อายุ การยืนยัน การต่ออายุ และการเพิกถอน

มองแล้วรู้

ใบรับรองช่างเชื่อมมีอายุ ISO 9606-1:2012 ข้อ 9.1 ให้การรับรองเริ่มนับจากวันที่เชื่อมชิ้นทดสอบ ไม่ใช่วันที่ออกใบรับรอง โดยการทดสอบที่กำหนดต้องทำครบและผลยอมรับได้

หลังจากนั้นมีนาฬิกาสองเรือนเดินพร้อมกัน เรือนสั้นคือการยืนยันทุก 6 เดือน (ข้อ 9.2) เรือนยาวคือการต่ออายุด้วยหนึ่งในสามวิธีของข้อ 9.3 ซึ่งต้องเลือกและระบุในใบรับรองตั้งแต่วันออก

สามวิธีต่ออายุของข้อ 9.3 บนเส้นเวลาเดียวกัน แผนภาพนี้วาดขึ้นเองจากข้อ 9.1 ถึง 9.3 ของ ISO 9606-1:2012

อายุและการต่ออายุ

ISO 9606-1:2012 ข้อ 9.1 ถึง 9.3 ข้อ 9.2 ใช้กับทุกวิธีของข้อ 9.3

ทำไมจึงสำคัญ

สิ่งที่ใบรับรองรับรองคือฝีมือของคน ซึ่งเปลี่ยนได้เมื่อไม่ได้ใช้ มาตรฐานจึงไม่ให้ใบรับรองอยู่ได้ด้วยตัวเอง ใบที่ขาดการยืนยันรอบเดียวใช้ไม่ได้ตามข้อ 9.1 และรอยเชื่อมที่ช่างทำหลังจากนั้นคือรอยเชื่อมของช่างที่ไม่มีการรับรอง ผู้ทบทวนจึงควรดูส่วนอายุก่อนอ่านช่วงที่รับรอง

ตัวอย่างอ่านค่า

ช่างคนหนึ่งเชื่อมชิ้นทดสอบวันที่ 10 มีนาคม 2023 ผลผ่าน ใบรับรองออกวันที่ 24 มีนาคม 2023 และระบุวิธีต่ออายุ 9.3 a)

ยืนยัน: นับจากวันที่เชื่อม ครบรอบแรกวันที่ 10 กันยายน 2023 แล้วทุก 6 เดือน คือ 10 มีนาคม 2024, 10 กันยายน 2024, 10 มีนาคม 2025 และ 10 กันยายน 2025 รวม 5 ครั้งก่อนครบ 3 ปี (ข้อ 9.1 และ 9.2)

ต่ออายุ: สอบใหม่ภายในวันที่ 10 มีนาคม 2026 คือ 3 ปีจากวันที่เชื่อม ไม่ใช่ 24 มีนาคม 2026 (ข้อ 9.1 และ 9.3 a) ถ้าไม่มีการยืนยันของรอบ 10 กันยายน 2024 ใบรับรองใช้ไม่ได้ตั้งแต่รอบนั้น แม้ยังไม่ถึงปี 2026

ถ้าใบเดียวกันระบุวิธี 9.3 b): ครบ 2 ปีวันที่ 10 มีนาคม 2025 รอยเชื่อมสองรอยต้องทำระหว่าง 10 กันยายน 2024 ถึง 10 มีนาคม 2025 เมื่อผ่าน ใบรับรองใช้ได้ถึง 10 มีนาคม 2027

ตัวอย่างสมมติ แต่งขึ้นเพื่ออธิบายวิธีอ่าน

อ่านแล้วเข้าใจ

มาตรฐานกำหนดอะไร

ข้อ 9 ของ ISO 9606-1:2012 มีสี่ข้อย่อย

• 9.1 เริ่มต้น: การรับรองเริ่มจากวันที่เชื่อมชิ้นทดสอบ เมื่อการทดสอบครบและผลยอมรับได้ ใบรับรองต้องได้รับการยืนยันทุก 6 เดือน มิฉะนั้นใช้ไม่ได้ วิธีต่ออายุที่เลือกตามข้อ 9.3 a) b) หรือ c) ต้องระบุในใบรับรองตั้งแต่เวลาที่ออก
• 9.2 ยืนยัน: การรับรองของช่างสำหรับกระบวนการหนึ่งต้องได้รับการยืนยันทุก 6 เดือน โดยผู้รับผิดชอบกิจกรรมการเชื่อม หรือผู้ตรวจสอบหรือหน่วยตรวจสอบ (examiner or examining body) สิ่งที่ยืนยันคือช่างได้ทำงานในช่วงที่รับรอง แต่ละครั้งต่ออายุไปอีก 6 เดือน
• 9.3 ต่ออายุ: ต้องทำโดยผู้ตรวจสอบหรือหน่วยตรวจสอบ และฝีมือของช่างต้องได้รับการทวนสอบเป็นระยะด้วยวิธีใดวิธีหนึ่ง
• 9.3 a): ช่างต้องสอบใหม่ทุก 3 ปี
• 9.3 b): ทุก 2 ปี รอยเชื่อมสองรอยที่ทำในช่วง 6 เดือนสุดท้ายของอายุ ต้องได้รับการทดสอบด้วยการตรวจด้วยรังสี (RT) การตรวจด้วยคลื่นเสียงความถี่สูง (UT) หรือการทดสอบแบบทำลาย และต้องบันทึกผล เกณฑ์ยอมรับของความไม่สมบูรณ์เป็นไปตามข้อ 7 รอยเชื่อมที่ทดสอบต้องตรงกับเงื่อนไขของการสอบเดิม ยกเว้นความหนาและเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอก ผลคือต่ออายุอีก 2 ปี
• 9.3 c): การรับรองใช้ได้ตราบที่ยืนยันตามข้อ 9.2 และครบสามเงื่อนไข: (1) ช่างทำงานให้ผู้ผลิตรายเดิมที่ตนสอบให้ และผู้ผลิตรายนั้นเป็นผู้รับผิดชอบการผลิตผลิตภัณฑ์ (2) โปรแกรมคุณภาพของผู้ผลิตได้รับการทวนสอบตาม ISO 3834-2 หรือ ISO 3834-3 (3) ผู้ผลิตมีเอกสารว่าช่างทำรอยเชื่อมคุณภาพยอมรับได้ตามมาตรฐานการใช้งาน โดยรอยเชื่อมที่ตรวจต้องยืนยันตำแหน่งเชื่อม ชนิดรอยเชื่อม (FW, BW) และการมีหรือไม่มีแผ่นรอง (mb หรือ nb)
• 9.4 เพิกถอน: เมื่อมีเหตุเฉพาะให้สงสัยความสามารถของช่างในการทำรอยเชื่อมตามข้อกำหนดคุณภาพของมาตรฐานผลิตภัณฑ์ การรับรองที่รองรับงานที่ช่างกำลังทำต้องถูกเพิกถอน การรับรองอื่นที่ไม่ถูกสงสัยยังใช้ได้

ที่ตัวบทเงียบ: ข้อ 9 ไม่ได้เขียนว่าใบที่ขาดการยืนยันกลับมาใช้ได้อย่างไร ไม่ได้ระบุว่าใครเป็นผู้เพิกถอน และไม่ได้บอกว่ารอยเชื่อมสองรอยของวิธี b) ต้องเป็นรอยเชื่อมในงานผลิตหรือชิ้นทดสอบ ทางที่ระวังกว่าคือถือว่าใบที่ขาดการยืนยันต้องสอบใหม่ ซึ่งเป็นการตีความ ควรตกลงกับผู้ตรวจสอบหรือหน่วยตรวจสอบก่อน

เมื่อช่างเปลี่ยนนายจ้าง

ตัวบทพูดถึงเรื่องนี้เพียงสามที่ ข้อ 1 ระบุว่ามาตรฐานทำให้การรับรองเป็นที่ยอมรับอย่างเดียวกัน โดยไม่ขึ้นกับชนิดผลิตภัณฑ์ สถานที่ และผู้ตรวจสอบหรือหน่วยตรวจสอบ วิธี 9.3 a) และ b) ไม่มีเงื่อนไขเรื่องผู้ผลิต ส่วนวิธี 9.3 c) ผูกกับผู้ผลิตรายเดิมที่ช่างสอบให้

มาตรฐานไม่ได้เขียนว่าใบรับรองเป็นอย่างไรเมื่อช่างย้ายงาน และไม่ได้เขียนว่าเปลี่ยนวิธีต่ออายุภายหลังได้หรือไม่ การอ่านว่าใบวิธี a) หรือ b) ตามตัวช่างไปได้ เมื่อผู้รับผิดชอบกิจกรรมการเชื่อมของนายจ้างใหม่ยืนยันทุก 6 เดือนจากหลักฐานว่าช่างเชื่อมในช่วงที่รับรอง เป็นการตีความ ส่วนใบวิธี c) เงื่อนไขข้อแรกไม่ครบตั้งแต่วันที่ย้าย ทางที่ระวังกว่าคือสอบใหม่กับนายจ้างใหม่ หรือตกลงกับผู้ตรวจสอบหรือหน่วยตรวจสอบเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนมอบงาน

จุดที่อ่านผิดบ่อย

• นับอายุจากวันที่ออกใบรับรอง ทั้งที่ข้อ 9.1 นับจากวันที่เชื่อมชิ้นทดสอบ ตัวอย่างวันที่ในแบบของภาคผนวก A ซึ่งเป็นข้อมูลประกอบ นับจากวันที่ออก และแบบนั้นไม่มีช่องวันที่เชื่อม เล่มนี้ถือตัวบทของข้อ 9.1
• คิดว่าใบรับรองใช้ได้ 2 หรือ 3 ปีโดยไม่ต้องทำอะไร ทั้งที่ข้อ 9.1 ให้ใช้ไม่ได้เมื่อขาดการยืนยัน 6 เดือน และข้อ 9.2 ใช้กับทุกวิธี รวมวิธี c)
• ให้ผู้รับผิดชอบกิจกรรมการเชื่อมของผู้ผลิตลงนามต่ออายุตามข้อ 9.3 ทั้งที่ผู้นั้นทำได้เฉพาะการยืนยัน 6 เดือน การต่ออายุต้องทำโดยผู้ตรวจสอบหรือหน่วยตรวจสอบ

คิดต่อ

ถ้าหลุดซ้ำ ให้สงสัยระบบ

• ทะเบียนช่างเชื่อมไม่มีวันที่เชื่อมชิ้นทดสอบ วันครบรอบยืนยัน และวันครบรอบต่ออายุของแต่ละใบรับรอง
• การยืนยัน 6 เดือนเป็นการลงนามตามปฏิทิน โดยไม่มีบันทึกการผลิตที่แสดงว่าช่างได้เชื่อมในช่วงที่รับรองของกระบวนการนั้น
• ใบรับรองไม่ระบุวิธีต่ออายุตั้งแต่วันออก จึงเลือกวิธีกันเมื่อใกล้หมดอายุ หรือใช้วิธี c) โดยไม่มีเอกสารคุณภาพรอยเชื่อมของช่างรายคน

โยงไปหน้าอื่นและเล่มอื่น

คำถามท้ายหน้า

• ช่างถือใบรับรองที่ระบุวิธีต่ออายุ 9.3 c) แล้วย้ายไปทำงานกับผู้ผลิตรายใหม่ เงื่อนไขใดของข้อ 9.3 c) ไม่ครบ และส่วนใดที่มาตรฐานไม่ได้เขียนไว้
• ใบรับรองระบุวิธี 9.3 b) วันที่เชื่อมชิ้นทดสอบคือ 5 พฤษภาคม 2024 ผู้ผลิตเสนอรอยเชื่อมสองรอยที่ช่างทำในเดือนสิงหาคม 2025 บนแผ่นที่หนากว่าชิ้นทดสอบเดิม เพื่อใช้ต่ออายุ ใช้ได้หรือไม่ ด้วยเหตุใด