มองแล้วรู้
ISO 9606-1:2012 ไม่นับกลุ่มโลหะชิ้นงานเป็นตัวแปรสำคัญ ตัวแปรคือลวดเชื่อม ซึ่งนับสองเรื่องแยกกัน คือกลุ่มของลวด (FM1 ถึง FM6 ตามข้อ 5.5) และชนิดของลวด (ชนิดสารหุ้มหรือชนิดไส้ลวด ตามข้อ 5.6) งานต้องอยู่ในช่วงของทั้งสองเรื่อง
ข้อ 5.6 เพิ่มเรื่องที่สาม คือการสอบแบบเติมลวดรับรองการเชื่อมแบบไม่เติมลวด แต่ไม่กลับกัน และการเชื่อมไม่เติมลวดเป็นกรณีเดียวที่กลุ่มโลหะชิ้นงานที่ใช้สอบกลายเป็นขอบเขตของการรับรอง
กลุ่มลวด ชนิดลวด และการเติมลวด เป็นสามเรื่องที่ต้องเทียบแยกกัน
ช่วงที่รับรอง
| สอบด้วย | ช่วงที่รับรอง |
|---|---|
| กระบวนการ 111 ลวดกลุ่ม FM1 สารหุ้มรหัส 18 (ชนิด B) | ลวดกลุ่ม FM1 และ FM2 · สารหุ้มชนิด B และกลุ่ม A, RA, RB, RC, RR, R · ไม่รวมชนิด C · โลหะชิ้นงานกลุ่ม 1 ถึง 11 |
| กระบวนการ 111 ลวดกลุ่ม FM1 สารหุ้มรหัส 13 (ชนิด R) | ลวดกลุ่ม FM1 และ FM2 · สารหุ้มกลุ่ม A, RA, RB, RC, RR, R เท่านั้น |
| กระบวนการ 135 ลวดตัน (S) กลุ่ม FM5 | ลวดกลุ่ม FM5 เท่านั้น · ลวดตัน S และลวดไส้ผงโลหะ M |
| กระบวนการ 136 ลวดไส้ฟลักซ์ชนิด P กลุ่ม FM1 | ลวดกลุ่ม FM1 และ FM2 · ไส้ฟลักซ์ชนิด R, P, V, W, Y, Z · ไม่รวมชนิด B |
| กระบวนการ 142 ไม่เติมลวด บนเหล็กกลุ่ม 8 | การเชื่อมไม่เติมลวดเท่านั้น · โลหะชิ้นงานกลุ่มที่ใช้สอบ (หมายเหตุของข้อ 5.6) |
ISO 9606-1:2012 ข้อ 5.5.2 ตาราง 2 และ 3 สำหรับกลุ่มลวด ข้อ 5.6 ตาราง 4 สำหรับสองแถวแรก และตาราง 5 สำหรับแถวที่สามและสี่ สำหรับรากด้านเดียวไม่มีแผ่นรอง ให้ดูเชิงอรรถ b ของตาราง 4 และ 5 ในหน้าขวา
ทำไมจึงสำคัญ
ฝีมือของช่างขึ้นกับพฤติกรรมของบ่อหลอมและสแลก ซึ่งมาจากลวดมากกว่ามาจากโลหะชิ้นงาน ลวดเหล็กกล้าไร้สนิมและนิกเกิลให้บ่อหลอมที่ไหลต่างจากลวดเหล็กกล้าคาร์บอน ลวดชนิดด่างคุมยากกว่าลวดชนิดรูไทล์ และลวดเซลลูโลสต้องใช้เทคนิคของตัวเอง ซึ่งเข้ากับทิศของตารางที่ให้การสอบด้วยลวดที่คุมยากกว่าครอบคลุมลวดที่คุมง่ายกว่า โรงงานที่จำว่าช่างสอบกับเหล็กอะไร แต่ไม่จำว่าสอบด้วยลวดอะไร จะตอบคำถามเรื่องช่วงไม่ได้เมื่อลวดเปลี่ยน
ตัวอย่างอ่านค่า
ช่างสอบกระบวนการ 111 รอยเชื่อมชนด้านเดียวไม่มีแผ่นรอง ด้วยลวดกลุ่ม FM3 สารหุ้มรหัส 18 ซึ่งเป็นชนิด B
งาน ก ลวดกลุ่ม FM1 รหัส 18 บนเหล็กกลุ่ม 1: อยู่ในช่วง FM3 ครอบคลุม FM1 (ตาราง 3) ชนิดสารหุ้มไม่เปลี่ยน และโลหะชิ้นงานกลุ่ม 1 ถึง 11 อยู่ในช่วง (ข้อ 5.5.2)
งาน ข ลวดกลุ่ม FM1 รหัส 13 ซึ่งเป็นชนิด R: ชั้นเติมและชั้นปิดผิวอยู่ในช่วง เพราะชนิด B ครอบคลุมกลุ่มของชนิด R (ตาราง 4) แต่รากแบบไม่มีแผ่นรองอยู่นอกช่วง เพราะเชิงอรรถ b ให้เฉพาะชนิดที่ใช้สอบ
งาน ค ลวดกลุ่ม FM4 รหัส 18: อยู่นอกช่วง FM3 ไม่ครอบคลุม FM4 (ตาราง 3)
งาน ง ลวดกลุ่ม FM1 รหัส 10 ซึ่งเป็นชนิด C: อยู่นอกช่วง ชนิด B ไม่ครอบคลุมชนิด C (ตาราง 4)
ตัวอย่างสมมติ แต่งขึ้นเพื่ออธิบายวิธีอ่าน
อ่านแล้วเข้าใจ
มาตรฐานกำหนดอะไร
กลุ่มลวด (ข้อ 5.5): การสอบต้องใช้ลวดจากกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งของตาราง 2 ลวดที่อยู่นอกตาราง 2 ต้องสอบแยก โลหะชิ้นงานที่ใช้สอบควรเป็นวัสดุที่เหมาะสมจากกลุ่ม 1 ถึง 11 ของ ISO/TR 15608 ข้อ 5.5.2 ให้การสอบด้วยลวดกลุ่มหนึ่งรับรองลวดอื่นทุกตัวในกลุ่มเดียวกัน รับรองกลุ่มอื่นตามตาราง 3 และรับรองการเชื่อมบนโลหะชิ้นงานกลุ่ม 1 ถึง 11
- ตาราง 2: FM1 ลวดสำหรับเหล็กกล้าไม่เจือและเหล็กเกรนละเอียด · FM2 เหล็กความแข็งแรงสูง · FM3 เหล็กทนการคืบที่โครเมียมต่ำกว่า 3.75 % · FM4 เหล็กทนการคืบที่โครเมียม 3.75 ถึง 12 % · FM5 เหล็กกล้าไร้สนิมและเหล็กทนความร้อน · FM6 นิกเกิลและนิกเกิลผสม ตารางยกมาตรฐานลวดของแต่ละกลุ่มเป็นตัวอย่าง
- ตาราง 3: FM1 กับ FM2 ครอบคลุมกันและกัน FM3 ครอบคลุม FM1 ถึง FM3 FM4 ครอบคลุม FM1 ถึง FM4 FM5 ครอบคลุมเฉพาะ FM5 และ FM6 ครอบคลุม FM5 กับ FM6
ชนิดลวด (ข้อ 5.6): ช่วงที่รับรองอยู่ในตาราง 4 และ 5 โดยใช้สัญลักษณ์ของข้อ 4.3.2
- ลวดเชื่อมหุ้มฟลักซ์ กระบวนการ 111 (ตาราง 4): สารหุ้มชนิด B (รหัส 15, 16, 18, 28, 45, 48) ครอบคลุมกลุ่ม A, RA, RB, RC, RR, R (รหัส 03, 13, 14, 19, 20, 24, 27) ด้วย แต่ไม่กลับกัน ส่วนชนิด C (รหัส 10, 11) ครอบคลุมเฉพาะชนิด C และไม่มีชนิดใดครอบคลุมชนิด C
- ลวดตัน ลวดไส้ และลวดเติม (ตาราง 5): ลวดตัน S กับลวดไส้ผงโลหะ M ครอบคลุมกันและกัน ลวดไส้ฟลักซ์ชนิด B ครอบคลุมลวดไส้ฟลักซ์ชนิด R, P, V, W, Y, Z ด้วย แต่ไม่กลับกัน ลวดตันกับลวดไส้ฟลักซ์ไม่ครอบคลุมกันทั้งสองทาง
- รากด้านเดียวไม่มีแผ่นรอง (เชิงอรรถ b ของทั้งสองตาราง): ชนิดสารหุ้มหรือชนิดลวดไส้ฟลักซ์ที่รับรองสำหรับการเชื่อมรากแบบ ss nb คือชนิดที่ใช้สอบรากแบบ ss nb
เติมลวดกับไม่เติมลวด
ข้อ 5.6 ให้การสอบแบบเติมลวดรับรองการเชื่อมแบบไม่เติมลวด แต่ไม่กลับกัน หมายเหตุของข้อนี้ระบุว่า สำหรับกระบวนการ 142 และ 311 แบบไม่เติมลวด กลุ่มโลหะชิ้นงานที่ใช้สอบคือกลุ่มที่ช่างได้รับการรับรอง และข้อ 11 ให้ใช้กลุ่มโลหะชิ้นงานแทนกลุ่มลวดในการกำหนดสัญลักษณ์ของการเชื่อมไม่เติมลวด ข้อความเรื่องกลุ่มโลหะชิ้นงานนี้อยู่ในหมายเหตุ ไม่ใช่ตัวบทข้อกำหนด และตัวบทไม่ได้เขียนว่ากลุ่มหนึ่งครอบคลุมกลุ่มอื่นหรือไม่ เล่มนี้ใช้ทางที่ระวังกว่า คือได้เฉพาะกลุ่มที่ใช้สอบ จนกว่าจะตกลงกับผู้ตรวจสอบหรือหน่วยตรวจสอบ
ข้อ 4.3.2 มีรหัสสารหุ้ม 12 (ชนิดรูไทล์) แต่ตาราง 4 ไม่มีรหัสนี้ในกลุ่มใด การจัดรหัส 12 เข้ากลุ่มของชนิด R จึงเป็นการตีความ ต้องตกลงกับผู้ตรวจสอบหรือหน่วยตรวจสอบก่อนใช้
จุดที่อ่านผิดบ่อย
- คิดว่าช่างที่สอบด้วยลวดกลุ่ม FM1 เชื่อมด้วยลวดกลุ่ม FM5 ได้ เพราะกระบวนการและตำแหน่งเชื่อมเหมือนเดิม
- คิดว่าช่างที่สอบด้วยลวดชนิดรูไทล์เชื่อมด้วยลวดชนิดด่างได้ เพราะกลุ่มลวดยังเป็น FM1 ทั้งที่ชนิดลวดเป็นตัวแปรสำคัญอีกเรื่องหนึ่ง
- ใช้ช่วงของตาราง 4 หรือ 5 กับรากด้านเดียวไม่มีแผ่นรอง โดยไม่อ่านเชิงอรรถ b ซึ่งให้เฉพาะชนิดที่ใช้สอบ
คิดต่อ
ถ้าหลุดซ้ำ ให้สงสัยระบบ
- ทะเบียนช่างเชื่อมของโรงงานบันทึกกลุ่มโลหะชิ้นงาน แต่ไม่บันทึกกลุ่มลวดและชนิดสารหุ้มหรือชนิดไส้ลวด
- ลวดถูกเปลี่ยนชนิด เช่นจากรูไทล์เป็นด่าง หรือจากลวดตันเป็นลวดไส้ฟลักซ์ โดยไม่มีใครเทียบกับช่วงของช่างที่จะใช้ลวดนั้น
- ใบรับรองบันทึกการกำหนดสัญลักษณ์ของลวดที่ใช้สอบไม่ครบ ผู้อ่านจึงบอกกลุ่มและชนิดของลวดไม่ได้
โยงไปหน้าอื่นและเล่มอื่น
| หน้า W2 | ข้อยกเว้น 135 กับ 138 และ 121 กับ 125 ซึ่งคู่กับตาราง 5 |
| หน้า W7 | รากด้านเดียวไม่มีแผ่นรอง (ss nb) ในตาราง 11 |
| หน้า W12 | การกำหนดสัญลักษณ์ของการเชื่อมไม่เติมลวด (ข้อ 11) |
| หน้า P14 | การรับรองขั้นตอนการเชื่อมนับลวดเชื่อมด้วยกติกาอีกชุดหนึ่ง ห้ามใช้แทนกัน |
| ISO 3834 Atlas ข้อ 11 | การจัดซื้อ การเก็บ และการดูแลลวดเชื่อม |
คำถามท้ายหน้า
- ช่างสอบด้วยลวดกลุ่ม FM5 บนเหล็กกลุ่ม 8 งานใหม่เป็นเหล็กกลุ่ม 1 ที่เชื่อมด้วยลวดกลุ่ม FM1 กระบวนการและตัวแปรอื่นเหมือนเดิม ช่างอยู่ในช่วงที่รับรองหรือไม่ และตัวแปรใดเป็นตัวตัดสิน
- ช่างสอบกระบวนการ 141 แบบเติมลวดกลุ่ม FM5 บนเหล็กกลุ่ม 8 งานใหม่เป็นกระบวนการ 142 ไม่เติมลวด บนเหล็กกลุ่ม 8 ช่างอยู่ในช่วงหรือไม่ และถ้างานเป็นเหล็กกลุ่ม 1 ต้องระวังอะไร
แนวคำตอบ
- ไม่อยู่ ISO 9606-1:2012 ตาราง 3 (ข้อ 5.5.2) ให้ลวดกลุ่ม FM5 ครอบคลุมเฉพาะ FM5 ช่างจึงต้องสอบด้วยลวดกลุ่ม FM1 หรือ FM2 ตัวที่ตัดสินคือกลุ่มลวด ไม่ใช่กลุ่มโลหะชิ้นงาน เพราะข้อ 5.5.2 ให้การสอบด้วยลวดกลุ่มหนึ่งรับรองการเชื่อมบนโลหะชิ้นงานกลุ่ม 1 ถึง 11 และข้อ 5.1 ไม่นับกลุ่มโลหะชิ้นงานเป็นตัวแปรสำคัญ
- อยู่ในช่วงสำหรับเหล็กกลุ่ม 8 ข้อ 5.2 ให้การสอบ 141 รับรอง 142 และข้อ 5.6 ให้การสอบแบบเติมลวดรับรองการเชื่อมแบบไม่เติมลวด สำหรับเหล็กกลุ่ม 1 ต้องระวัง เพราะหมายเหตุของข้อ 5.6 ผูกการเชื่อมไม่เติมลวดของ 142 กับกลุ่มโลหะชิ้นงานที่ใช้สอบ ตัวบทไม่ได้เขียนว่าการสอบแบบเติมลวดบนกลุ่ม 8 ให้การเชื่อมไม่เติมลวดบนกลุ่มอื่นหรือไม่ การอ่านทางใดก็เป็นการตีความ เล่มนี้ใช้ทางที่ระวังกว่า คือกลุ่มที่ใช้สอบ และควรตกลงกับผู้ตรวจสอบหรือหน่วยตรวจสอบก่อน