Level 1 และ Level 2

ISO 15614-1:2017 มีการทดสอบขั้นตอนการเชื่อมสองระดับในเล่มเดียว หลายข้อพิมพ์เป็นสองคอลัมน์ คนที่อ่านข้ามคอลัมน์จะได้การทดสอบและช่วงที่รับรองของอีกระดับหนึ่งโดยไม่รู้ตัว

ตัวมาตรฐานเขียนว่าอย่างไร

ISO 15614-1:2017 ไม่มีข้อแยกสำหรับเรื่องระดับ ข้อความหลักอยู่ในข้อ 1 ซึ่งเป็นขอบเขต และในบทนำ ข้อ 1 เขียนไว้สี่เรื่อง

• มีการทดสอบขั้นตอนการเชื่อมสองระดับ เพื่อให้ใช้ได้กับงานเชื่อมประกอบหลากหลายประเภท เรียกว่า Level 1 และ Level 2
• ใน Level 2 ขอบเขตของการทดสอบมากกว่า และช่วงที่รับรองจำกัดกว่า Level 1
• การทดสอบที่ทำตาม Level 2 รับรองข้อกำหนดของ Level 1 โดยอัตโนมัติ แต่ไม่กลับกัน
• เมื่อสัญญาหรือมาตรฐานการใช้งานไม่ระบุระดับ ให้ใช้ข้อกำหนดทั้งหมดของ Level 2

บทนำเพิ่มที่มาของสองระดับ: Level 1 อิงข้อกำหนดของ ASME Section IX และ Level 2 อิงฉบับก่อนหน้าของมาตรฐานนี้เอง ข้อ 1 ยังระบุจุดประสงค์หลักของการรับรองขั้นตอนการเชื่อมไว้ด้วย ซึ่งบทที่ 4 จะใช้เป็นฐาน บทนำและข้อ 1 ยังระบุว่าการทดสอบที่ทำตามฉบับก่อนของ ISO 15614-1 ไม่เสียไป ใช้กับงานที่ระบุฉบับปัจจุบันได้ โดยช่วงที่รับรองอ่านตามฉบับก่อน และสร้างช่วงที่รับรองใหม่ตาม ISO 15614-1:2017 จาก WPQR เดิมได้ เมื่อเจตนาทางเทคนิคของข้อกำหนดการทดสอบครบ ดูหน้า P8 และ P18

คำนำแห่งชาติเขียนว่าอย่างไร

ฉบับที่ใช้อ้างอิงในหนังสือเล่มนี้คือ BS EN ISO 15614-1:2017 ซึ่งมีคำนำแห่งชาติของสหราชอาณาจักรอยู่ต้นเล่มก่อนตัวมาตรฐาน คำนำนี้ไม่ใช่ส่วนของ ISO 15614-1:2017 และไม่เป็นข้อกำหนด แต่มีข้อสังเกตที่เป็นประโยชน์ คำนำกล่าวซ้ำสามเรื่องที่ตัวมาตรฐานเขียนไว้แล้ว คือที่มาของสองระดับ การที่ Level 2 รับรอง Level 1 และการใช้ Level 2 เมื่อไม่ระบุระดับ โดยเรื่องสุดท้ายคำนำใช้ถ้อยคำเชิงแนะนำ ในขณะที่ข้อ 1 ของมาตรฐานเขียนเป็นข้อความกำหนด จึงให้ถือตามข้อ 1

ส่วนที่คำนำเพิ่มเองคือคำเตือน ข้อกำหนดของสองระดับมักอยู่ในข้อเดียวกัน ผู้ใช้จึงต้องระวังในการแยกว่าการทดสอบและช่วงที่รับรองใดเป็นของระดับที่ตนใช้ คำนำยังบันทึกว่าคณะกรรมการของสหราชอาณาจักรลงคะแนนไม่เห็นชอบระหว่างการจัดทำมาตรฐาน และในย่อหน้าถัดมาระบุความกังวลว่ารูปแบบของมาตรฐานอาจก่อปัญหาเมื่อทำงานตามระดับใดระดับหนึ่ง

ฉบับยุโรปมีอีกสองส่วนที่อยู่นอกตัวมาตรฐาน คือภาคผนวก ZA และ ZB ซึ่งเป็นข้อมูลประกอบ ตาราง ZA.1 โยงข้อ 3.1.2 ของภาคผนวก I ใน Directive 2014/68/EU (PED) กับทุกข้อของมาตรฐาน โดยจำกัดเฉพาะ Level 2 ส่วนตาราง ZB.1 โยงข้อ 9 และภาคผนวก B กับ Directive 2014/29/EU ว่าด้วยภาชนะรับความดันอย่างง่าย โดยไม่ระบุระดับ

การทดสอบชิ้นทดสอบรอยเชื่อมชนแบบซึมลึกเต็ม (full penetration) ตาม ISO 15614-1:2017 ตาราง 1 และ 2 กล่องสีเหลืองนวลคือส่วนที่ Level 2 มีเพิ่ม VT คือการตรวจด้วยสายตา RT คือการตรวจด้วยรังสี UT คือการตรวจด้วยคลื่นเสียงความถี่สูง PT หรือ MT คือการตรวจหารอยร้าวที่ผิว

ต่างกันตรงไหนในทางปฏิบัติ

ความต่างมีสามกลุ่ม กลุ่มแรกคือชิ้นทดสอบและการทดสอบ ข้อ 6.1 แยกระดับเรื่องรอยต่อที่ชิ้นทดสอบมาตรฐานครอบคลุม ข้อ 7.1 ให้ Level 1 ใช้ตาราง 1 และ Level 2 ใช้ตาราง 2 และเกณฑ์ยอมรับของข้อ 7.5 ก็แยกระดับ กลุ่มที่สองคือช่วงที่รับรองของบางตัวแปรในข้อ 8 กลุ่มที่สามคือ heat input ในข้อ 8.4.7 ข้ออื่นของข้อ 8 จำนวนมากพิมพ์เต็มหน้าและใช้เหมือนกันทั้งสองระดับ เช่นกลุ่มโลหะชิ้นงาน (ข้อ 8.3.1) ตำแหน่งเชื่อม (ข้อ 8.4.2) ชนิดกระแส (ข้อ 8.4.6) และ preheat (ข้อ 8.4.8) ส่วนอุณหภูมิระหว่างชั้น (ข้อ 8.4.9) ขึ้นต้นเต็มหน้า แต่มีส่วนที่แยกสองระดับพิมพ์เป็นสองคอลัมน์ต่อในหน้าถัดไป ดูหน้า P16 จึงต้องดูทีละข้อ และอ่านให้จบข้อ ว่าพิมพ์สองคอลัมน์หรือไม่ ข้อ 9 เรื่องแบบฟอร์ม WPQR ก็แยกระดับ โดยกำหนดให้บันทึกช่วงที่รับรองเฉพาะ Level 2 ดูหน้า P18

สรุปด้วยคำของผู้เขียนจาก ISO 15614-1:2017 ตัวเลขและข้อยกเว้นครบถ้วนอยู่ในหน้า P ของแต่ละข้อและในมาตรฐาน

แถวความหนาและแถว heat input แสดงว่าคำว่าจำกัดกว่าในข้อ 1 เป็นภาพรวม ไม่ใช่กติกาของทุกตัวแปร เมื่อมีข้อกำหนดแรงกระแทก Level 1 จำกัดขีดบนของ heat input ไว้ที่ค่าที่ทดสอบ ส่วน Level 2 ให้เกินได้ 25 % และข้อ 8.4.5 ให้เปลี่ยนขนาดลวดเชื่อมได้เมื่อยังเป็นไปตามข้อ 8.4.7 การอ่าน WPQR จึงต้องเริ่มจากการดูว่าทดสอบตามระดับใด แล้วใช้คอลัมน์ของระดับนั้นตลอดทั้งฉบับ

คำถามท้ายบท

• สัญญาอ้าง ISO 15614-1:2017 โดยไม่ระบุระดับ ผู้ผลิตเสนอ WPQR ที่ทดสอบตาม Level 1 ใช้ได้หรือไม่ และข้อความใดของมาตรฐานใช้ตอบ
• ผู้ผลิตมี WPQR ตาม Level 1 ของรอยเชื่อมชน ต่อมางานใหม่อ้าง Level 1 เช่นเดิม แต่มาตรฐานการใช้งานกำหนดการทดสอบแรงกระแทกของรอยต่อ ต้องทำอะไรเพิ่ม และต้องประเมินผลตามระดับใด