pWPS และการเตรียมก่อนทดสอบ

มองแล้วรู้

การทดสอบขั้นตอนการเชื่อมเริ่มจากเอกสาร ไม่ใช่จากชิ้นทดสอบ ผู้ผลิตเขียนข้อเสนอว่าจะเชื่อมอย่างไร เรียกว่า pWPS แล้วเชื่อมชิ้นทดสอบตามข้อเสนอนั้น ISO 15614-1:2017 ข้อ 1 ระบุจุดประสงค์หลักว่า เพื่อแสดงว่ากระบวนการต่อที่เสนอใช้ ให้รอยต่อที่มีสมบัติทางกลตามที่งานต้องการ

ก่อนเริ่มมีสองเรื่องที่ต้องตัดสิน คือจะทดสอบระดับใด และ pWPS ครบตามมาตรฐานของ WPS หรือยัง ข้อ 4 และข้อ 5 ของมาตรฐานสั้นมาก แต่เป็นจุดที่กำหนดทิศของงานทั้งหมดหลังจากนั้น

ลำดับของข้อ 4 ถึง 9 และความสัมพันธ์ของสองระดับตามข้อ 1 และบทนำของ ISO 15614-1:2017

ก่อนเริ่มทดสอบ

ISO 15614-1:2017 ข้อ 1, 4 และ 5 ซึ่งไม่แยกระดับ ข้อ 2 อ้าง ISO 15609-1 และ ISO 15609-2 แบบไม่ระบุปี จึงใช้ฉบับล่าสุด เล่มนี้อ่านจาก ISO 15609-1:2004 ซึ่งมีฉบับใหม่กว่าแล้ว เลขข้อย่อยให้ตรวจกับฉบับที่ใช้จริง

ทำไมจึงสำคัญ

การเลือกระดับผิดแก้ไม่ได้ด้วยเอกสาร Level 1 กับ Level 2 ต่างกันทั้งรายการทดสอบและช่วงที่รับรอง WPQR ที่ทดสอบตาม Level 1 จึงใช้กับงานที่ต้องการ Level 2 ไม่ได้ ตัวบทไม่ได้ให้ทางยกระดับ ทางที่ระวังกว่าคือทดสอบใหม่ตาม Level 2 ส่วน pWPS ที่เขียนหลวม ทำให้ชิ้นทดสอบไม่ได้เป็นตัวแทนของสิ่งใด เพราะไม่มีข้อเสนอที่ชัดให้พิสูจน์ ผลทดสอบที่ผ่านจึงตอบไม่ได้ว่ารับรองอะไร

WPS ต้องระบุอะไร

ISO 15609-1:2004 ให้ WPS ของการเชื่อมอาร์กระบุเรื่องต่อไปนี้

• เกี่ยวกับผู้ผลิต: การระบุผู้ผลิต การระบุ WPS และการอ้างถึง WPQR หรือเอกสารอื่นตามที่กำหนด (ข้อ 4.2)
• เกี่ยวกับโลหะชิ้นงาน: ชนิดและกลุ่มของวัสดุ ช่วงความหนา และช่วงเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกสำหรับท่อ (ข้อ 4.3)
• เรื่องที่ใช้กับทุกขั้นตอนการเชื่อม สิบเจ็ดหัวข้อ ตั้งแต่กระบวนการเชื่อมและแบบรอยต่อ ถึง PWHT แก๊สปกคลุม และ heat input (ข้อ 4.4)
• เรื่องเฉพาะกลุ่มกระบวนการ 111, 12, 13, 14 และ 15 (ข้อ 4.5) ใน pWPS ช่องที่อ้างถึง WPQR ยังว่าง เพราะยังไม่มีการรับรอง

ตัวอย่างอ่านค่า

ผู้ผลิตรับงานสองสัญญา สัญญา ก อ้าง ISO 15614-1:2017 โดยไม่ระบุระดับ สัญญา ข ระบุ Level 1 ผู้ผลิตมี WPQR เดิมสองฉบับ ฉบับหนึ่งทดสอบตาม Level 1 อีกฉบับทดสอบตาม Level 2

สัญญา ก: ไม่ระบุระดับ จึงใช้ข้อกำหนดของ Level 2 ทั้งหมด (ข้อ 1) WPQR Level 1 ใช้ไม่ได้ เพราะ Level 1 ไม่รับรอง Level 2 ใช้ได้เฉพาะ WPQR Level 2 และงานยังต้องอยู่ในช่วงที่รับรองของ Level 2

สัญญา ข: ใช้ WPQR Level 1 ได้ และใช้ WPQR Level 2 ได้ด้วย เพราะการทดสอบตาม Level 2 รับรองตามข้อกำหนดของ Level 1 โดยอัตโนมัติ (ข้อ 1)

ตัวอย่างสมมติ แต่งขึ้นเพื่ออธิบายวิธีอ่าน

อ่านแล้วเข้าใจ

มาตรฐานกำหนดอะไร

ข้อ 1 ของ ISO 15614-1:2017 วางขอบเขตไว้ดังนี้

• เรื่องที่กำหนด: วิธีรับรอง pWPS ด้วยการทดสอบขั้นตอนการเชื่อม เงื่อนไขของการทำการทดสอบ และช่วงที่รับรอง
• งานที่ครอบคลุม: งานเชื่อมผลิต งานเชื่อมซ่อม และการเชื่อมพอก (build-up)
• วัสดุและกระบวนการ: การเชื่อมอาร์กและการเชื่อมแก๊สของเหล็ก และการเชื่อมอาร์กของนิกเกิลและนิกเกิลผสม ทุกรูปแบบผลิตภัณฑ์ ด้วยกระบวนการ 111, 114, 12, 13, 14, 15 และ 311 ตาม ISO 4063 หลักของมาตรฐานอาจนำไปใช้กับกระบวนการเชื่อมหลอมละลายอื่นได้
• สองระดับ: Level 2 มีขอบเขตการทดสอบมากกว่า และช่วงที่รับรองจำกัดกว่า Level 1
• ฉบับก่อน: การรับรองที่ทำตามฉบับก่อนใช้ได้กับงานที่ระบุฉบับปัจจุบัน โดยช่วงที่รับรองของฉบับก่อนยังใช้อยู่ และสร้างช่วงที่รับรองตามฉบับนี้จาก WPQR เดิมได้ เมื่อเจตนาทางเทคนิคของข้อกำหนดการทดสอบของฉบับนี้ครบ ถ้าต้องทดสอบเพิ่ม ทำเฉพาะการทดสอบที่เพิ่มบนชิ้นทดสอบ

บทนำของมาตรฐานระบุที่มาของสองระดับ: Level 1 อิงข้อกำหนดของ ASME Section IX ส่วน Level 2 อิงฉบับก่อนหน้าของมาตรฐานนี้ และระบุว่ามาตรฐานนี้ไม่ทำให้การทดสอบที่ทำไว้ตามมาตรฐานหรือข้อกำหนดเดิมเป็นโมฆะ หมายเหตุของข้อ 1 เสริมว่าเลขกระบวนการแบบเดิมไม่ทำให้ต้องทดสอบใหม่

pWPS ที่นำเข้าทดสอบ

ข้อ 4 มีประโยคเดียว: pWPS ต้องจัดทำตาม ISO 15609-1 (การเชื่อมอาร์ก) หรือ ISO 15609-2 (การเชื่อมแก๊ส) ISO 15614-1:2017 จึงไม่ได้บอกเองว่า pWPS ต้องมีหัวข้อใด ต้องเปิดมาตรฐานอีกสองฉบับประกอบ

• ISO 15607:2019 ข้อ 4: WPS ต้องจัดเป็น pWPS จนกว่าจะผ่านการรับรองด้วยวิธีที่เหมาะสม
• ISO 15607:2019 ข้อ 5.1: การรับรองต้องทำก่อนการเชื่อมจริงในงานผลิต ผู้ผลิตต้องจัดทำ pWPS และต้องมั่นใจว่าใช้ได้กับงานผลิตจริง โดยอาศัยประสบการณ์จากงานที่ผ่านมาและความรู้ทั่วไปของเทคโนโลยีการเชื่อม และถ้าวิธีรับรองมีการเชื่อมชิ้นทดสอบ ชิ้นทดสอบต้องเชื่อมตาม pWPS
• ISO 15609-1:2004 ข้อ 4.1: pWPS และ WPS ต้องให้ข้อมูลที่จำเป็นทั้งหมดสำหรับทำรอยเชื่อม และต้องระบุช่วงและค่าเผื่อตามมาตรฐานที่ใช้รับรองและตามประสบการณ์ของผู้ผลิตเมื่อเหมาะสม

ข้อ 5 ของ ISO 15614-1:2017 ส่งต่อไปข้อ 6 (ชิ้นทดสอบ) และข้อ 7 (การตรวจและการทดสอบ) และเพิ่มหนึ่งเรื่อง คือช่างเชื่อมหรือผู้ควบคุมเครื่องเชื่อมที่เชื่อมชิ้นทดสอบจนการทดสอบผ่าน ได้รับการรับรองตามมาตรฐานระดับชาติหรือระหว่างประเทศที่ใช้อยู่ โดยมีเงื่อนไขว่าต้องครบข้อกำหนดการทดสอบที่เกี่ยวข้องของมาตรฐานนั้น การรับรองบุคลากรจึงไม่ได้เกิดเองจาก WPQR

จุดที่อ่านผิดบ่อย

• อ่านคำว่า Level 1 เป็นระดับที่เข้มกว่า เพราะเลขมาก่อน ทั้งที่ข้อ 1 ระบุว่า Level 2 ทดสอบมากกว่าและช่วงที่รับรองจำกัดกว่า
• ถือว่าสัญญาที่ไม่พูดถึงระดับ เปิดให้ผู้ผลิตเลือกระดับเอง ทั้งที่ข้อ 1 ให้ใช้ Level 2
• เขียน pWPS หลังเชื่อมชิ้นทดสอบเสร็จ โดยคัดค่าจากบันทึกการเชื่อม ทั้งที่ข้อ 6.3 ให้เตรียมและเชื่อมชิ้นทดสอบตาม pWPS เอกสารจึงต้องมีก่อน

คิดต่อ

ถ้าหลุดซ้ำ ให้สงสัยระบบ

• การทบทวนสัญญาไม่มีช่องถามว่างานต้องการ Level ใด และมาตรฐานการใช้งานใดกำหนดการทดสอบเพิ่ม
• แบบฟอร์ม pWPS ของโรงงานไม่ได้เทียบหัวข้อกับ ISO 15609-1 ช่องที่ขาดจึงขาดซ้ำทุกฉบับ
• ทะเบียน WPQR ไม่บันทึกฉบับของมาตรฐานและระดับที่ทดสอบ คนเลือก WPQR จึงต้องเปิดอ่านทีละฉบับ

โยงไปหน้าอื่นและเล่มอื่น

คำถามท้ายหน้า

• สัญญาอ้าง ISO 15614-1:2017 โดยไม่ระบุระดับ ผู้ผลิตเสนอ WPQR ที่ทดสอบตาม Level 1 และงานอยู่ในช่วงที่รับรองของฉบับนั้นทุกตัวแปร ยอมรับได้หรือไม่
• ผู้ผลิตมี WPQR ที่ทดสอบตาม ISO 15614-1 ฉบับ 2004 งานใหม่ระบุ ISO 15614-1:2017 ต้องเชื่อมชิ้นทดสอบใหม่ทั้งหมดหรือไม่ และช่วงที่รับรองอ่านจากฉบับใด