มองแล้วรู้
รายละเอียดรอยเชื่อมบอกว่าด้านหลังของรากมีอะไร และรอยเชื่อมฉากเชื่อมกี่ชั้น ช่างที่เชื่อมรากจากด้านเดียวโดยไม่มีแผ่นรองต้องคุมการซึมลึกเอง ส่วนช่างที่เชื่อมบนแผ่นรองหรือเชื่อมสองด้านมีสิ่งรองรับเนื้อเชื่อม ISO 9606-1:2012 จึงนับเรื่องนี้เป็นตัวแปรสำคัญ
ข้อ 5.9 ให้ช่วงไว้สองตาราง ตาราง 11 สำหรับแผ่นรองและชิ้นแทรกหลอมละลาย และตาราง 12 สำหรับจำนวนชั้นของรอยเชื่อมฉาก
รูปยกมาสี่แถวจากหกแถวของตาราง 11 และทั้งสองแถวของตาราง 12 ของ ISO 9606-1:2012
ช่วงที่รับรอง
| สอบด้วย | ช่วงที่รับรอง |
|---|---|
| ด้านเดียวไม่มีแผ่นรอง (ss nb) | ss nb, ss mb, bs, ss gb และ ss fb ไม่รวมชิ้นแทรกหลอมละลาย |
| ด้านเดียวมีแผ่นรอง (ss mb) หรือเชื่อมสองด้าน (bs) | ss mb และ bs |
| แก๊สรองราก (ss gb) ชิ้นแทรกหลอมละลาย (ci) หรือฟลักซ์รองราก (ss fb) | แบบที่สอบ เพิ่มด้วย ss mb และ bs |
| รอยเชื่อมฉากชั้นเดียว (sl) | ชั้นเดียวเท่านั้น |
| รอยเชื่อมฉากหลายชั้น (ml) | ชั้นเดียวและหลายชั้น |
ISO 9606-1:2012 ข้อ 5.9 ตาราง 11 และ 12 ตัวย่อมาจากข้อ 4.3.3
ทำไมจึงสำคัญ
รากของรอยเชื่อมเป็นจุดที่ตรวจยากและเป็นจุดที่ความไม่สมบูรณ์มีผลมาก การเชื่อมรากเปิดจากด้านเดียว การหลอมชิ้นแทรกหลอมละลาย และการเชื่อมบนแผ่นรอง ใช้การคุมบ่อหลอมไม่เหมือนกัน ช่างที่พิสูจน์แบบหนึ่งจึงยังไม่ได้พิสูจน์อีกแบบ ถ้าทะเบียนช่างไม่บันทึกรายละเอียดนี้ การมอบหมายงานจะดูเพียงกระบวนการกับตำแหน่ง และส่งช่างที่สอบบนแผ่นรองไปเชื่อมรากเปิด
ตัวอย่างอ่านค่า
ช่างสอบรอยเชื่อมชนบนท่อด้วยกระบวนการ 141 เชื่อมด้านเดียว ใช้แก๊สรองราก (ss gb) ตัวแปรอื่นของงานอยู่ในช่วง
งาน ก ท่อเชื่อมด้านเดียว มีแก๊สรองราก: อยู่ในช่วง งาน ข รอยเชื่อมชนมีแผ่นรอง หรือเชื่อมสองด้าน: อยู่ในช่วง เพราะแถว ss gb ของตาราง 11 ให้ ss mb, bs และ ss gb
งาน ค ท่อเชื่อมด้านเดียว ไม่มีแผ่นรองและไม่มีแก๊สรองราก (ss nb): อยู่นอกช่วง ช่างต้องสอบ ss nb ซึ่งครอบคลุม ss nb, ss mb, bs, ss gb และ ss fb งาน ง รากใช้ชิ้นแทรกหลอมละลาย: อยู่นอกช่วง และการสอบ ss nb ก็ไม่ครอบคลุม ต้องสอบ ci โดยเฉพาะ
ตัวอย่างสมมติ แต่งขึ้นเพื่ออธิบายวิธีอ่าน
อ่านแล้วเข้าใจ
มาตรฐานกำหนดอะไร
ข้อ 5.1 ของ ISO 9606-1:2012 นับรายละเอียดรอยเชื่อมเป็นตัวแปรสำคัญ ได้แก่แผ่นรอง แก๊สรองราก ฟลักซ์รองราก ชิ้นแทรกหลอมละลาย การเชื่อมด้านเดียว การเชื่อมสองด้าน ชั้นเดียว หลายชั้น และการเชื่อมเดินหน้ากับถอยหลัง ข้อ 5.9 ให้ช่วงตามตาราง 11 และ 12 หลักของตาราง 11 มีสามข้อ
- ทุกแบบที่สอบ ครอบคลุมรอยเชื่อมด้านเดียวมีแผ่นรอง (ss mb) และรอยเชื่อมสองด้าน (bs)
- ด้านเดียวไม่มีแผ่นรอง (ss nb) ครอบคลุมทุกแบบ ยกเว้นชิ้นแทรกหลอมละลาย
- แก๊สรองราก ชิ้นแทรกหลอมละลาย และฟลักซ์รองราก แต่ละแบบครอบคลุมตัวเอง เพิ่มจาก ss mb และ bs ไม่ครอบคลุมกันเอง และไม่ครอบคลุม ss nb
จำนวนชั้นของรอยเชื่อมฉาก (ตาราง 12): สอบชั้นเดียวได้เฉพาะชั้นเดียว สอบหลายชั้นได้ทั้งสองแบบ เชิงอรรถ a กำหนดว่าผู้ตรวจสอบต้องทำการตรวจด้วยสายตา (VT) ที่ชั้นแรกตามข้อ 7 ระหว่างการเชื่อมชิ้นทดสอบหลายชั้น เชิงอรรถ b ให้ช่างที่สอบรอยเชื่อมชนหลายชั้นและเชื่อมชิ้นทดสอบรอยเชื่อมฉากเสริมตามข้อ 5.4 e) ได้ทั้งรอยเชื่อมฉากชั้นเดียวและหลายชั้น
รอยเชื่อมชน: ตาราง 12 ใช้กับรอยเชื่อมฉากเท่านั้น สำหรับรอยเชื่อมชน จำนวนชั้นมีผลผ่านตาราง 6 ซึ่งให้ชิ้นทดสอบที่ความหนาเนื้อเชื่อม 12 mm ขึ้นไปต้องเชื่อมอย่างน้อย 3 ชั้น ดูหน้า W5 เมื่อสอบหลายกระบวนการในชิ้นเดียว คำอธิบายภาพของตาราง 1 กำกับกระบวนการที่เชื่อมรากเป็น ss nb และกระบวนการที่ใช้เติมเป็น ss mb เล่มนี้จึงอ่านว่ากระบวนการที่ใช้เติม เมื่อใช้เดี่ยว ได้ช่วงของแถว ss mb ในตาราง 11 ซึ่งเป็นการตีความ
กระบวนการ 311 (ข้อ 5.9): การเปลี่ยนจากการเชื่อมถอยหลัง (rightward) เป็นเดินหน้า (leftward) หรือกลับกัน ต้องสอบใหม่ ข้อ 3.5 ถึง 3.8 นิยามว่าแผ่นรองมีไว้รองรับเนื้อเชื่อมหลอมเหลว แก๊สรองรากและฟลักซ์รองรากมีไว้กันออกซิเดชันเป็นหลัก และชิ้นแทรกหลอมละลายคือลวดเชื่อมที่วางไว้ที่รากก่อนเชื่อม เพื่อให้หลอมรวมเข้ากับรากทั้งหมด
จุดที่อ่านผิดบ่อย
- อ่านคำว่าไม่มีแผ่นรองในตาราง 11 ว่ารวมการใช้ชิ้นแทรกหลอมละลาย ทั้งที่ตารางแยกเป็นอีกแบบหนึ่งที่ต้องสอบเฉพาะ
- คิดว่าช่างที่สอบโดยมีแก๊สรองรากเชื่อมรากด้านเดียวที่ไม่มีแก๊สรองรากได้ เพราะไม่มีแผ่นรองเหมือนกัน ทั้งที่ตาราง 11 ให้ทิศเดียว คือ ss nb ครอบคลุม ss gb
- คิดว่าช่างที่สอบรอยเชื่อมฉากชั้นเดียวเชื่อมรอยเชื่อมฉากหลายชั้นได้ เพราะเป็นรอยเชื่อมฉากเหมือนกัน
คิดต่อ
ถ้าหลุดซ้ำ ให้สงสัยระบบ
- ใบรับรองช่างเชื่อมและทะเบียนช่างไม่บันทึกรหัสรายละเอียดรอยเชื่อม เช่น ss nb หรือ ss mb
- แบบเปลี่ยนจากรอยเชื่อมสองด้านเป็นด้านเดียว เพราะเข้าถึงด้านหลังไม่ได้ โดยไม่มีใครเทียบกับใบรับรองช่าง
- ชิ้นทดสอบของโรงงานเป็นแบบมีแผ่นรองทั้งหมด ทั้งที่งานมีรอยเชื่อมด้านเดียวไม่มีแผ่นรอง
โยงไปหน้าอื่นและเล่มอื่น
| หน้า W4 | ชนิดสารหุ้มและชนิดลวดไส้ฟลักซ์ของการเชื่อมรากแบบ ss nb (เชิงอรรถของตาราง 4 และ 5) |
| หน้า W3 และ W5 | ชิ้นทดสอบรอยเชื่อมฉากเสริมตามข้อ 5.4 e) และจำนวนชั้นของรอยเชื่อมชนตามตาราง 6 |
| หน้า P13 | ขั้นตอนการเชื่อมนับชนิดรอยต่อและแผ่นรองด้วยกติกาอีกชุดหนึ่ง ห้ามใช้แทนกัน |
| Defect Atlas | ความไม่สมบูรณ์ที่ราก เช่นรากซึมลึกไม่สมบูรณ์ และเกณฑ์ยอมรับ |
คำถามท้ายหน้า
- ช่างสอบรอยเชื่อมชนด้านเดียวมีแผ่นรอง (ss mb) งานแรกเป็นรอยเชื่อมชนเชื่อมสองด้าน งานที่สองเป็นรอยเชื่อมชนด้านเดียวไม่มีแผ่นรอง ช่างอยู่ในช่วงของงานใด
- ช่างสอบรอยเชื่อมฉากหลายชั้น ผู้ตรวจสอบต้องทำอะไรเพิ่มระหว่างการเชื่อมชิ้นทดสอบ และช่างได้ช่วงของจำนวนชั้นเท่าใด
แนวคำตอบ
- อยู่ในช่วงของงานแรกเท่านั้น ISO 9606-1:2012 ตาราง 11 (ข้อ 5.9) ให้การสอบ ss mb ครอบคลุม ss mb และ bs ไม่ครอบคลุม ss nb งานที่สองต้องสอบ ss nb ซึ่งครอบคลุม ss mb และ bs ด้วย
- ผู้ตรวจสอบต้องตรวจด้วยสายตาที่ชั้นแรกตามข้อ 7 ระหว่างการเชื่อมชิ้นทดสอบ (เชิงอรรถ a ของตาราง 12) และช่างได้ทั้งรอยเชื่อมฉากชั้นเดียวและหลายชั้น (ตาราง 12 ข้อ 5.9)