Defect Atlas · ภาค 1 · วิธีคิด

บทที่ 3

กติกาที่คนมักพลาด

ตัวเลขในตารางใช้ไม่ได้ถ้าไม่อ่านกติกาที่อยู่นอกตาราง ความผิดพลาดในการประเมินส่วนใหญ่มาจากข้อความไม่กี่บรรทัดในข้อ 3 ถึง 5 ของมาตรฐาน

1 Short imperfection

หลายรายการในตารางยอมรับ imperfection เฉพาะเมื่อเป็น short imperfection คำนี้มีนิยามเป็นตัวเลข: ในแนวเชื่อมยาวตั้งแต่ 100 mm ขึ้นไป ความยาวรวมของ imperfection ต้องไม่เกิน 25 mm ในช่วง 100 mm ที่มี imperfection มากที่สุด ถ้าแนวเชื่อมสั้นกว่า 100 mm ความยาวรวมต้องไม่เกินร้อยละ 25 ของความยาวแนว

ช่วง 100 mm ต้องเลือกตำแหน่งที่แย่ที่สุด ไม่ใช่ตำแหน่งที่สะดวก

ผลคือ imperfection ที่ความลึกผ่านเกณฑ์อาจไม่ผ่านเพราะยาวเกิน รอยกัดขอบลึก 0.4 mm ในแผ่นบาง 3 mm ผ่านระดับ D ถ้ายาวรวม 20 mm แต่ไม่ผ่านถ้ายาวรวม 40 mm ในช่วง 100 mm เดียวกัน

2 Systematic imperfection

คือ imperfection ที่กระจายซ้ำตลอดความยาวแนวเชื่อมที่ตรวจ โดยขนาดของแต่ละตัวอยู่ในขีดจำกัด มาตรฐานยอมรับเฉพาะในระดับ D และต้องผ่านข้อกำหนดอื่นของตารางด้วย เหตุผลคือ imperfection ที่เกิดซ้ำสม่ำเสมอบอกว่ากระบวนการมีปัญหา ไม่ใช่ความบังเอิญ รูพรุนขนาดเล็กทุก 30 mm ตลอดแนวจึงไม่ผ่านระดับ C แม้รูแต่ละรูจะเล็กกว่าขีดจำกัดมาก

3 สองตัวที่อยู่ใกล้กันนับเป็นตัวเดียว

imperfection สองตัวที่อยู่ติดกันและห่างกันน้อยกว่ามิติหลักของตัวที่เล็กกว่า ต้องถือเป็น imperfection เดียว ขนาดที่นำไปเทียบเกณฑ์จึงเป็นขนาดรวมที่ครอบทั้งสองตัวและช่องว่างระหว่างกัน กติกานี้กันไม่ให้ imperfection ยาวหนึ่งตัวถูกรายงานเป็นตัวสั้นหลายตัว

4 ประเมินแยกชนิดก่อน แล้วจึงรวม

รอยต่อต้องประเมินแยกทีละชนิดตามข้อ 1.1 ถึง 3.2 ก่อน เมื่อ imperfection ต่างชนิดอยู่ในหน้าตัดเดียวกัน ต้องพิจารณาเพิ่มตามข้อ 4.1 และขีดจำกัดของหลาย imperfection ใช้ได้เฉพาะเมื่อแต่ละตัวไม่เกินเกณฑ์ของตัวเอง ดูหน้า 4.1 และ 4.2 ในภาค Atlas

5 ความหนาเปลี่ยนเกณฑ์

หลายรายการมีเกณฑ์สองชุด สำหรับความหนา 0.5 ถึง 3 mm และมากกว่า 3 mm แผ่นบางมักเข้มกว่า เช่นระดับ B ไม่ยอมรับรอยกัดขอบเลยในแผ่นบาง และหลาย imperfection ในหน้าตัดเดียวไม่ยอมรับทุกระดับ ขีดจำกัดส่วนใหญ่ยังมีสองเงื่อนไขพร้อมกัน คือสัดส่วนของความหนาและค่าสูงสุดเป็นมิลลิเมตร ในแผ่นหนา ค่าสูงสุดจะเป็นตัวจำกัด

6 สัญลักษณ์ที่สับสนกันบ่อย

สัญลักษณ์ ความหมาย ที่พลาดบ่อย
t ความหนาผนังหรือแผ่น (ขนาดระบุ) ใช้ความหนาที่มากกว่า ทั้งที่ข้อเยื้องแนวให้ใช้ความหนาที่น้อยกว่า
s ความหนาระบุของรอยเชื่อมต่อชน เท่ากับ t เฉพาะรอยต่อ full penetration
a ความหนาคอระบุของรอยเชื่อมฉาก สับสนกับความยาวขา z
h ความสูงหรือความกว้างของ imperfection วัดผิดทิศ
l ความยาวของ imperfection ตามแนวเชื่อม ไม่ได้รวมตัวที่อยู่ใกล้กัน
b ความกว้างของส่วนนูนของแนวเชื่อม ใช้ความกว้างร่องแทน

7 ข้อความสั้นที่มีผลมาก

คำถามท้ายบท

แนวคำตอบ

1. แนวเชื่อมยาว 60 mm มีรอยกัดขอบยาวรวม 18 mm เป็น short imperfection หรือไม่

ไม่ใช่ แนวเชื่อมสั้นกว่า 100 mm ใช้เกณฑ์ร้อยละ 25 ของความยาว คือ 15 mm ความยาวรวม 18 mm เกิน จึงไม่เป็น short imperfection

2. ทำไมมาตรฐานจึงไม่ยอมรับ systematic imperfection ในระดับ C และ B แม้ขนาดจะเล็กมาก

เพราะ imperfection ที่เกิดซ้ำสม่ำเสมอแสดงว่ากระบวนการไม่อยู่ในความควบคุม ขนาดที่เล็กในแนวที่ตรวจไม่รับประกันขนาดในแนวที่ไม่ได้ตรวจ ระดับ C และ B ซึ่งใช้กับงานที่สำคัญกว่าจึงไม่ยอมรับสัญญาณนี้