มองแล้วรู้
ตำแหน่งเชื่อมเป็นตัวแปรสำคัญของช่างเชื่อมโดยตรง ตำแหน่งที่สอบกำหนดตำแหน่งที่ช่างเชื่อมได้ ISO 9606-1:2012 ข้อ 5.8 ให้ช่วงไว้ในตาราง 9 สำหรับรอยเชื่อมชน และตาราง 10 สำหรับรอยเชื่อมฉาก
หลักของสองตารางคือ ตำแหน่งที่สอบครอบคลุมตัวเอง และส่วนใหญ่ครอบคลุมตำแหน่งอื่นบางตำแหน่งด้วย ไม่มีตำแหน่งเดียวที่ครอบคลุมทั้งหมด และการเชื่อมขึ้นกับการเชื่อมลงไม่ครอบคลุมกัน ช่างที่ต้องเชื่อมทั้งสองทิศต้องสอบทั้งสองทิศ ตำแหน่งสอบบนท่อ คือ PH, PJ, H-L045 และ J-L045 ไม่มีคอลัมน์ของตัวเองในสองตาราง การถือว่าตำแหน่งที่สอบเองอยู่ในช่วงจึงเป็นการตีความ
รูปยกมาเจ็ดแถวจากตาราง 9 และ 10 ของ ISO 9606-1:2012 ซึ่งมีตารางละเก้าแถว
ช่วงที่รับรอง
| สอบด้วย | ช่วงที่รับรอง |
|---|---|
| รอยเชื่อมชน PA | PA เท่านั้น |
| รอยเชื่อมชน PE บนแผ่น | PA, PC และ PE |
| รอยเชื่อมชน PG บนแผ่น | PG เท่านั้น |
| รอยเชื่อมชน J-L045 | PA, PC, PE และ PG |
| รอยเชื่อมฉาก PH บนท่อ | PA, PB, PC, PD, PE และ PF |
ISO 9606-1:2012 ข้อ 5.8 ตาราง 9 และ 10 หมายเหตุของทั้งสองตารางให้ดูข้อ 5.3 เรื่องแผ่นกับท่อประกอบด้วย
ทำไมจึงสำคัญ
ตำแหน่งเชื่อมเปลี่ยนทิศของแรงโน้มถ่วงที่กระทำต่อบ่อหลอม ช่างต้องเปลี่ยนมุมหัวเชื่อม ความเร็วเดิน และการส่าย ทักษะในตำแหน่งหนึ่งจึงไม่ย้ายไปอีกตำแหน่งโดยอัตโนมัติ และการเชื่อมลงใช้การคุมบ่อหลอมคนละแบบกับการเชื่อมขึ้น งานจริงมักมีรอยเชื่อมหลายตำแหน่งในชิ้นเดียว การมอบหมายงานจึงต้องเทียบทีละรอย ไม่ใช่ดูเพียงว่าช่างมีใบรับรอง
ตัวอย่างอ่านค่า
ช่างถือใบรับรองสองใบ ใบแรกเป็นรอยเชื่อมชนบนแผ่น ตำแหน่ง PF ใบที่สองเป็นรอยเชื่อมฉากบนแผ่น ตำแหน่ง PB งานเป็นโครงสร้างแผ่น และตัวแปรอื่นอยู่ในช่วง
รอยเชื่อมชน ตำแหน่ง PA หรือ PF: อยู่ในช่วง เพราะแถว PF บนแผ่นของตาราง 9 ให้ PA และ PF รอยเชื่อมชน ตำแหน่ง PC: อยู่นอกช่วง ต้องสอบ PC เพิ่ม ซึ่งให้ PA และ PC เมื่อถือใบ PF และใบ PC ช่างเชื่อมรอยเชื่อมชนได้ใน PA, PC และ PF
รอยเชื่อมฉาก ตำแหน่ง PF: อยู่นอกช่วง เพราะแถว PB ของตาราง 10 ให้เฉพาะ PA และ PB ใบรับรองรอยเชื่อมชน PF ใช้แทนไม่ได้ เพราะข้อ 5.4 แยกรอยเชื่อมชนกับรอยเชื่อมฉาก รอยเชื่อมชน ตำแหน่ง PG: อยู่นอกช่วง ต้องสอบ PG
ตัวอย่างสมมติ แต่งขึ้นเพื่ออธิบายวิธีอ่าน
อ่านแล้วเข้าใจ
มาตรฐานกำหนดอะไร
ข้อ 5.8 ของ ISO 9606-1:2012 ให้ใช้ตำแหน่งและสัญลักษณ์ตาม ISO 6947 และกำหนดว่าชิ้นทดสอบต้องเชื่อมตามตำแหน่งสอบที่ ISO 6947 ระบุ หัวตาราง 9 และ 10 กำกับชื่อไว้สั้น ๆ: PA ท่าราบ (flat) · PB และ PC ท่าระดับ (horizontal) · PD และ PE ท่าเหนือศีรษะ (overhead) · PF แนวตั้งเชื่อมขึ้น (vertical up) · PG แนวตั้งเชื่อมลง (vertical down) ส่วน PH และ PJ ตารางระบุเพียงว่าเป็นตำแหน่งสอบบนท่อ และข้อ 5.8 ระบุว่า H-L045 เป็นการเชื่อมขึ้น J-L045 เป็นการเชื่อมลง นิยามเต็มของทุกรหัสต้องเปิด ISO 6947
- รอยเชื่อมชน (ตาราง 9): PA ได้เฉพาะ PA · PC ได้ PA และ PC · PE บนแผ่นได้ PA, PC และ PE · PF บนแผ่นได้ PA และ PF · PH บนท่อได้ PA, PE และ PF · H-L045 ได้ PA, PC, PE และ PF
- รอยเชื่อมฉาก (ตาราง 10): PB ได้ PA และ PB · PC ได้ PA, PB และ PC · PD ได้ PA, PB, PC, PD และ PE เช่นเดียวกับ PE บนแผ่น · PF บนแผ่นได้ PA, PB และ PF · PH บนท่อได้ทุกคอลัมน์ยกเว้น PG ตารางนี้ไม่มีแถว H-L045 และ J-L045
- เชื่อมลง: PG บนแผ่นได้เฉพาะ PG ทั้งสองตาราง · PJ บนท่อได้ PA, PE และ PG สำหรับรอยเชื่อมชน และได้ PA, PB, PD, PE และ PG สำหรับรอยเชื่อมฉาก · J-L045 ได้ PA, PC, PE และ PG ไม่มีแถวใดในสองตารางที่ได้ทั้ง PF และ PG
ท่อสองตำแหน่ง: การสอบท่อเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกเท่ากันสองชิ้น ชิ้นหนึ่งในตำแหน่ง PH อีกชิ้นใน PC ครอบคลุมช่วงของท่อที่สอบ H-L045 แบบเชื่อมขึ้น ถ้าเป็น PJ กับ PC ครอบคลุมช่วงของท่อที่สอบ J-L045 แบบเชื่อมลง ท่อ D ตั้งแต่ 150 mm สอบสองตำแหน่งในชิ้นเดียวได้ โดยเชื่อม PH หรือ PJ 2/3 ของเส้นรอบวง และ PC 1/3 ของเส้นรอบวง (รูป 2) การสอบนี้ครอบคลุมทุกตำแหน่งของทิศการเชื่อมที่ใช้สอบ
แผ่นกับท่อ (ข้อ 5.3): การสอบบนแผ่นครอบคลุมท่อยึดอยู่กับที่ที่ D ตั้งแต่ 500 mm และครอบคลุมท่อหมุนที่ D ตั้งแต่ 75 mm ในตำแหน่ง PA, PB, PC และ PD โดยอ่านตามตาราง 9 และ 10 ดูหน้า W3
จุดที่อ่านผิดบ่อย
- คิดว่าช่างที่สอบ PF เชื่อม PG ได้ เพราะเป็นแนวตั้งเหมือนกัน ทั้งที่ตาราง 9 และ 10 ไม่มีแถวใดให้ทั้ง PF และ PG
- คิดว่า H-L045 ครอบคลุมทุกตำแหน่งของทุกรอยเชื่อม ทั้งที่ไม่รวม PG และแถวนี้มีเฉพาะในตาราง 9 ของรอยเชื่อมชน
- อ่านตำแหน่งจากตาราง 9 แล้วใช้กับท่อทุกขนาด ทั้งที่การสอบบนแผ่นครอบคลุมท่อเฉพาะตามเงื่อนไขของข้อ 5.3
คิดต่อ
ถ้าหลุดซ้ำ ให้สงสัยระบบ
- การมอบหมายงานดูเฉพาะว่าช่างมีใบรับรอง ไม่ดูตำแหน่งที่รับรองเทียบกับตำแหน่งของรอยเชื่อมจริง
- แผนการผลิตไม่ระบุตำแหน่งเชื่อมของแต่ละรอยต่อ ตำแหน่งจริงจึงถูกตัดสินที่หน้างาน
- ทะเบียนช่างบันทึกตำแหน่งที่สอบ แต่ไม่บันทึกทิศการเชื่อม และไม่แยกว่าสอบบนแผ่นหรือบนท่อ
โยงไปหน้าอื่นและเล่มอื่น
| หน้า W3 | แผ่นกับท่อ (ข้อ 5.3) และชิ้นทดสอบรอยเชื่อมฉากเสริม (ข้อ 5.4 e)) |
| หน้า W9 | ตำแหน่งตัดชิ้นทดสอบย่อยของรอยเชื่อมชนบนท่อ |
| หน้า P12 | ขั้นตอนการเชื่อมนับตำแหน่งเชื่อมด้วยกติกาอีกชุดหนึ่ง ห้ามใช้แทนกัน |
| Defect Atlas | ความไม่สมบูรณ์ที่ผูกกับตำแหน่งเชื่อม และเกณฑ์ยอมรับ |
คำถามท้ายหน้า
- ช่างถือใบรับรองรอยเชื่อมฉากบนแผ่น ตำแหน่ง PB งานใหม่เป็นรอยเชื่อมฉากตำแหน่ง PF ช่างอยู่ในช่วงหรือไม่ และถ้าไม่ ควรสอบตำแหน่งใดเพื่อให้ครอบคลุม PA, PB และ PF
- งานท่อยึดอยู่กับที่ D = 219 mm ต้องการช่างที่เชื่อมรอยเชื่อมชนแบบเชื่อมขึ้นได้ทุกตำแหน่ง ข้อ 5.8 เปิดทางสอบไว้กี่ทาง และตำแหน่งใดยังไม่ครอบคลุม
แนวคำตอบ
- ไม่อยู่ ISO 9606-1:2012 ตาราง 10 (ข้อ 5.8) ให้การสอบรอยเชื่อมฉากตำแหน่ง PB ครอบคลุมเฉพาะ PA และ PB ช่างควรสอบรอยเชื่อมฉากบนแผ่นตำแหน่ง PF ซึ่งตารางเดียวกันให้ครอบคลุม PA, PB และ PF
- สามทาง ตามข้อ 5.8 และตาราง 9 ทางแรก สอบท่อหนึ่งชิ้นในตำแหน่ง H-L045 ซึ่งได้ PA, PC, PE และ PF ทางที่สอง สอบท่อเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกเท่ากันสองชิ้น ชิ้นหนึ่ง PH อีกชิ้น PC ซึ่งครอบคลุมช่วงของ H-L045 แบบเชื่อมขึ้น ทางที่สาม เพราะท่อของการสอบเลือกให้ D ตั้งแต่ 150 mm ได้ จึงสอบชิ้นเดียวสองตำแหน่ง คือ PH 2/3 ของเส้นรอบวง และ PC 1/3 ของเส้นรอบวง ทุกทางยังไม่ครอบคลุม PG ซึ่งเป็นการเชื่อมลง และขนาดท่อของชิ้นทดสอบต้องให้ช่วงที่ครอบคลุม D = 219 mm ตามตาราง 7 ด้วย