ต้องทดสอบอะไร: Level 1 และ Level 2

มองแล้วรู้

ข้อ 7.1 ของ ISO 15614-1:2017 พิมพ์สองคอลัมน์ Level 1 ทดสอบตามตาราง 1 และ Level 2 ทดสอบตามตาราง 2 รายการทดสอบขึ้นกับชนิดของชิ้นทดสอบ คือรอยเชื่อมชน รอยต่อตัวทีหรือท่อแยกที่ซึมลึกเต็ม (full penetration) และรอยเชื่อมฉาก

Level 1 ทดสอบรอยเชื่อมชนด้วยการตรวจด้วยสายตา (VT) การทดสอบแรงดึง และการทดสอบดัด Level 2 เพิ่มการตรวจด้วยรังสี (RT) หรือการตรวจด้วยคลื่นเสียงความถี่สูง (UT) การตรวจหารอยร้าวที่ผิว การตรวจโครงสร้างมหภาค และเมื่อเข้าเงื่อนไข การทดสอบแรงกระแทกกับความแข็ง

การทดสอบของชิ้นทดสอบแต่ละชนิดตามตาราง 1 และตาราง 2 ของ ISO 15614-1:2017 สรุปด้วยคำของผู้เขียน PT หรือ MT คือการตรวจหารอยร้าวที่ผิว

การทดสอบที่ต้องทำ

ISO 15614-1:2017 ข้อ 7.1 ตาราง 1 และตาราง 2 พร้อมเชิงอรรถ ตารางนี้เป็นข้อสรุป ให้เปิดตารางในมาตรฐานเมื่อออกใบสั่งทดสอบ

ทำไมจึงสำคัญ

ช่วงที่รับรองทุกช่วงในข้อ 8 ตั้งอยู่บนผลของการทดสอบชุดนี้ การทดสอบที่ไม่ได้ทำ คือสมบัติที่ยังไม่ได้พิสูจน์ WPQR Level 1 จึงบอกเรื่องความแข็งและความเหนียวไม่ได้ เว้นแต่มีการทดสอบเพิ่ม คนที่อ่าน WPQR โดยไม่ดูว่าทดสอบตามตารางใด จะเชื่อเกินกว่าที่เอกสารพิสูจน์

ตัวอย่างอ่านค่า

กรณี ก WPQR Level 2 รอยเชื่อมชนบนแผ่นหนา 20 mm เหล็กกลุ่มย่อย 1.2 ที่มีสมบัติแรงกระแทกกำหนดไว้: VT, RT หรือ UT, MT หรือ PT, แรงดึง 2 ชิ้น, ดัด 4 ชิ้น, แรงกระแทก 2 ชุด ชุดละ 3 ชิ้น (ข้อ 7.4.4) รวม 6 ชิ้น เพราะหนา 12 mm ขึ้นไป, ความแข็ง เพราะกลุ่มย่อย 1.2 ไม่อยู่ในข้อยกเว้น และมหภาค 1 ชิ้น

กรณี ข WPQR Level 2 รอยเชื่อมชนบนแผ่นหนา 10 mm เหล็กกลุ่ม 8 ทั้งสองข้าง: NDT เชิงปริมาตรต้องเป็น RT เพราะเชิงอรรถ a ห้าม UT กับกลุ่ม 8 การตรวจผิวใช้ PT เพราะวัสดุไม่เป็นแม่เหล็ก ไม่ต้องทดสอบความแข็ง (เชิงอรรถ e) และไม่ต้องทดสอบแรงกระแทกตามเชิงอรรถ d เพราะหนาน้อยกว่า 12 mm เว้นแต่มาตรฐานการใช้งานกำหนด

ตัวอย่างสมมติ แต่งขึ้นเพื่ออธิบายวิธีอ่าน

อ่านแล้วเข้าใจ

มาตรฐานกำหนดอะไร

คอลัมน์ของ Level 1 ในข้อ 7.1 มีอีกหนึ่งประโยค: ถ้ามาตรฐานการใช้งานหรือข้อกำหนดของงานต้องการการทดสอบแรงกระแทก ความแข็ง หรือ NDT ต้องทำและประเมินตามข้อกำหนดของ Level 2 เว้นแต่มาตรฐานการใช้งานหรือข้อกำหนดของงานระบุเป็นอย่างอื่น ข้อเดียวกันให้มาตรฐานการใช้งานกำหนดการทดสอบเพิ่มได้ เช่นการทดสอบแรงดึงตามยาวของรอยเชื่อม การทดสอบการกัดกร่อน การวิเคราะห์ส่วนผสมเคมี การตรวจโครงสร้างจุลภาค และการตรวจเดลตาเฟอร์ไรต์

• ตาราง 1 (Level 1): มีสองแถว คือรอยเชื่อมชนซึมลึกเต็ม (รูป 1 และ 2) และรอยเชื่อมฉาก (รูป 3) ไม่มี NDT นอกจาก VT ไม่มีการทดสอบแรงกระแทกและความแข็ง
• ตาราง 2 (Level 2): มีสามแถว คือรอยเชื่อมชน (รูป 1 และ 2) รอยต่อตัวที (รูป 3) กับท่อแยก (รูป 4) ที่ซึมลึกเต็ม และรอยเชื่อมฉาก (รูป 3 และ 4)
• เชิงอรรถ a (UT): ต้องไม่ใช้ UT เมื่อ t น้อยกว่า 8 mm และต้องไม่ใช้กับวัสดุกลุ่ม 8, 10 และ 41 ถึง 48
• เชิงอรรถ b (รอยร้าวที่ผิว): ตรวจผิวรอยเชื่อมที่เข้าถึงได้ด้วยการตรวจด้วยสารแทรกซึม (PT) หรือการตรวจด้วยผงแม่เหล็ก (MT) วัสดุที่ไม่เป็นแม่เหล็กใช้ PT
• เชิงอรรถ g (ตัวทีและท่อแยก): เส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกไม่เกิน 50 mm ไม่ต้องใช้ UT แต่ต้องใช้ RT ถ้ารูปร่างรอยต่อให้ผลที่ใช้ได้ เมื่อเกิน 50 mm และทำ UT ไม่ได้ในทางเทคนิค ต้องใช้ RT ภายใต้เงื่อนไขเดียวกัน

แรงกระแทก ความแข็ง และสมบัติทางกล

• เชิงอรรถ d (แรงกระแทก): หนึ่งชุดในเนื้อเชื่อมและหนึ่งชุดในบริเวณกระทบร้อน (HAZ) สำหรับวัสดุหนา 12 mm ขึ้นไปที่มีสมบัติแรงกระแทกกำหนดไว้ในเงื่อนไขการส่งมอบทางเทคนิค หรือเมื่อเหมาะสมตามสภาวะการใช้งาน มาตรฐานการใช้งานกำหนดให้ทดสอบที่ความหนาต่ำกว่า 12 mm ได้ ผู้ผลิตต้องเลือกอุณหภูมิทดสอบโดยคำนึงถึงการใช้งานหรือมาตรฐานการใช้งาน ชุดที่ต้องเพิ่มอยู่ในข้อ 7.4.4
• เชิงอรรถ e (ความแข็ง): ไม่ต้องทำกับโลหะชิ้นงานกลุ่มย่อย 1.1 กลุ่ม 8 กลุ่ม 41 ถึง 48 และรอยต่อต่างชนิดระหว่างกลุ่มเหล่านี้ ยกเว้นรอยต่อต่างชนิดระหว่างกลุ่มย่อย 1.1 กับกลุ่ม 8 ซึ่งต้องทดสอบ
• เชิงอรรถ b ของตาราง 1 และ f ของตาราง 2: สองตารางไม่มีการทดสอบแรงดึงและการทดสอบดัดสำหรับรอยเชื่อมฉาก รอยต่อตัวที และท่อแยก เมื่อมาตรฐานการใช้งานต้องการสมบัติทางกล ต้องทดสอบตามนั้น ถ้าต้องเชื่อมชิ้นทดสอบเพิ่ม ช่วงพารามิเตอร์การเชื่อม กลุ่มโลหะชิ้นงาน ลวดเชื่อม และการอบด้วยความร้อนต้องเหมือนกัน

แถวรอยเชื่อมฉากของตาราง 2 ไม่มี RT หรือ UT และแถวรอยต่อตัวทีกับท่อแยกไม่มีการทดสอบแรงกระแทก หมายเหตุของข้อ 7.1 เตือนว่าสภาวะการใช้งาน วัสดุ หรือการผลิตบางแบบอาจต้องการการทดสอบที่มากกว่านี้ และการทดสอบให้ครบตั้งแต่ครั้งแรกช่วยเลี่ยงการทดสอบขั้นตอนการเชื่อมซ้ำในภายหลัง

จุดที่อ่านผิดบ่อย

• อ่าน WPQR Level 1 ว่าพิสูจน์ความแข็งและความเหนียวแล้ว ทั้งที่ตาราง 1 ไม่มีการทดสอบสองเรื่องนี้
• ข้ามการทดสอบความแข็งของเหล็กกลุ่ม 1 ทั้งกลุ่ม ทั้งที่เชิงอรรถ e ยกเว้นเฉพาะกลุ่มย่อย 1.1
• สั่ง UT กับชิ้นทดสอบหนา 6 mm หรือกับเหล็กกลุ่ม 8 ซึ่งเชิงอรรถ a ไม่ให้ใช้

คิดต่อ

ถ้าหลุดซ้ำ ให้สงสัยระบบ

• ใบสั่งทดสอบที่ส่งห้องปฏิบัติการไม่ระบุระดับของการรับรอง รายการทดสอบจึงขึ้นกับความเคยชินของห้องปฏิบัติการ
• ไม่มีใครตรวจว่ามาตรฐานการใช้งานหรือสัญญากำหนดการทดสอบเพิ่มจากตาราง 1 หรือตาราง 2 หรือไม่
• ใบรับรองวัสดุของชิ้นทดสอบไม่ถูกใช้ดูว่าโลหะชิ้นงานมีสมบัติแรงกระแทกกำหนดไว้หรือไม่

โยงไปหน้าอื่นและเล่มอื่น

คำถามท้ายหน้า

• WPQR Level 2 ของรอยเชื่อมชนบนท่อ ผนังหนา 6 mm เหล็กกลุ่มย่อย 1.1 มาตรฐานการใช้งานไม่กำหนดอะไรเพิ่ม ต้องทดสอบอะไร และรายการใดของตาราง 2 ที่ไม่ต้องทำ
• WPQR Level 1 ของรอยเชื่อมชน มาตรฐานการใช้งานของงานใหม่กำหนดการทดสอบแรงกระแทก ต้องทดสอบและประเมินตามกติกาใด