้ลวดแต่ละแบบ ตามตาราง 3, 4 และ 5 ชิ้นทดสอบหนาอย่างน้อย 10 mm หรือเท่าชิ้นทดสอบรอยเชื่อมชนถ้าชิ้นนั้นบางกว่า และเชื่อมชั้นเดียวในตำแหน่ง PB เมื่อผ่าน ช่างได้รับการรับรองรอยเชื่อมฉากตามตัวแปรของการสอบรอยเชื่อมชนที่เกี่ยวกับช่วงของรอยเชื่อมฉาก

ตำแหน่งเชื่อม: ข้อนี้ยกตาราง 7, 8, 9, 10 และ 12 เป็นตัวอย่าง ซึ่งตาราง 9 และ 10 เป็นตารางตำแหน่งเชื่อม แล้วปิดด้วยประโยคว่าการสอบนี้รับรองรอยเชื่อมฉากตำแหน่ง PA และ PB ตัวบทอ่านได้สองทาง คือประโยคท้ายเพิ่ม PA และ PB ให้กับตำแหน่งที่ตามมาจากการสอบรอยเชื่อมชน หรือจำกัดเหลือเพียง PA และ PB เล่มนี้ใช้ทางที่ระวังกว่า คือ PA และ PB จนกว่าจะตกลงกับผู้ตรวจสอบหรือหน่วยตรวจสอบ

เชิงอรรถ b ของตาราง 12 เพิ่มว่า ช่างที่สอบรอยเชื่อมชนหลายชั้นและสอบชิ้นเสริมนี้ ได้รับการรับรองรอยเชื่อมฉากทั้งชั้นเดียวและหลายชั้น ข้อ 10 ให้บันทึกการสอบเสริมลงในใบรับรองของรอยเชื่อมชนที่คู่กัน ข้อ 5.4 e) อ้างรูป 3 สำหรับชิ้นเสริม แต่รูป 3 ของมาตรฐานเป็นชิ้นทดสอบรอยเชื่อมชนบนแผ่น ส่วนชิ้นทดสอบรอยเชื่อมฉากบนแผ่นอยู่ในรูป 4

จุดที่อ่านผิดบ่อย

• ให้ช่างที่ถือใบรับรองรอยเชื่อมชนเชื่อมรอยเชื่อมฉาก เพราะคิดว่ารอยเชื่อมชนยากกว่าและครอบคลุมรอยเชื่อมฉากอยู่แล้ว
• ใช้ตำแหน่งทั้งหมดของใบรับรองรอยเชื่อมชนกับรอยเชื่อมฉากหลังสอบชิ้นเสริมตามข้อ 5.4 e) โดยยังไม่ได้ตกลงการอ่านประโยคท้ายเรื่อง PA และ PB กับผู้ตรวจสอบหรือหน่วยตรวจสอบ
• คิดว่าสอบบนแผ่นแล้วเชื่อมท่อได้ทุกขนาด โดยไม่ดูเกณฑ์ 500 mm ของท่อยึดอยู่กับที่ เกณฑ์ 75 mm ของท่อหมุน และตำแหน่งเชื่อม

คิดต่อ

ถ้าหลุดซ้ำ ให้สงสัยระบบ

• ทะเบียนช่างเชื่อมไม่มีช่องแยกรอยเชื่อมชน (BW) กับรอยเชื่อมฉาก (FW) และแผ่น (P) กับท่อ (T)
• การวางแผนการสอบไม่ได้นับก่อนว่ารอยเชื่อมของงานเป็นชนิดใดเป็นหลัก ช่างจึงถูกส่งสอบรอยเชื่อมชนตามความเคยชิน
• ชิ้นเสริมตามข้อ 5.4 e) ถูกสอบ แต่ไม่ถูกบันทึกลงในใบรับรองของรอยเชื่อมชน

โยงไปหน้าอื่นและเล่มอื่น

คำถามท้ายหน้า

• ช่างถือใบรับรองรอยเชื่อมชนบนแผ่นหนา 12 mm เชื่อมหลายชั้น โรงงานต้องการให้ช่างคนนี้เชื่อมรอยเชื่อมฉากด้วย โดยไม่สอบรอยเชื่อมฉากเต็มชุด ทำได้อย่างไร และชิ้นทดสอบต้องเป็นแบบใด
• ช่างถือใบรับรองรอยเชื่อมชนบนท่อ D 114.3 mm งานใหม่เป็นท่อแยกที่ทำมุม 45° กับท่อหลัก ช่างอยู่ในช่วงหรือไม่ และมาตรฐานให้ทำอย่างไร