ใบรับรองและการกำหนดสัญลักษณ์

มองแล้วรู้

ใบรับรองช่างเชื่อมคือผลลัพธ์ของการสอบทั้งหมด ISO 9606-1:2012 ข้อ 10 ให้ออกภายใต้ความรับผิดชอบของผู้ตรวจสอบหรือหน่วยตรวจสอบแต่ผู้เดียว ต้องบันทึกตัวแปรสำคัญทุกตัว และห้ามออกเมื่อชิ้นทดสอบไม่ผ่านการทดสอบรายการใด

ใบรับรองอ่านได้สามชั้น คือการกำหนดสัญลักษณ์ (designation) หนึ่งบรรทัดตามข้อ 11 ตารางสองคอลัมน์ที่แยกสิ่งที่ใช้สอบออกจากช่วงที่รับรอง และส่วนอายุที่ต้องมีลายมือชื่อต่อเนื่อง

การกำหนดสัญลักษณ์อ่านจากซ้ายไปขวาตามลำดับของข้อ 11 ข้อนี้ไม่มีตัวอย่าง รูปนี้ประกอบขึ้นเอง และวิธีเขียนค่าขนาดเป็นของเล่มนี้

ใบรับรองต้องแสดงอะไร

ISO 9606-1:2012 ข้อ 9.1, 10 และ 11 แบบของภาคผนวก A เป็นข้อมูลประกอบ แต่ข้อ 10 ให้ใบรับรองแบบอื่นต้องมีข้อมูลตามที่ภาคผนวก A กำหนด

ทำไมจึงสำคัญ

ผู้ที่ใช้ใบรับรองมักไม่ใช่ผู้ที่ออก หัวหน้างานใช้มอบงาน ผู้ตรวจของลูกค้าใช้ตัดสินว่ารอยเชื่อมทำโดยช่างที่มีการรับรอง ถ้าใบรับรองบันทึกไม่ครบ หรืออ่านการกำหนดสัญลักษณ์เป็นช่วงที่รับรอง การตัดสินทั้งสองจุดผิดไปพร้อมกัน โดยที่ฝีมือของช่างไม่ได้เปลี่ยน

ตัวอย่างอ่านค่า

ใบรับรองใบหนึ่งมีการกำหนดสัญลักษณ์ตามรูป คือ ISO 9606-1 111 T BW FM1 B s10 D168.3 PH ss nb ผู้ทบทวนตรวจสองแถวของตาราง

ความหนาเนื้อเชื่อม: s = 10 mm อยู่ในช่วง 3 ถึงน้อยกว่า 12 mm ตาราง 6 ให้ 3 ถึง 2s คือ 3 ถึง 2 × 10 = 20 mm ถ้าคอลัมน์ช่วงที่รับรองเขียนว่า 3 mm ขึ้นไป ใบรับรองผิด เพราะช่วงไม่มีขีดบนใช้กับ s ตั้งแต่ 12 mm

ตำแหน่งเชื่อม: PH บนท่อ ตาราง 9 ให้ PA, PE และ PF ไม่รวม PC และ PG

สองค่านี้ไม่ปรากฏในการกำหนดสัญลักษณ์ ต้องอ่านจากคอลัมน์ช่วงที่รับรอง และกระบวนการ 111 ไม่ใช้แก๊ส ถ้าเป็นกระบวนการที่ใช้แก๊ส ชนิดของแก๊สปกคลุมและแก๊สรองรากต้องอยู่ในตาราง ไม่ใช่ในการกำหนดสัญลักษณ์ (ข้อ 11)

ตัวอย่างสมมติ แต่งขึ้นเพื่ออธิบายวิธีอ่าน

อ่านแล้วเข้าใจ

มาตรฐานกำหนดอะไร

ข้อ 10 ใบรับรอง: ต้องทวนสอบว่าช่างผ่านการสอบ ผู้ตรวจสอบหรือหน่วยตรวจสอบ (examiner or examining body) รับผิดชอบทวนสอบว่าใบรับรองกล่าวถึงตัวแปรสำคัญครบ ภาคผนวก A ให้รูปแบบที่แนะนำ ถ้าใช้แบบอื่น ต้องมีข้อมูลตามที่ภาคผนวก A กำหนด ข้อ 10 แนะนำให้ออกเป็นภาษาท้องถิ่นและอย่างน้อยหนึ่งภาษาจากอังกฤษ ฝรั่งเศส หรือเยอรมัน

• หนึ่งใบต่อหนึ่งชิ้นทดสอบ: เป็นกติกาทั่วไป เมื่อเชื่อมมากกว่าหนึ่งชิ้นทดสอบ ออกใบรวมที่รวมช่วงที่รับรองได้ โดยบันทึกตัวแปรสำคัญของทุกการสอบ และให้ต่างกันได้เพียงเรื่องเดียวจากสามเรื่อง คือชนิดรอยเชื่อม ตำแหน่งเชื่อม หรือความหนาเนื้อเชื่อม ตัวแปรสำคัญอื่นเปลี่ยนไม่ได้
• วลีที่อ่านได้สองทาง: ประโยคเดียวกันมีวลีว่ายกเว้นเรื่องที่ให้ไว้ในข้อ 5.7 ซึ่งเป็นข้อเรื่องขนาด ตัวบทไม่ได้อธิบายว่ายกเว้นอย่างไร ถ้าชิ้นทดสอบในใบรวมต่างกันทั้งเส้นผ่านศูนย์กลางและอีกเรื่องหนึ่ง ควรตกลงกับผู้ตรวจสอบหรือหน่วยตรวจสอบก่อน หรือออกแยกใบ
• แบบของภาคผนวก A: ส่วนหัวมีการกำหนดสัญลักษณ์ การอ้างอิง WPS เลขอ้างอิงของผู้ตรวจสอบหรือหน่วยตรวจสอบ ชื่อช่าง วิธีระบุตัว วันและสถานที่เกิด นายจ้าง และมาตรฐานที่ใช้สอบ ตารางกลางมีสองคอลัมน์ คือชิ้นทดสอบกับช่วงที่รับรอง ส่วนล่างมีรายการการทดสอบที่ทำและผ่านหรือไม่ได้ทำ วันที่ออก วิธีต่ออายุกับวันที่ใช้ได้ถึง ช่องต่ออายุ และช่องยืนยัน 6 เดือน
• แถวที่ไม่มีช่วง: ในแบบนั้น แถวอุปกรณ์ช่วย (auxiliaries) และแถวชนิดกระแสและขั้ว ถูกขีดออกในคอลัมน์ช่วงที่รับรอง รูปแบบการถ่ายโอนโลหะ (transfer mode) อยู่ในแถวเดียวกับกระบวนการเชื่อม

ข้อ 11 การกำหนดสัญลักษณ์: ประกอบด้วยเลขของมาตรฐาน ตามด้วยตัวแปรสำคัญแปดเรื่องตามลำดับที่กำหนด คือกระบวนการเชื่อม ชนิดผลิตภัณฑ์ (P หรือ T) ชนิดรอยเชื่อม (BW หรือ FW) กลุ่มลวดเชื่อม หรือกลุ่มโลหะชิ้นงานเมื่อเชื่อมไม่เติมลวด ชนิดลวดเชื่อม ขนาดของชิ้นทดสอบ (s หรือ t และ D) ตำแหน่งเชื่อม และรายละเอียดรอยเชื่อม ตัวย่อมาจากข้อ 4.2 และ 4.3 ซึ่งข้อ 4.1 ให้ใช้เมื่อกรอกใบรับรอง

การสอบกับ WPS: ข้อ 6.3 ให้การสอบทำตาม pWPS หรือ WPS แบบของภาคผนวก A จึงมีช่องอ้างอิง WPS แต่ช่วงที่รับรองของช่างมาจากตัวแปรสำคัญของข้อ 5 ไม่ได้มาจาก WPS ฉบับนั้น

ลำดับการอ่านของผู้ทบทวน

1. อายุ หาวันที่เชื่อมชิ้นทดสอบ วิธีต่ออายุ วันที่ใช้ได้ถึง และลายมือชื่อยืนยันครั้งล่าสุด ซึ่งต้องไม่เก่ากว่า 6 เดือน ขั้นนี้ตัดสินได้ทันทีว่าใบทั้งใบใช้ได้หรือไม่ (หน้า W11)
2. คนและผู้ออก ชื่อและวิธีระบุตัวช่าง นายจ้าง มาตรฐานที่ใช้สอบ และลายมือชื่อของผู้ตรวจสอบหรือหน่วยตรวจสอบ
3. สัญลักษณ์ อ่านการกำหนดสัญลักษณ์เพื่อรู้ว่าสอบด้วยอะไร แล้วเทียบกับคอลัมน์ชิ้นทดสอบ สองที่นี้ต้องตรงกัน
4. ช่วงที่รับรอง คิดช่วงของตัวแปรสำคัญแต่ละตัวจากตารางของข้อ 5 เอง แล้วเทียบกับคอลัมน์ช่วงที่รับรอง ตามลำดับหน้า W2 ถึง W7
5. การทดสอบ รายการใดทำและผ่าน รายการใดไม่ได้ทำ และมีการทดสอบรอยเชื่อมฉากเสริมตามข้อ 5.4 e) หรือไม่ (หน้า W9)

แบบของภาคผนวก A มีช่องวันที่ออก แต่ไม่มีช่องวันที่เชื่อมชิ้นทดสอบ ถ้าใบรับรองไม่ระบุ ให้ขอบันทึกการสอบ เพราะข้อ 9.1 นับอายุจากวันที่เชื่อม

จุดที่อ่านผิดบ่อย

• อ่านการกำหนดสัญลักษณ์เป็นช่วงที่รับรอง ทั้งที่ข้อ 11 b) 6 ให้ใส่ขนาดของชิ้นทดสอบ และตำแหน่งเชื่อมในบรรทัดเดียวกันอ่านแบบเดียวกัน
• ถือกลุ่มโลหะชิ้นงานที่บันทึกในใบรับรองเป็นขีดจำกัดของช่าง ทั้งที่ข้อ 10 จัดเป็นตัวแปรไม่สำคัญที่ต้องบันทึก เว้นแต่การเชื่อมไม่เติมลวด ซึ่งข้อ 11 b) 4 ใช้กลุ่มโลหะชิ้นงานแทนกลุ่มลวดเชื่อม
• ปฏิเสธใบรับรองเพราะไม่ใช้แบบของภาคผนวก A ทั้งที่ข้อ 10 รับแบบอื่นเมื่อมีข้อมูลครบ หรือรับใบที่ใช้แบบถูกต้องแต่ไม่ระบุวิธีต่ออายุ

คิดต่อ

ถ้าหลุดซ้ำ ให้สงสัยระบบ

• แบบใบรับรองของโรงงานหรือของหน่วยตรวจสอบไม่มีช่องรูปแบบการถ่ายโอนโลหะ แก๊สรองราก หรือวันที่เชื่อมชิ้นทดสอบ
• คอลัมน์ช่วงที่รับรองถูกคัดลอกจากใบเก่า ไม่ได้คิดใหม่จากตารางของข้อ 5 ตามชิ้นทดสอบของครั้งนั้น
• ทะเบียนช่างเชื่อมเก็บเฉพาะการกำหนดสัญลักษณ์ ผู้มอบงานจึงไม่เห็นช่วงที่รับรองและวันครบรอบยืนยัน

โยงไปหน้าอื่นและเล่มอื่น

คำถามท้ายหน้า

• ช่างสอบสองชิ้นทดสอบในวันเดียวกัน ชิ้นแรกเป็นรอยเชื่อมชนบนแผ่นตำแหน่ง PF ชิ้นที่สองเป็นรอยเชื่อมฉากบนแผ่นตำแหน่ง PB ตัวแปรสำคัญอื่นเหมือนกัน ผู้ผลิตขอใบรับรองรวมใบเดียว ทำได้หรือไม่ตามข้อ 10
• การกำหนดสัญลักษณ์บนใบรับรองใบหนึ่งเขียนว่า ISO 9606-1 135 P BW FM1 S s10 PF ss nb M21 และตารางของใบรับรองไม่มีแถวแก๊สปกคลุม มีอะไรไม่เป็นไปตามข้อ 10 และข้อ 11