มองแล้วรู้
ช่างเชื่อมได้ช่วงของขนาดจากสามค่าของชิ้นทดสอบ รอยเชื่อมชนนับความหนาเนื้อเชื่อม (s) ท่อนับเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอก (D) และรอยเชื่อมฉากนับความหนาโลหะชิ้นงาน (t) แต่ละค่ามีตารางของตัวเอง คือตาราง 6, 7 และ 8 ของ ISO 9606-1:2012
สามตารางใช้หลักเดียวกัน ชิ้นทดสอบที่บางหรือเล็กให้ช่วงแคบรอบค่าที่สอบ ชิ้นทดสอบที่ถึงเกณฑ์ให้ช่วงที่ไม่มีขีดบน เกณฑ์นั้นคือ s ตั้งแต่ 12 mm, D เกิน 25 mm และ t ตั้งแต่ 3 mm
ชิ้นทดสอบห้าขนาดให้ช่วงห้าแบบ ค่าคำนวณจากตาราง 6 และ 7 ของ ISO 9606-1:2012
ช่วงที่รับรอง
| สอบด้วย | ช่วงที่รับรอง |
|---|---|
| รอยเชื่อมชน s = 2 mm | ความหนาเนื้อเชื่อม 2 ถึง 4 mm |
| รอยเชื่อมชน s = 8 mm | ความหนาเนื้อเชื่อม 3 ถึง 16 mm |
| รอยเชื่อมชน s = 14 mm เชื่อมอย่างน้อย 3 ชั้น | ความหนาเนื้อเชื่อม 3 mm ขึ้นไป |
| ท่อ D = 20 mm และท่อ D = 60 mm | D 20 ถึง 40 mm และ D 30 mm ขึ้นไป ตามลำดับ |
| รอยเชื่อมฉาก t = 10 mm | ความหนาโลหะชิ้นงาน 3 mm ขึ้นไป |
ISO 9606-1:2012 ข้อ 5.7 ตาราง 6, 7 และ 8 ทุกแถวเป็นกระบวนการเดียว ยกเว้นกระบวนการ 311 ซึ่งใช้ค่าตามเชิงอรรถ c และ d ของตาราง 6
ทำไมจึงสำคัญ
ความหนาเนื้อเชื่อมบอกว่าช่างต้องวางเนื้อเชื่อมกี่ชั้น และต้องคุมบ่อหลอมบนผนังบางเพียงใด เส้นผ่านศูนย์กลางบอกว่าช่างต้องเปลี่ยนมุมหัวเชื่อมเร็วเพียงใดเมื่อเดินรอบท่อ ผนังบางและท่อเล็กจึงเป็นทักษะเฉพาะ ส่วนชิ้นหนาเป็นการทำซ้ำของทักษะเดียวกัน คนที่จำได้เพียงคำว่า 3 mm ขึ้นไป จะมอบงานท่อเล็กหรือแผ่นบางให้ช่างที่ยังไม่เคยพิสูจน์ทักษะนั้น
ตัวอย่างอ่านค่า
ช่างสอบรอยเชื่อมชนบนท่อ D = 60 mm ผนังหนา 10 mm เชื่อมรากด้วยกระบวนการ 141 หนา 4 mm (s1) และเติมด้วยกระบวนการ 111 หนา 6 mm (s2)
ความหนา: 141 ใช้เดี่ยวได้ 3 mm ถึง 2 × 4 = 8 mm ส่วน 111 ใช้เดี่ยวได้ 3 mm ถึง 2 × 6 = 12 mm และรอยต่อสองกระบวนการคิดจาก s = 4 + 6 = 10 mm ได้ 3 mm ถึง 2 × 10 = 20 mm (ตาราง 1 และ 6) เส้นผ่านศูนย์กลาง: 60 เกิน 25 จึงได้ 0.5 × 60 = 30 mm ขึ้นไป (ตาราง 7)
งาน ก ท่อ D = 114 mm หนา 16 mm ราก 141 หนา 4 mm เติม 111 หนา 12 mm: อยู่ในช่วง เพราะ 114 ไม่ต่ำกว่า 30, 16 ไม่เกิน 20, 4 ไม่เกิน 8 และ 12 ไม่เกิน 12 งาน ข ท่อ D = 26.9 mm: อยู่นอกช่วง เพราะ 26.9 ต่ำกว่า 30 งาน ค ท่อ D = 114 mm หนา 16 mm เชื่อมด้วย 111 ทั้งความหนา: อยู่นอกช่วง เพราะ 16 เกิน 12 ทุกงานสมมติว่าตัวแปรอื่นอยู่ในช่วง
ตัวอย่างสมมติ แต่งขึ้นเพื่ออธิบายวิธีอ่าน
อ่านแล้วเข้าใจ
มาตรฐานกำหนดอะไร
ข้อ 5.7 ของ ISO 9606-1:2012 ให้การสอบรอยเชื่อมชนอิงความหนาเนื้อเชื่อมและเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกของท่อ ตามตาราง 6 และ 7 ส่วนรอยเชื่อมฉากอิงความหนาโลหะชิ้นงานตามตาราง 8 ข้อ 3.13 นิยามความหนาเนื้อเชื่อมว่าเป็นความหนาของเนื้อเชื่อมโดยไม่นับส่วนนูน
- ตาราง 6 รอยเชื่อมชน: s น้อยกว่า 3 mm รับรอง s ถึง 3 mm หรือ s ถึง 2s แล้วแต่ค่าใดมากกว่า · s ตั้งแต่ 3 แต่ไม่ถึง 12 mm รับรอง 3 mm ถึง 2s · s ตั้งแต่ 12 mm รับรอง 3 mm ขึ้นไป โดยชิ้นทดสอบต้องเชื่อมอย่างน้อย 3 ชั้น (เชิงอรรถ e)
- เชิงอรรถของตาราง 6: เมื่อใช้กระบวนการเดียวและลวดชนิดเดียว s เท่ากับความหนาโลหะชิ้นงาน t (a) · กระบวนการ 311 ได้ s ถึง 1.5s เมื่อ s น้อยกว่า 3 mm และได้ 3 mm ถึง 1.5s เมื่อ s ตั้งแต่ 3 แต่ไม่ถึง 12 mm (c, d)
- ตาราง 7 ท่อ: D ไม่เกิน 25 mm รับรอง D ถึง 2D · D เกิน 25 mm รับรอง 0.5D ขึ้นไป โดยขีดล่างไม่ต่ำกว่า 25 mm · หน้าตัดกลวงที่ไม่กลม ให้ D เป็นขนาดของด้านที่สั้นกว่า (เชิงอรรถ a)
- ตาราง 8 รอยเชื่อมฉาก: t น้อยกว่า 3 mm รับรอง t ถึง 2t หรือ 3 mm แล้วแต่ค่าใดมากกว่า · t ตั้งแต่ 3 mm รับรอง 3 mm ขึ้นไป
- ท่อแยก: แบบ set-on ใช้ความหนาเนื้อเชื่อมและ D ของท่อแยก แบบ set-in และ set-through ใช้ความหนาเนื้อเชื่อมของท่อหลักหรือเปลือก และ D ของท่อแยก (ข้อ 5.7 รูป 1 และเชิงอรรถ b ของตาราง 6)
ข้อ 5.7 ระบุว่าไม่ได้มุ่งให้วัดความหนาเนื้อเชื่อมและเส้นผ่านศูนย์กลางอย่างละเอียด แต่ควรใช้ตามหลักของค่าในตาราง 6 และ 7 เมื่อสอบหลายชิ้นที่ขนาดต่างกัน ช่างได้ช่วงตั้งแต่ความหนาน้อยที่สุดถึงมากที่สุด และตั้งแต่เส้นผ่านศูนย์กลางเล็กที่สุดถึงใหญ่ที่สุดที่รับรอง
ข้อ 5.7 ไม่ได้เขียนตรง ๆ ว่าตาราง 7 ใช้กับรอยเชื่อมฉากบนท่อ แต่ข้อ 5.4 e) นับตาราง 7 อยู่ในตารางช่วงของรอยเชื่อมฉาก เล่มนี้จึงใช้ตาราง 7 กับรอยเชื่อมฉากบนท่อด้วย ซึ่งเป็นการตีความ และตัวบทไม่ได้ให้ช่วงสำรองสำหรับชิ้นทดสอบที่ s ตั้งแต่ 12 mm แต่เชื่อมไม่ครบ 3 ชั้น
หลายกระบวนการในรอยต่อเดียว
ข้อ 5.2 ให้ช่างได้รับการรับรองสองกระบวนการขึ้นไปด้วยชิ้นทดสอบชิ้นเดียว หรือด้วยการสอบแยก ตาราง 1 บอกว่าต้องนำค่า s ใดไปอ่านตาราง 6
- สอบสองกระบวนการในชิ้นเดียว: แต่ละกระบวนการเมื่อใช้เดี่ยว อ่านจาก s1 หรือ s2 ของตน ส่วนรอยต่อหลายกระบวนการอ่านจากผลรวม s1 + s2
- สอบแยกชิ้น: แต่ละกระบวนการอ่านจากความหนาเนื้อเชื่อมของชิ้นของตน รอยต่อหลายกระบวนการอ่านจาก s1 + s2 โดยกระบวนการของชิ้นที่เชื่อมรากใช้ได้เฉพาะบริเวณราก
จุดที่อ่านได้สองทาง: เชิงอรรถ f ซึ่งติดอยู่กับแถว s ตั้งแต่ 12 mm ของตาราง 6 ระบุว่าสำหรับหลายกระบวนการ s คือความหนาเนื้อเชื่อมของแต่ละกระบวนการ ขณะที่ตาราง 1 ให้รอยต่อหลายกระบวนการใช้ผลรวม ตัวบทไม่ได้บอกว่าสองข้อนี้ใช้ร่วมกันอย่างไร เล่มนี้ใช้ทางที่ระวังกว่า คือให้ความหนารวมของงานอยู่ในช่วงของ s1 + s2 และให้ส่วนของแต่ละกระบวนการอยู่ในช่วงของกระบวนการนั้นด้วย ซึ่งเป็นการตีความ ในงานจริงควรตกลงกับผู้ตรวจสอบหรือหน่วยตรวจสอบก่อน
จุดที่อ่านผิดบ่อย
- จำว่าช่างได้ 3 mm ขึ้นไปเสมอ ทั้งที่ช่วงนี้ต้องมาจากชิ้นทดสอบที่ s ตั้งแต่ 12 mm และเชื่อมอย่างน้อย 3 ชั้น ชิ้นทดสอบที่ s เท่ากับ 10 mm ให้ขีดบนเพียง 20 mm
- ใช้ความหนาทั้งหมดของชิ้นทดสอบคำนวณช่วงของกระบวนการที่เชื่อมเฉพาะราก ทั้งที่ตาราง 1 ให้ใช้ความหนาเนื้อเชื่อมของกระบวนการนั้น
- ใช้กติกา 0.5D ขึ้นไปกับช่างที่สอบท่อ 25 mm ลงมา ทั้งที่ตาราง 7 ให้ D ถึง 2D หรืออ่านช่วงของท่อแยกจากเส้นผ่านศูนย์กลางของท่อหลัก ทั้งที่ข้อ 5.7 ให้ใช้ของท่อแยก
คิดต่อ
ถ้าหลุดซ้ำ ให้สงสัยระบบ
- ใบรับรองและทะเบียนช่างบันทึกความหนาของชิ้นทดสอบค่าเดียว ไม่แยกความหนาเนื้อเชื่อมของแต่ละกระบวนการ และไม่บันทึกจำนวนชั้น
- ขนาดท่อถูกบันทึกเป็นขนาดระบุ เช่น DN หรือ NPS โดยไม่มีเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกเป็นมิลลิเมตร
- โรงงานมีชิ้นทดสอบขนาดเดียวสำหรับช่างทุกคน โดยไม่เทียบกับท่อเล็กที่สุดและผนังบางที่สุดของงาน
โยงไปหน้าอื่นและเล่มอื่น
| หน้า W2 | การสอบหลายกระบวนการในชิ้นเดียว และข้อยกเว้นของข้อ 5.2 |
| หน้า W3 | แผ่นกับท่อ ท่อแยก และชิ้นทดสอบรอยเชื่อมฉากเสริม (ข้อ 5.3 และ 5.4) |
| หน้า P10 และ P11 | ขั้นตอนการเชื่อมนับความหนาและเส้นผ่านศูนย์กลางด้วยกติกาอีกชุดหนึ่ง ห้ามใช้แทนกัน |
| ISO 3834 Atlas ข้อ 7 | ช่วงที่รับรองของช่างเชื่อมเทียบกับงานที่มอบหมาย |
คำถามท้ายหน้า
- ช่างสอบรอยเชื่อมชนด้วยกระบวนการเดียว ความหนาเนื้อเชื่อม 8 mm งานใหม่เป็นรอยเชื่อมชนแผ่นหนา 20 mm ที่ช่างคนนี้ต้องเชื่อมเต็มความหนา ช่างอยู่ในช่วงหรือไม่ และควรสอบอย่างไรจึงครอบคลุม
- ช่างสอบรอยเชื่อมชนบนท่อสองชิ้นด้วยกระบวนการเดียวกัน ชิ้นแรก D = 20 mm s = 2.5 mm ชิ้นที่สอง D = 168 mm s = 7 mm ช่วงของเส้นผ่านศูนย์กลางและความหนาเนื้อเชื่อมที่รับรองคือเท่าใด
แนวคำตอบ
- ไม่อยู่ ISO 9606-1:2012 ตาราง 6 (ข้อ 5.7) ให้ s ตั้งแต่ 3 แต่ไม่ถึง 12 mm รับรอง 3 mm ถึง 2s คือ 3 ถึง 2 × 8 = 16 mm ซึ่งน้อยกว่า 20 mm ช่างต้องสอบใหม่ด้วยความหนาเนื้อเชื่อม 10 mm ขึ้นไป เพื่อให้ 2s ถึง 20 mm หรือสอบที่ 12 mm ขึ้นไปโดยเชื่อมอย่างน้อย 3 ชั้น ซึ่งรับรอง 3 mm ขึ้นไป
- ชิ้นแรก: D ไม่เกิน 25 mm จึงได้ D ถึง 2D คือ 20 ถึง 40 mm (ตาราง 7) และ s น้อยกว่า 3 mm จึงได้ s ถึงค่าที่มากกว่าระหว่าง 3 mm กับ 2 × 2.5 = 5 mm คือ 2.5 ถึง 5 mm (ตาราง 6) ชิ้นที่สอง: D เกิน 25 mm จึงได้ 0.5 × 168 = 84 mm ขึ้นไป และ s ได้ 3 ถึง 2 × 7 = 14 mm ข้อ 5.7 ให้ช่างที่สอบหลายชิ้นได้ช่วงตั้งแต่ค่าน้อยที่สุดถึงค่ามากที่สุดที่รับรอง ช่วงรวมจึงเป็น D ตั้งแต่ 20 mm ขึ้นไป และความหนาเนื้อเชื่อม 2.5 ถึง 14 mm