กลุ่มของโลหะชิ้นงาน

มองแล้วรู้

โลหะชิ้นงานเป็นตัวแปรสำคัญของการรับรองขั้นตอนการเชื่อม ข้อ 8.3.1 จัดเหล็ก นิกเกิล และนิกเกิลผสมเป็นกลุ่มตาม ISO/TR 15608 แล้วให้ช่วงที่รับรองตามคู่ของกลุ่มที่ใช้ทำชิ้นทดสอบ เหล็กใช้ตาราง 5 นิกเกิลผสมและรอยต่อนิกเกิลผสมกับเหล็กใช้ตาราง 6

ข้อนี้พิมพ์เต็มหน้า ไม่แยกระดับ Level 1 และ Level 2 จึงอ่านตารางเดียวกัน การอ่านมีสองชั้น ชั้นแรกคือช่องของตาราง ซึ่งบอกว่าคู่ของกลุ่มใดครอบคลุมคู่ใด ชั้นที่สองคือเชิงอรรถ ซึ่งบอกว่าภายในกลุ่มนั้นครอบคลุมเหล็กใดบ้าง

เชิงอรรถ a, b และ c ของตาราง 5 ใน ISO 15614-1:2017 กำหนดขอบเขตภายในกลุ่ม

ช่วงที่รับรอง

ISO 15614-1:2017 ข้อ 8.3.1.2 ตาราง 5 และเชิงอรรถ a, b ของตาราง เลขคู่เช่น 8-1 หมายถึงรอยต่อระหว่างเหล็กกลุ่ม 8 กับกลุ่ม 1

ทำไมจึงสำคัญ

สมบัติทางกลของรอยต่อขึ้นกับโลหะชิ้นงาน เหล็กต่างกลุ่มตอบสนองต่อความร้อนของการเชื่อมต่างกัน ทั้งการเพิ่มความแข็งของบริเวณกระทบร้อน ความเหนียว และความไวต่อการแตกร้าว ขั้นตอนการเชื่อมที่พิสูจน์แล้วกับเหล็กกลุ่มหนึ่งจึงยังไม่ได้พิสูจน์กับอีกกลุ่ม ตาราง 5 ไม่เป็นแบบแผนเดียวทุกกลุ่ม คนที่จำหลักว่ากลุ่มสูงครอบคลุมกลุ่มต่ำ แล้วไม่เปิดช่องของตาราง จะออกช่วงเกินจริง

WPS ต้องระบุอะไร

ISO 15609-1:2004 ให้ WPS ของการเชื่อมอาร์กระบุเรื่องต่อไปนี้

• การกำหนดสัญลักษณ์ของโลหะชิ้นงานและมาตรฐานอ้างอิง (ข้อ 4.3.1)
• เลขกลุ่มตามระบบจัดกลุ่มของ ISO/TR 15608 โดย WPS หนึ่งฉบับครอบคลุมวัสดุทั้งกลุ่มได้ (ข้อ 4.3.1)

ตัวอย่างอ่านค่า

WPQR ทดสอบด้วยเหล็กกลุ่ม 1 ทั้งสองข้าง ความต้านแรงครากต่ำสุดตามข้อกำหนดของชิ้นทดสอบ 355 MPa

งาน ก เหล็กกลุ่ม 1 ความต้านแรงคราก 275 MPa ทั้งสองข้าง: อยู่ในช่วง เพราะเป็นคู่ 1-1 และ 275 ต่ำกว่า 355 (ตาราง 5 เชิงอรรถ a)

งาน ข เหล็กกลุ่ม 1 ความต้านแรงคราก 420 MPa: อยู่นอกช่วง เพราะ 420 สูงกว่า 355 แม้เป็นกลุ่ม 1 เหมือนกัน ต้องทดสอบขั้นตอนการเชื่อมใหม่

งาน ค รอยต่อระหว่างเหล็กกลุ่ม 2 กับกลุ่ม 1: อยู่นอกช่วง เพราะช่องของ 1-1 ให้เฉพาะ 1-1 ต้องทดสอบด้วยคู่ 2-1 หรือ 2-2 ซึ่งช่องของทั้งสองคู่มี 2-1

ตัวอย่างสมมติ แต่งขึ้นเพื่ออธิบายวิธีอ่าน

อ่านแล้วเข้าใจ

มาตรฐานกำหนดอะไร

ข้อ 8.3.1.1 ถ้าวัสดุถูกจัดกลุ่มไว้ใน ISO/TR 20172, ISO/TR 20173 หรือ ISO/TR 20174 ต้องใช้การจัดกลุ่มนั้น วัสดุหรือคู่วัสดุที่ระบบจัดกลุ่มไม่ครอบคลุมต้องรับรองแยก และแผ่นรองถาวรต้องนับเป็นโลหะชิ้นงานในกลุ่มหรือกลุ่มย่อยที่รับรอง

ตาราง 5 (เหล็ก ข้อ 8.3.1.2) เชิงอรรถสามข้อกำหนดขอบเขตภายในกลุ่ม

• กลุ่ม 1, 2, 3 และ 11: ครอบคลุมเหล็กที่ความต้านแรงครากต่ำสุดตามข้อกำหนดเท่ากับหรือต่ำกว่าชิ้นทดสอบ ไม่ขึ้นกับความหนา (เชิงอรรถ a)
• กลุ่ม 4, 5, 6, 8 และ 9: ครอบคลุมกลุ่มย่อยเดียวกัน และกลุ่มย่อยที่ต่ำกว่าในกลุ่มเดียวกัน (เชิงอรรถ b)
• กลุ่ม 7 และ 10: ครอบคลุมเฉพาะกลุ่มย่อยเดียวกัน (เชิงอรรถ c)

ช่องของตาราง 5 ชิ้นทดสอบกลุ่มเดียวกันสองข้างในกลุ่ม 2 ถึง 6 และกลุ่ม 11 ครอบคลุมคู่ของกลุ่มที่ต่ำกว่าบางคู่ด้วย เช่น 3-3 ครอบคลุม 1-1, 2-1, 2-2, 3-1, 3-2 และ 3-3 ส่วน 4-4 ครอบคลุม 4-1, 4-2, 4-3 และ 4-4 และ 11-11 ครอบคลุม 1-1, 11-1 และ 11-11 กลุ่ม 7, 8, 9 และ 10 ชิ้นทดสอบกลุ่มเดียวกันสองข้างให้เฉพาะคู่ของตัวเอง รอยต่อต่างกลุ่มให้อ่านจากช่องของคู่ที่ทดสอบ เช่นทดสอบกลุ่ม 8 กับกลุ่ม 2 ครอบคลุม 8-1 และ 8-2

ตารางไม่เป็นแบบแผนเดียว ทดสอบ 5-4 ได้เฉพาะ 5-4 ทดสอบ 7-4 ได้เฉพาะ 7-4 ขณะที่ทดสอบ 6-4 ได้ 6-1 ถึง 6-4 และช่องของคู่ 10-5 ที่พิมพ์ในตารางมี 10-1, 10-2, 10-3, 10-4 และ 10-6 แต่ไม่มี 10-5 เอง เล่มนี้ถือว่าคู่ที่ทดสอบอยู่ในช่วงเสมอ ซึ่งเป็นการตีความ ควรตกลงกับผู้ตรวจสอบหรือหน่วยตรวจสอบ

ตาราง 6 (ข้อ 8.3.1.3 และ 8.3.1.4) นิกเกิลผสมกลุ่ม 41 ถึง 48 โดยทั่วไปครอบคลุมเฉพาะคู่ที่ทดสอบ ยกเว้นกลุ่ม 43, 45 และ 47 ที่ครอบคลุมกันบางทาง รอยต่อกับเหล็กมีแถวของเหล็กกลุ่ม 1, 2, 3, 5, 6, 8 และ 11 เท่านั้น เชิงอรรถ c ให้การทดสอบด้วยโลหะผสมชนิดสารละลายของแข็งครอบคลุมโลหะผสมชนิดสารละลายของแข็งทั้งกลุ่ม และชนิดเพิ่มความแข็งด้วยการตกตะกอนครอบคลุมชนิดเดียวกันทั้งกลุ่ม

จุดที่อ่านผิดบ่อย

• เขียนช่วงของ WPS เป็นกลุ่ม 1 ทั้งกลุ่ม โดยไม่ระบุขีดจำกัดความต้านแรงครากที่มาจากชิ้นทดสอบ
• คิดว่า WPQR ของรอยต่อเหล็กกลุ่ม 8 กับกลุ่ม 1 ครอบคลุมรอยต่อ 8-8 และ 1-1 ด้วย ทั้งที่ตาราง 5 ให้เฉพาะคู่ 8-1
• ใช้หลักว่ากลุ่มสูงครอบคลุมกลุ่มต่ำกับทุกกลุ่ม ทั้งที่ 5-5 ไม่ให้ 5-3 และ 5-4 และชิ้นทดสอบ 7-7, 8-8, 9-9 และ 10-10 ให้เฉพาะคู่ของตัวเอง

คิดต่อ

ถ้าหลุดซ้ำ ให้สงสัยระบบ

• ฝ่ายจัดซื้อเปลี่ยนเกรดเหล็กเป็นเกรดที่ความต้านแรงครากสูงกว่า โดยไม่มีใครเทียบกับ WPQR
• ใบรับรองวัสดุไม่ถูกใช้ตรวจว่าเหล็กที่เข้ามาอยู่กลุ่มและกลุ่มย่อยใด
• WPQR บันทึกเกรดของชิ้นทดสอบ แต่ไม่บันทึกกลุ่มย่อยและความต้านแรงครากต่ำสุดตามข้อกำหนด

โยงไปหน้าอื่นและเล่มอื่น

คำถามท้ายหน้า

• WPQR ทดสอบด้วยเหล็กกลุ่ม 3 ทั้งสองข้าง งานใหม่เป็นรอยต่อระหว่างเหล็กกลุ่ม 3 กับกลุ่ม 1 ต้องทดสอบขั้นตอนการเชื่อมใหม่หรือไม่ และต้องตรวจอะไรเพิ่ม
• WPQR ทดสอบด้วยเหล็กกลุ่ม 5 ทั้งสองข้าง งานใหม่เป็นรอยต่อระหว่างเหล็กกลุ่ม 5 กับกลุ่ม 4 WPQR ครอบคลุมหรือไม่